FNV en CNV zetten cao-druk door met tweede streekvervoerstaking: ‘We laten ons niet afschepen’

De vakbonden FNV en CNV voeren de druk in de vastgelopen cao-onderhandelingen voor het streekvervoer verder op. Buschauffeurs en treinpersoneel leggen donderdag opnieuw het werk neer. Het is de tweede landelijke stakingsdag in korte tijd. Een akkoord over een nieuwe cao ligt voorlopig niet in het verschiet.

De bonden willen volgens eigen zeggen dat de werkgevers hun voorstellen serieus nemen. Zolang dat uitblijft, volgen er acties. De stakingen zijn bedoeld als drukmiddel in een conflict dat al sinds de zomer sluimert. Wat staat er op het spel, en wat willen beide partijen precies?

Onderhandelingen lopen al sinds juli vast

De huidige cao voor het stads- en streekvervoer liep eind juni af. In juli liepen de onderhandelingen over een opvolger vast. Sindsdien staan de partijen lijnrecht tegenover elkaar, zonder dat een van beide kanten zichtbaar is bijgedraaid. Het conflict sleept zich daardoor al maanden voort.

FNV en CNV vinden dat de werkgevers te veel verslechteringen van de arbeidsvoorwaarden voorstellen. Volgens de bonden ligt er een ‘pakket aan verslechteringen’ op tafel. Dat de gesprekken niet vlot trekken, is volgens de vakbonden dan ook geen verrassing. Voor hen is de koers van de werkgevers de kern van het probleem.

Ultimatum van de bonden bleef zonder gevolg

Na het vastlopen van het overleg stelden de vakbonden een ultimatum aan de werkgevers. Daar is volgens de bonden geen gehoor aan gegeven. Dat vormde het keerpunt: de bonden besloten de druk te vergroten en kondigden aan tot kerst één dag per week te gaan staken zolang er geen akkoord ligt.

Welke dagen dat worden, maken ze telkens minimaal 48 uur van tevoren bekend. Daarmee houden de bonden de werkgevers en reizigers bewust in onzekerheid. Voor donderdag is de datum nu bekend. CNV-onderhandelaar Niels Rook zegt dat de bonden vasthouden aan dit plan ’tot de werkgevers tot inkeer zijn gekomen’.

Roosters en werk-privébalans als kernpunt

Een betere werk-privébalans staat bovenaan het eisenpakket. De bonden willen meer zeggenschap over werktijden. Chauffeurs willen dat hun rooster ruimte laat voor het leven buiten het werk, zodat ze ook na een dienst nog voldoende tijd en energie overhouden voor gezin, familie en vrije tijd.

Concreet willen de werknemers langer van tevoren weten hoe hun rooster eruitziet. Naast loonsverhoging is dat een van de terugkerende wensen. FNV-bestuurder Marijn van der Gaag zegt het zo: ‘We laten ons niet afschepen met een cao die het werk en het leven buiten het werk slechter maakt.’

Oudere medewerkers en toeslagen

De vakbonden willen daarnaast betere voorwaarden voor oudere medewerkers. Die eisen vooral meer inspraak in hun eigen rooster. Voor chauffeurs die al jaren onregelmatige diensten draaien, kan dat het verschil maken tussen een werkbare en een uitputtende carrière tot aan hun pensioen.

Ook willen de bonden de toeslagen op ongunstige uren behouden. Wie vroeg, laat of in het weekend rijdt, ontvangt daarvoor nu een vergoeding. Vooral dat punt maakt volgens de bonden duidelijk dat het niet alleen om geld gaat, maar om de vraag hoe zwaar het werk is en hoe het wordt beloond.

Eerste stakingsdag als graadmeter

De eerste landelijke staking was afgelopen woensdag, 14 oktober. Toen reden er minder bussen en regionale treinen op verschillende plekken in Nederland. Volgens de FNV reed ongeveer 90 procent van de bussen die normaal rijden niet. De bonden zien dat als bewijs van brede steun onder hun achterban.

Werkgeversorganisatie VWOV tekent daar een ander beeld bij aan. Volgens de VWOV was de helft van de werknemers bereid het werk neer te leggen. Over de precieze omvang van de deelname lopen de lezingen dus uiteen, al staat vast dat de staking op veel plekken tot uitval van ritten leidde.

Werkgevers wijzen op geldgebrek

De werkgevers zeggen dat er onvoldoende financiële ruimte is om aan de eisen van de bonden te voldoen. Ze wijzen daarbij op de grote financiële druk op het openbaar vervoer. Volgens hen zijn er dus grenzen aan wat in een nieuwe cao mogelijk is, hoe begrijpelijk de wensen van de werknemers ook zijn.

Ook laten de werkgevers meerdere keren weten de acties te betreuren. De bonden zeggen op hun beurt te begrijpen dat een staking vervelend is voor reizigers. Toch houden ze vast aan hun aanpak, omdat ze er volgens eigen zeggen geen ander middel voor hebben om beweging in het overleg te krijgen.

Wie valt onder de cao?

De cao geldt voor ongeveer 13.000 werknemers in het stads- en streekvervoer. Het gaat vooral om buschauffeurs van vervoerders als EBS, Qbuzz, Keolis en Arriva. Het stadsvervoer in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag valt buiten deze afspraken, evenals het landelijke treinnet.

Dat verklaart waarom de grote steden relatief weinig van de acties merken. De gevolgen concentreren zich in de regio’s, waar bussen vaak de enige vorm van openbaar vervoer zijn. Voor mensen zonder auto, zoals scholieren en ouderen, kan een stakingsdag daardoor flink ingrijpen in het dagelijks leven.

Wat rijdt er donderdag en hoe gaat het verder?

Op donderdag 22 oktober rijden er veel minder bussen en regionale treinen. Het landelijke treinverkeer en het openbaar vervoer in de grote steden rijden wel gewoon. Chauffeurs beslissen vaak pas op het laatste moment of ze meedoen, dus de precieze impact wordt pas donderdag zelf duidelijk.

Reizigers wordt geadviseerd hun reis kort voor vertrek te plannen via 9292.nl. Vervoerders werken hun reisinformatie bij zodra duidelijk is welke ritten uitvallen. De bonden stellen dat ze tot kerst blijven staken zolang er geen akkoord is. Nieuwe dagen maken ze minimaal 48 uur van tevoren bekend.