Wegenwacht draait maandag op minimale bezetting tijdens staking: ‘Voertuigen op gevaarlijke locaties veilig stellen’

Automobilisten die maandag met autopech langs de Nederlandse wegen belanden, krijgen te maken met een sterk uitgedunde hulpdienst. Tijdens een landelijke werkonderbreking van twaalf uur blijft slechts 12,5 procent van de normale capaciteit bij de Wegenwacht inzetbaar. De kortgedingrechter in Utrecht heeft vrijdagavond bepaald dat die ondergrens volstaat om de verkeersveiligheid te bewaken.

Met dit vonnis heeft de directie van de ANWB grotendeels ongelijk gekregen in de juridische spoedprocedure tegen vakbonden FNV en CNV. De werkgever eiste dat zeker 70 procent van de pechhulpdienst aan de slag zou blijven om risico’s voor gestrande bestuurders uit te sluiten. De rechter wees dat hoge percentage af, waardoor de stakingsdag doorgaat.

Slepende onderhandelingen en verworpen eindbod van de werkgever

Het arbeidsconflict draait om de totstandkoming van een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst, nadat de vorige cao al een half jaar geleden is verlopen. Maandenlange gesprekken tussen de bedrijfsleiding en de werknemersorganisaties leverden sindsdien geen akkoord op. Met de grootschalige werkonderbreking van een halve etmaal willen de personeelsleden de druk op de bestuurders nu aanzienlijk opvoeren.

Vorige maand legde de verkeersorganisatie nog een uiterste voorstel op tafel met een totale loonsverhoging van 7,5 procent gedurende de looptijd. Daarnaast bood het pakket een regeling waarmee medewerkers lange werkweken konden onderbreken door eigen verlof in te zetten tegen een financiële compensatie. Vorige week wezen de vakbondsleden dit eindbod echter in grote meerderheid af.

Roep om hogere lonen en voorspelbare werkroosters

Naast een stevige salarisverhoging eist het personeel structurele maatregelen tegen de onvoorspelbare roosters en de hoge werkdruk. Door het werken in ploegendiensten maken medewerkers van zowel de pechhulp als de centrale in drukke periodes geregeld zeer lange weken met weinig rusttijd. Een voorgaande werkonderbreking van twee uur, een maand geleden, bracht nog geen doorbraak.

Volgens Marcel Spiegelenberg, FNV-kaderlid en medewerker bij het Wegenwachtteam in Breda, mogen de werknemers meedelen in de financiële resultaten van de organisatie. Hij wees eerder bij ZuidWest TV op de zware belasting van het huidige dienstrooster: „We werken vaak zeven dagen aan één stuk.” De wisselende avond- en nachtdiensten verstoren volgens hem een gezonde werk-privébalans.

Afweging over verkeersveiligheid en inzet van bergingsbedrijven

De werkgever spande het kort geding aan vanwege de directe gevolgen voor weggebruikers en wees daarbij op lopende afspraken met Rijkswaterstaat over het wegslepen van onveilig geparkeerde auto’s. De organisatie benadrukte niet tegen het stakingsrecht te zijn. „Maar we hebben ook een verantwoordelijkheid naar onze leden”, verklaarde een woordvoerster voorafgaand aan de rechtszaak in Utrecht.

De werknemersorganisaties brachten daar tegenin dat het met de gevaren op het wegennet meevalt tijdens de actie. Volgens de bonden haalt Rijkswaterstaat zelf het overgrote deel van de gestrande voertuigen op snelwegen en N-wegen weg. Daarnaast zijn er in Nederland 53 bergingsbedrijven beschikbaar die kunnen worden opgeroepen om stilgevallen wagens van de rijbaan te halen.

Beoordeling van spoedmeldingen op de alarmcentrale

Hoewel de rechter de geëiste 70 procent bij de pechdienst te hoog vond, moet de veiligheid bij spoedgevallen wel gewaarborgd blijven. Met een minimale bezetting van 12,5 procent kunnen incidenten met de hoogste prioriteit alsnog snel en veilig worden afgehandeld. Onder die categorie vallen bijvoorbeeld voertuigen die op gevaarlijke locaties langs de weg tot stilstand komen.

Om te bepalen welke meldingen direct gevaar opleveren, moet elk binnenkomend telefoontje zorgvuldig op urgentie en prioriteit worden beoordeeld. De rechter stelde daarom als voorwaarde dat de vakbonden op maandag zorgen voor een ruime bezetting op de alarmcentrale. Op die manier blijft de telefonische bereikbaarheid voor hulpbehoevende verkeersdeelnemers tijdens de twaalf stakingsuren in stand.

Reactie van de vakbonden op het rechterlijke vonnis

Bestuurder Paul Lathouwers van vakbond FNV stelt dat de opgelegde voorwaarden de geplande protestdag niet belemmeren. „Dit is een werkbare uitspraak waarmee we de staking maandag goed kunnen organiseren”, reageert de vakbondsbestuurder na het vonnis. Eerdere acties werden nog zo ingericht dat aangesloten leden er nauwelijks hinder van ondervonden, maar die aanpak had onvoldoende effect.

Zowel FNV als CNV heeft toegezegd zich strikt aan de rechterlijke kaders en de verplichte ondergrens te zullen houden. „Er blijft capaciteit beschikbaar om voertuigen op gevaarlijke locaties zo nodig veilig te stellen en de telefoon wordt nog opgenomen. Ook blijven reguliere hulpdiensten beschikbaar voor acute noodsituaties”, laat de vakbond in een toelichting weten.

Gevolgen voor reguliere pechhulp en manifestatie in Den Haag

Voor de dagelijkse praktijk betekent de beperkte inzet een flinke terugval, aangezien er normaal gesproken dagelijks gemiddeld 250 wegenwachten verspreid over het land paraat staan. Op jaarbasis verhelpt de dienst 1.250.000 pechgevallen, variërend van startproblemen tot het verwisselen van kapotte accu’s en banden. Bestuurders met reguliere technische mankementen zonder acuut gevaar moeten maandag lang wachten.

Naast het neerleggen van het werk hebben de gezamenlijke bonden voor maandag een landelijke manifestatie op het Malieveld in Den Haag georganiseerd. De stakers verzamelen zich daar om hun eisen voor een verbeterde arbeidsovereenkomst kracht bij te zetten. Of de directie na de twaalfurige actie met een aangepast cao-voorstel komt, is nog niet bekendgemaakt.