Onderzoeksraad beoordeelt blusactie KLM-crew na brandende powerbank Camiel Eurlings: ‘Gekoeld in water’

Het optreden van het cabinepersoneel, de training van de bemanning en de aanwezige blusmaterialen staan centraal in een nieuw onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). Aanleiding is de vlamvattende powerbank van voormalig KLM-topman Camiel Eurlings op 17 september tijdens een vlucht vanuit Amsterdam, waarna het toestel moest omkeren naar Schiphol.

De instantie bekijkt naast de precieze brandoorzaak ook of de medewerkers voldoende zijn opgeleid om met dergelijke brandende apparaten in de cabine om te gaan. Het vliegtuig van KLM bevond zich boven het Verenigd Koninkrijk op de route naar Curaçao toen het elektronische apparaat plotseling vlam vatte en ingrijpen noodzakelijk werd.

Overdracht van Britse onderzoekers en eerdere situatie

Omdat het voorval plaatsvond in het Britse luchtruim, startte de Britse Air Accidents Investigation Branch (AAIB) aanvankelijk het onderzoek. Nog op de dag van het incident kwamen twee onderzoekers ter plaatse om de eerste sporen en gegevens vast te leggen. Inmiddels hebben de Britse autoriteiten het lopende dossier overgedragen aan de Nederlandse raad.

De betrokken passagier kent de luchtvaartmaatschappij van binnenuit, want Eurlings stond tot zijn vertrek in 2014 ruim een jaar aan het roer als president-directeur van KLM. Tijdens de bewuste vlucht KL735 zat de oud-minister en voormalig bestuurder in de Business Class van de Boeing 777-300ER met registratienummer PH-BVP.

Ingrijpen met blusmiddel en koeling in water

Het incident gebeurde toen het vertraagde toestel ongeveer anderhalf tot enkele uren onderweg was en de eerste serviceronde net begon. Het cabinepersoneel greep direct in door de vlammen te doven met een blusmiddel en de hete powerbank vervolgens in een bak met water te leggen om verder af te koelen.

Een medepassagier die vlak bij de brandhaard zat, verklaarde na afloop over die snelle actie: “Ik wilde net mijn gin-tonic bestellen toen dat ding in de hens vloog.” Volgens deze getuige handelde de bemanning zonder enige paniek: “Dat was binnen twee minuten gepiept. Geen paniek, gewoon heel professioneel. Uit het niets kwamen allerlei spullen en het ding was uit.”

Chemische rookontwikkeling en gevolgen in de cabine

Ondanks het snelle blussen bleven een penetrante chemische geur, roetdeeltjes op het schot tussen de stoelen en resten van het blusmiddel lang merkbaar in de cabine. Reizigers kregen vochtige doekjes uitgereikt om voor hun mond te houden tegen de prikkelende lucht, terwijl een raam door de brand zwartgeblakerd raakte.

Bij het voorval liep een passagier lichte verwondingen op, en de nabijzittende getuige meldde later bij de luchtvaartmaatschappij dat hij circa twee uur lang pijn aan zijn ogen had. Over het handelen van de stewardess, die aangaf een dag eerder nog hiervoor te zijn getraind, zei hij: “Daar heb ik alle bewondering voor. Die deden dat uitstekend.”

Strikte voorschriften voor batterijen en getuigenverklaringen

Binnen KLM gelden strikte veiligheidsvoorschriften waarbij reizigers maximaal twee powerbanks mogen meenemen in de handbagage. Deze batterijen mogen niet in het laadruim of in de bagagebakken boven de stoelen liggen, maar moeten voortdurend binnen het zicht en handbereik blijven. Het gebruiken of opladen ervan is tijdens de vlucht verboden.

In augustus ging het op een vlucht tussen São Paulo en Amsterdam ook al mis met een draagbare oplader, waarbij giftige rook vrijkwam. Een medepassagier op de Curaçao-vlucht verklaarde dat bemanningsleden na de brand tegen reizigers zeiden dat het apparaat werd opgeladen: “Ik heb alleen maar van crewleden gehoord dat hij hem aan het opladen was. Ik heb dat zelf niet gezien.”

Opvallende aanwezigheid voor vertrek en vertraagde reis

Dezelfde passagier merkte Eurlings al vóór het opstijgen op omdat de oud-topman via een VIP-service aan boord kwam en begroet werd door zowel de purser als de gezagvoerder. Vanwege de vertraging liet Eurlings de gezagvoerder meermaals bij zich komen over zijn aansluitende vlucht vanaf Bonaire, wat de getuige typeerde als: “Hij misdroeg zich niet, maar hij beroept zich op een status die hij niet meer heeft.”

Na het blussen kreeg Eurlings een andere zitplaats toegewezen en besloot de gezagvoerder terug te keren naar Schiphol, wat 322 gedupeerde passagiers opleverde. De reizigers vertrokken pas de volgende ochtend opnieuw richting het Caribische eiland en kwamen ruim twintig uur later dan gepland aan op hun bestemming.

Afgewezen compensatie en vervolgstappen richting eind volgend jaar

De nabijzittende reiziger diende na de vlucht een incidentrapport in met de vraag waarom niet eerder tegen het opladen is opgetreden, en vroeg daarnaast financiële compensatie aan. KLM wees die vergoeding onder Europese Verordening 261/2004 af met een beroep op ‘safety and security reasons’ als buitengewone omstandigheid, en wees op het aangeboden vervangende vervoer.

De luchtvaartmaatschappij kondigde eerder al een eigen intern onderzoek aan en stelt dat de bemanning volgens de “geldende voorschriften” heeft gehandeld. Voor de onafhankelijke onderzoeksraad liggen ondertussen alle opties open, zo benadrukte een woordvoerder: “Alles kan onderwerp van onderzoek zijn.” Tegen eind volgend jaar zou het onderzoek klaar moeten zijn.