Regio Doetinchem op slot voor nieuwe stroomaansluitingen: ‘Geplande woningbouw gaat wel door’

Nieuwe aanvragen voor elektriciteit in zestien Gelderse gemeenten rond Doetinchem belanden voorlopig op een wachtlijst door een aansluitstop op het overvolle stroomnet. Alleen projecten met een maatschappelijke prioriteit, zoals scholen en ziekenhuizen, maken nog kans op een aansluiting. Ook reeds geplande woningbouw die binnen drie jaar start, mag doorgaan na het besluit van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

De Gelderse gedeputeerde Ans Mol-van de Camp vreest desondanks voor grote vertragingen bij nieuwe plannen in de getroffen regio. “Woningbouw, economische ontwikkeling en verduurzaming vragen om tempo en kunnen zich geen vertraging veroorloven”, stelt de provinciebestuurder in een reactie op de maatregel. Tegelijkertijd blijft ook de eerder ingestelde stop in de provincie Utrecht van kracht.

Zestien Gelderse gemeenten tot medio 2027 op slot

De ingreep in Gelderland geldt in ieder geval tot en met 1 juli 2027 en maakt het gebied rond Doetinchem de tweede regio in Nederland met een dergelijke blokkade. Huishoudens die hun bestaande aansluiting willen verzwaren en bedrijven die zich nieuw willen vestigen, krijgen voorlopig nul op het rekest bij hun aanvraag voor extra netcapaciteit.

Naast Doetinchem, Lochem en Zutphen treft de maatregel de gemeenten Aalten, Bronkhorst, Doesburg, Duiven, Montferland, Oost-Gelre, Oude IJsselstreek, Westervoort, Winterswijk en Zevenaar. Ook delen van de gemeenten Berkelland, Brummen en Voorst vallen binnen het aangewezen congestiegebied waar het elektriciteitsnet de maximale grens heeft bereikt. Voor de overige delen van Gelderland blijft onverminderde inzet nodig om een algehele stop te voorkomen.

Uitzonderingen voor woningbouw en maatschappelijke projecten

Ondanks de strenge beperkingen valt de woningbouw in de getroffen gebieden niet direct stil. “Voor geplande woningbouwprojecten die binnen drie jaar beginnen met bouwen, is voldoende ruimte”, laat het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat weten in de toelichting op het besluit. Geheel nieuwe plannen of onverwachte bouwaanvragen moeten echter wel wachten totdat er weer transportruimte vrijkomt.

Deze uitzondering sluit aan bij de landelijke voorrangsregels die sinds 1 juli 2026 bij alle Nederlandse netbeheerders gelden om overbelasting en stroomuitval tegen te gaan. Aanvragers met een maatschappelijke prioriteit krijgen op die wachtlijsten voorrang op reguliere consumenten en bedrijven. Basisvoorzieningen en projecten die het net juist ontzien, zoals energieopslag, gaan daarbij vóór particulieren die bijvoorbeeld een laadpaal willen installeren.

Aansluitpauze rond stad Utrecht blijft gehandhaafd

In dezelfde actualisatie over de netcongestie in Flevoland, Gelderland en Utrecht is besloten dat de aansluitstop rond de stad Utrecht verlengd wordt. Hoewel het tekort aan ruimte op het Utrechtse elektriciteitsnet iets is afgenomen, biedt deze lichte verbetering nog onvoldoende zekerheid om weer nieuwe of zwaardere aansluitingen toe te staan. Wel komt de afgenomen druk de betrouwbaarheid van het netwerk ten goede.

De Utrechtse blokkade werd op 21 april 2026 aangekondigd en geldt voor het grootstedelijke gebied tussen Woerden, De Ronde Venen, Zeist en Houten. Voor de omliggende gebieden rond Amersfoort, Bunschoten, Soest en Veenendaal is zo’n algehele pauze niet nodig gebleken. In de gehele provincie Utrecht blijft bovendien ruimte gereserveerd om ruim 35.000 concreet uitgewerkte nieuwbouwwoningen aan te sluiten.

Crisisaanpak en opknippen van het regionale stroomnet

De huidige maatregelen vloeien voort uit een waarschuwing van landelijk netbeheerder TenneT op 12 februari 2026, toen uit nieuwe berekeningen bleek dat de druk op het hoogspanningsnet in Flevoland, Gelderland en Utrecht veel ernstiger was dan gedacht. Het kabinet, de provincies, de netbeheerders en toezichthouder Autoriteit Consument en Markt (ACM) startten daarop een gezamenlijke crisisaanpak om een totale stilstand af te wenden.

Als onderdeel van die aanpak werd het gezamenlijke elektriciteitsnet in april opgeknipt in vijf afzonderlijke congestiegebieden. Door die splitsing konden netbeheerders gerichter sturen op lokale flexibiliteit en werd een aansluitstop in vier van de vijf deelgebieden destijds nog voorkomen. Alleen in een deel van Utrecht ging het net op 1 juli 2026 daadwerkelijk op slot voor zowel groot- als kleinverbruikers.

Duizenden bedrijven op landelijke wachtlijst door piekverbruik

De aanhoudende netcongestie ontstaat doordat in Nederland veel meer elektriciteit tegelijk wordt opgewekt met zonnepanelen en windmolens én verbruikt door onder meer warmtepompen en elektrische auto’s. Vooral tijdens de dagelijkse piekuren tussen 16.00 en 21.00 uur raken de transportkabels en elektriciteitsstations overbelast. Sinds de zomer reserveren netbeheerders daarom ook geen ongebruikte netruimte meer voor individuele huishoudens.

Voor het bedrijfsleven lopen de wachttijden voor een nieuwe of zwaardere aansluiting inmiddels flink op, wat ertoe leidt dat honderden grote projecten, investeringen en verduurzamingsplannen vertraging oplopen. Uit cijfers van koepelorganisatie Netbeheer Nederland blijkt dat er in de eerste helft van het jaar landelijk ongeveer 15.500 bedrijven en organisaties op de wachtlijst stonden om meer stroom te mogen gebruiken.

Oproep aan netbeheerders en halfjaarlijkse herbeoordeling

Voor de Achterhoek en omgeving noemt gedeputeerde Mol-van de Camp het besluit “een bittere pil”, omdat belangrijke maatschappelijke opgaven volgens haar stil dreigen te vallen. Zij roept netbeheerders Liander en TenneT op om “alles op alles te zetten om zo snel mogelijk ruimte op het stroomnet beschikbaar te maken”. De regionale bestuurders wijzen erop dat bedrijven al sinds 2022 op aansluitingen wachten.

Om het net op termijn te ontlasten werken de overheden en netbeheerders aan versnelde netuitbreidingen, flexibelere contracten met grote bedrijven en financiële vergoedingen voor huishoudens die hun zware apparaten buiten de piekuren gebruiken. Elk halfjaar beoordelen de betrokken partijen per congestiegebied of de ingezette maatregelen genoeg opleveren. In de loop van 2027 volgt een nieuwe weging voor de zestien Gelderse gemeenten.