Yeşilgöz legt bom onder coalitie: ‘Duurt allemaal heel lang’

Het verdere besluitvormingsproces rondom het nieuwe belastingplan ligt vanaf nu volledig bij de Tweede en Eerste Kamer. Dat verklaart vicepremier Dilan Yeşilgöz op 6 november 2026 in Den Haag, in navolging van een eerdere boodschap van premier Rob Jetten. Over de vraag hoe VVD gaat stemmen, verwijst ze naar de Ruben Brekelmans, die de fractie in de Kamer leidt.

Volgens de VVD-vicepremier hadden de voorafgaande onderhandelingen echter beduidend sneller kunnen worden afgerond. Ze vindt dat het overleg over het fiscale pakket allemaal heel lang heeft aangesleept. Dit hoefde volgens haar niet. Ondanks dat langdurige voortraject ziet de minister inmiddels voldoende aanknopingspunten voor parlementaire steun, nu de formele debatten in het parlement daadwerkelijk van start gaan.

Parlementaire behandeling en verwijzing naar Brekelmans

Yeşilgöz spreekt de verwachting uit dat de belastingvoorstellen de eerste parlementaire horde zullen nemen. “Er is zicht op een meerderheid in de Tweede Kamer en ik hoop van harte straks ook in de Eerste Kamer. En dat is natuurlijk spannend, maar die debatten lopen”, aldus de vicepremier over de aankomende besluitvormingsfase in beide Kamers.

Minister van Financiën Eelco Heinen gaf voorafgaand aan de ministerraad een vergelijkbare inschatting van de politieke krachtsverhoudingen. Hij benadrukte dat er in de Tweede Kamer een meerderheid lonkt, terwijl de situatie in de senaat pas in een later stadium speelt. “We doen het stap voor stap. Eerst moet er gestemd worden in de Tweede Kamer.”

Kanttekeningen van Yeşilgöz bij het onderhandelingsresultaat

Hoewel de vicepremier positieve elementen in het uiteindelijke voorstel ziet, erkent zij dat geen enkele betrokken partij volledig haar zin heeft gekregen. Yeşilgöz stelt dat er “goede dingen” in het pakket zitten, maar toont tegelijkertijd begrip voor het feit dat politieke partijen niet “100 procent” tevreden zijn met de uitkomst van het overleg.

Die relativering betrekt de VVD-bewindsvrouw ook direct op haar eigen politieke wensenlijst voor de begrotingsafspraken. “Het is ook niet 100 procent wat ik had gewild”, verklaart zij over het gepresenteerde compromis. Omdat zij als minister in het kabinet zit, laat zij het uiteindelijke politieke oordeel van de VVD-fractie over aan fractievoorzitter Brekelmans.

Eerdere pogingen om rechtse steun te verwerven

In de aanloop naar de parlementaire behandeling probeerde het kabinet maandenlang om brede steun bij de oppositie te verzamelen. Op 16 oktober 2026 sprak Yeşilgöz na de ministerraad nog de hoop uit op een akkoord met rechtse partijen. “We willen graag een breed gedragen akkoord”, verklaarde zij destijds, “zodat je weet dat het op lange termijn standhoudt.”

Tijdens die eerdere gesprekken in oktober legde JA21 nieuwe asieleisen op tafel en botste de SGP met zorgminister Sophie Hermans over abortus.

Asielvoorwaarden en het uitblijven van een breed akkoord

De gesprekken met JA21 draaiden in oktober onder meer om vier voorwaarden, waarvan er drie binnen de bestaande coalitieafspraken pasten. Bart van den Brink wilde toen niet officieel dat hij gemeenten nooit via de Spreidingswet zou dwingen tot asielopvang. In het coalitieakkoord stond dat dwang pas verdwijnt zodra de asielketen volledig op orde is.

Uiteindelijk slaagde het minderheidskabinet er niet in om vooraf een sluitende meerderheidsdeal te smeden. Premier Jetten erkende na maanden van “intensieve gesprekken” dat het niet was gelukt om “een breed akkoord” te sluiten “voor de behandeling in de Tweede Kamer”. Zowel linkse als rechtse partijen hadden steeds geëist dat het kabinet een duidelijke richting zou kiezen.

Koopkrachtpakket en fiscale tegemoetkomingen voor oppositiepartijen

Het belastingplan maakt deel uit van de Rijksbegroting en bestaat uit een verzamelpakket van vier wetsvoorstellen voor het komende jaar. Hierin worden onder meer de inkomstenbelasting, de brandstofaccijns en een belastingvoordeel voor woningcorporaties voor woningbouw geregeld. Het minderheidskabinet trekt daarnaast ongeveer 1,5 miljard euro uit om de koopkracht van burgers volgend jaar te verbeteren.

Die lastenverlichting wordt onder meer bekostigd door de zogeheten vrijheidsbijdrage voor defensie-uitgaven te schrappen, terwijl ook de lagere brandstofaccijns en de aftrek van specifieke zorgkosten behouden blijven. Daarnaast blijft de ouderenkorting overeind voor 50Plus en de ChristenUnie, vervalt een verhoogde belasting op planten en bloemen, en gaat er extra geld naar AI en veiligheid.

Miljardentekort rond box 3 en eisen vanuit de Kamer

Naast het reguliere pakket behandelt het parlement gelijktijdig een aparte wet voor box 3 over vermogen en beleggingen. Nadat de rechter het belastingstelsel met fictief rendement afkeurde, wil het kabinet bij beleggingen voortaan alleen daadwerkelijk behaalde winst belasten. Die stelselwijziging en een gedeeltelijke aanpassing na advies van de Raad van State kosten de schatkist miljarden euro’s.

De oppositiepartijen stelden in het voortraject uiteenlopende eisen aan de fiscale plannen. Aan de linkerkant bepleitten PRO en Volt een lagere belasting op arbeid, gefinancierd door hogere lasten voor vermogende burgers en bedrijven. Rechtse partijen vroegen eveneens om lastenverlichting, maar koppelden hun steun aan voorwaarden rond stikstof, migratie en medisch-ethische kwesties zoals abortus.

Zeteltekort en tijdsdruk richting de definitieve stemmingen

Voor een meerderheid moet het minderheidskabinet in de Tweede Kamer een tekort van 10 zetels zien te overbruggen. De plenaire stemming over het pakket staat gepland voor donderdag 12 november 2026. Premier Jetten deed in aanloop naar de debatten al een dringend beroep op de oppositiepartijen om “verantwoordelijkheid voor Nederland” te nemen bij de besluitvorming.

In de Eerste Kamer bedraagt het tekort van de coalitie 16 zetels, terwijl de tijdsdruk voor de uitvoering oploopt. Op 20 november 2026 gaan de systemen van de Belastingdienst namelijk op slot om de nieuwe tarieven en voorlopige aanslagen te verwerken. Een afwijzing door de senaat eind december zou betekenen dat aanslagen over anderhalf jaar gecorrigeerd moeten worden.