KLM schrapt 5.000 banen: ‘Zeer slechte ontwikkeling’

Het bestuur van KLM wil het bedrijfsresultaat structureel met 1 miljard euro verbeteren om de eigen positie binnen moederconcern Air France-KLM te versterken. Voor die financiële slag gaat de Nederlandse luchtvaartmaatschappij de kosten verlagen, waardoor ongeveer 5.000 arbeidsplaatsen verdwijnen. Die krimp komt neer op bijna 15 procent van het totale personeelsbestand.

Met het vrijgespeelde kapitaal wil de onderneming investeren in het vernieuwen van de vloot, een betere dienstverlening en verdere digitalisering. Ondanks de omvangrijke ingreep denkt de maatschappij gedwongen ontslagen te kunnen voorkomen. Het bedrijf verwacht de krimp op te vangen via natuurlijk verloop, herplaatsingen en vrijwillige vertrekregelingen voor het personeel.

Achterblijvende winstmarge binnen Air France-KLM

De aanleiding voor het ingrijpen is dat de winstgevendheid van het Nederlandse onderdeel de afgelopen jaren achterbleef binnen Air France-KLM. Eerdere bezuinigingsrondes bij de luchtvaartmaatschappij zorgden al voor een financiële verbetering van 750 miljoen euro. Uit de cijfers over het derde kwartaal blijkt bovendien dat de operationele winst inmiddels is toegenomen.

Toch is dat herstel volgens de bedrijfsleiding nog onvoldoende om de beoogde winstmarge te behalen. In Nederland heeft de vervoerder te maken met fors opgelopen kosten, wat onder meer komt door de sterk verhoogde havengelden op luchthaven Schiphol. Om ondanks die lasten concurrerend te blijven, voert de directie nu aanvullende kostenreducties door.

Krimp tijdens de eerdere coronacrisis

Het is niet voor het eerst in korte tijd dat de luchtvaartmaatschappij een dergelijk aantal functies schrapt. In juli 2020 kondigde het bedrijf tijdens de coronacrisis ook al aan dat er 4.500 tot 5.000 voltijdbanen verloren zouden gaan. Destijds kelderde de omzet in het tweede kwartaal met 75 procent en liep het verlies op tot 493 miljoen euro.

Om een faillissement af te wenden, ontving de onderneming toen een steunpakket van de overheid van 3,4 miljard euro aan leningen en garanties, waaraan hervormingseisen waren gekoppeld. Onder de toenmalige topman Pieter Elbers werden tijdelijke contracten niet verlengd en verdwenen er banen bij het grondpersoneel, de cabine, de cockpit en de dochterondernemingen.

Uitbesteding van grondwerk en andere vlootkeuze

In het nieuwe besparingsplan kiest de maatschappij ervoor om specifieke operationele taken door andere bedrijven te laten uitvoeren. Zo gaat de grondafhandeling bij dochteronderneming KLM Cityhopper naar een externe partij. Ook de bagageafhandeling in de Oosthal op Schiphol wordt uitbesteed, terwijl andere werkzaamheden rechtstreeks overgaan naar het Franse zusterbedrijf Air France.

Daarnaast wijzigt de vervoerder de plannen voor de vernieuwing van de vliegtuigvloot. Het bedrijf ziet af van het voornemen om met nieuwe Airbus A320-toestellen te gaan vliegen. In plaats daarvan kiest de maatschappij voor kleinere E195-E2-vliegtuigen van de Braziliaanse fabrikant Embraer, terwijl de bestelde Airbus-vliegtuigen elders binnen de luchtvaartgroep worden ingezet.

Zorgen bij vakbond FNV over Schiphol

Bij vakbond FNV zorgt het besluit om een deel van het grondwerk af te stoten voor grote bezorgdheid. Bestuurder Egon Groen van FNV KLM-Grondpersoneel waarschuwt voor de gevolgen op de luchthaven. “KLM dreigt daarmee de ongezonde concurrentie op Schiphol weer op te voeren. Jarenlang hebben we gestreden om die concurrentie tussen grondafhandelaren terug te dringen”, zegt Groen.

Volgens de vakbondsbestuurder wordt het door deze stap lastiger om de arbeidsomstandigheden van medewerkers te verbeteren. Daarnaast spreekt de bond de vrees uit dat de ingreep nadelige gevolgen heeft voor zowel de vliegveiligheid als de stiptheid van de vluchten. “Dat vinden wij een zeer slechte ontwikkeling”, aldus Groen over de aangekondigde plannen.

Reactie van medewerkers en vakbond De Unie

Groen stelt dat het personeel wil bijdragen aan de toekomst van het bedrijf, maar wijst op de rol van het bestuur. “Maar dan moet de directie wel investeren in de mensen die het werk doen, in plaats van steeds verder op hen te bezuinigen. Een sterke luchtvaartmaatschappij bouw je niet door banen te schrappen en werk uit te besteden.”

Vakbond De Unie reageert opgelucht dat gedwongen ontslagen achterwege blijven, al verandert er volgens voorzitter Reinier Castelein veel voor het personeel. De bond wil met de directie bespreken hoe de organisatie daadwerkelijk verbetert door de ingreep. “Werk doen met minder mensen, of meer werk doen met de huidige medewerkers kan alleen als de operatie gesmeerd loopt.”

Perspectief van de directie en vervolgstappen

Volgens KLM-topvrouw Marjan Rintel is het voortbestaan van de maatschappij geen vanzelfsprekendheid meer. “De omstandigheden waarin we opereren worden alleen maar complexer: onrust in de wereld, hoge brandstofprijzen en druk op de luchtvaart. Daarom nemen we ingrijpende en soms pijnlijke maatregelen op dit kantelpunt voor KLM”, verklaart zij over het besluit.

Rintel erkent dat het verplaatsen van vertrouwde bedrijfsactiviteiten zwaar valt voor loyale medewerkers, maar stelt dat afwachten nog pijnlijkere consequenties zou hebben. De ingrepen moeten waarborgen dat de onderneming als zelfstandig merk blijft bestaan met een netwerk van ongeveer 160 bestemmingen vanaf Schiphol. Voor 2028 wil het bedrijf met vakbonden een hogere productiviteit en gematigde loonstijgingen afspreken, terwijl passagiers via digitalisering meer zelf gaan regelen.