Rechtse en linkse oppositie houden belastingplan tegen: ‘Genoegen met kruimels’

Een breed front van oppositiepartijen weigert vooralsnog in te stemmen met het aangepaste belastingplan van het kabinet onder leiding van premier Rob Jetten. Zowel partijen op de rechterflank als op de linkerflank stellen dat hun kernwensen onvoldoende zijn verwerkt, al sluiten zij latere steun bij de parlementaire stemming nog niet definitief uit.

De weerstand richt zich vooral op het uitblijven van politieke concessies buiten de directe begrotingscijfers en op de verdeling van de belastingdruk. Hoewel het minderheidskabinet het belastingpakket met vele honderden miljoenen heeft verbouwd om de Kamer tegemoet te komen, houden meerdere fracties de boot op 3 november nog nadrukkelijk af.

Zomerse verkenningen leverden nog geen sluitend begrotingsakkoord op

De moeizame zoektocht naar parlementaire steun speelt al sinds de zomer, toen Jetten en VVD-minister van Financiën Eelco Heinen op 1 juli gesprekken voerden met potentiële steunpilaren. Het minderheidskabinet ontving destijds vertegenwoordigers van PRO, JA21 en de groep-Markuszower om alvast draagvlak te verkennen voor de najaarsbegroting en de Prinsjesdagplannen.

Na die vroege gespreksronde toonde de premier zich nog optimistisch over de bereidheid tot samenwerking, mede vanwege eerdere voorwaardelijke steun van PRO bij het stikstofpakket. Heinen wees toen op inhoudelijke overeenkomsten tussen de partijen, maar waarschuwde tegelijkertijd dat er financieel weinig ruimte beschikbaar was voor omvangrijke cadeaus aan de oppositie.

Harde voorwaarden van BBB, JA21 en SGP

Aan de rechterzijde van de Tweede Kamer hebben BBB, JA21 en de SGP hun eventuele steun voor het belastingpakket gekoppeld aan een reeks niet-financiële voorwaarden. De drie partijen eisen onder meer het schrappen van de asielspreidingswet, een afzwakking van het huidige stikstofbeleid en een pas op de plaats bij medisch-ethische kwesties.

Die wens tot stilstand op medisch-ethisch vlak betreft specifiek dossiers als abortus en draagmoederschap, maar het kabinet is aan geen van deze politieke eisen tegemoetgekomen. Voor BBB-leider Caroline van der Plas is de louter financiële aanpassing van het pakket onvoldoende om nu al akkoord te gaan met de kabinetsvoorstellen.

Van der Plas en Eerdmans eisen inhoudelijk vervolgoverleg

Van der Plas reageert scherp op de werkwijze van de coalitie. “Wij gaan niet genoegen nemen met kruimels,” zegt de BBB-voorvrouw over het voorliggende aanbod. “Ze hebben deze chaos zelf gecreëerd. De hele zomer hebben we niets gehoord, ze lagen met een cocktail op het strand. En nu moet alles op het laatste moment gered worden door de oppositie? Ja, dáág, ik ben gekke Henkie niet.”

Desondanks spreekt Van der Plas niet uit dat haar fractie bij de eindstemming tegen het plan zal stemmen. Ook JA21-leider Joost Eerdmans houdt de deur op een kier en handhaaft zijn niet-financiële eisen. “Ik zie wel wat beweging naar onze kant. Maar ik heb nog wel wat wensen en vragen,” stelt Eerdmans, die benadrukt dat het kabinet die punten nog niet heeft afgewezen en dat daarover gepraat moet worden.

Kritiek van PRO op aanpassingen in box 3

Ook op de linkerflank stuit de verbouwing van het belastingplan op een voorlopige blokkade van oppositiepartij PRO. Fractievoorzitter Jesse Klaver maakt duidelijk dat zijn partij om nieuwe wijzigingen gaat vragen tijdens de verdere behandeling. “Zoals het er nu ligt, kan het kabinet niet op onze steun rekenen,” verklaart de politiek leider in een reactie op de gepresenteerde plannen.

Het grootste struikelblok voor de linkse fractie is dat de regering weigert om extra belasting te heffen bij vermogende burgers. Volgens Klaver zijn de voorstellen door de recente ingrepen zelfs verslechterd. Hij wijst erop dat het stelsel voor de vermogensbelasting in box 3 wordt aangepast zonder dat de belastingdruk voor rijke Nederlanders omhooggaat.

Verwijt van gebrekkig leiderschap bij de coalitiepartijen

Naast zijn inhoudelijke bezwaren over de vermogensbelasting hekelt Klaver de manier waarop de regeringspartijen het politieke proces rond de rijksbegroting aanvliegen. “Eigenlijk zeggen ze: wij komen er samen niet uit. Kamer: succes ermee! Dat is geen leiderschap,” aldus de fractievoorzitter, die al in juli waarschuwde dat het uitblijven van een duidelijke koerskeuze tussen links en rechts het hele pakket in gevaar kon brengen.

Eerdmans noemde de gedachte van het kabinet om met alle kampen tegelijk tot overeenstemming te komen eerder al naïef. Terwijl hij aandrong op een duidelijke route over rechts met JA21 en de SGP, hield de coalitie vast aan het opstellen van een eigen voorstel om pas daarna te bezien welke oppositiefracties bereid zouden zijn om aan te haken.

Meerderheid in Tweede Kamer lost senaatsprobleem niet op

Tegenover de afwijzende houding van BBB, JA21 en PRO staat een positievere ontvangst bij een drietal kleinere fracties in het parlement. Zowel 50Plus en de ChristenUnie als de groep-Markuszower tonen zich welwillend over het grootste deel van de aangepaste kabinetsplannen, nadat zij op verschillende deelterreinen toezeggingen hebben gekregen.

Namens 50Plus laat Jan Struijs weten tevreden te zijn met het tussenresultaat. “Ik heb nog wel een heleboel vragen, maar ik ben er positief over. We hebben op veel terreinen iets binnengekregen,” zegt hij. Met deze drie fracties heeft het kabinet weliswaar een meerderheid in de Tweede Kamer, maar in de Eerste Kamer komt de coalitie daarmee nog altijd stemmen tekort.