Schatkist loopt tot 9 miljard mis bij sneuvelen belastingplan: ‘Onverantwoord’

De Nederlandse schatkist loopt vanaf 2028 jaarlijks structureel 9 miljard euro aan inkomsten mis wanneer het parlement het nieuwe belastingplan wegstemt. Voor dat oplopende begrotingsgat waarschuwde minister-president Rob Jetten woensdag tijdens het Kamerdebat in Den Haag. Ondanks eerdere aanpassingen van het minderheidskabinet is het belastingpakket in de senaat nog altijd niet verzekerd van voldoende steun.

Volgens de berekeningen die de premier in het debat presenteerde, begint het inkomstenverlies voor de Rijksoverheid volgend jaar direct met bijna 2 miljard euro. In 2028 loopt die financiële tegenvaller op tot 6,1 miljard euro. Daarna bedraagt het tekort volgens Jetten “de jaren erna structureel 9 miljard euro” per jaar, wat verwerping volgens het kabinet “echt onverantwoord” maakt.

Derde poging van het minderheidskabinet na extra beraad

Het kabinet stuurde dinsdag na een extra ministerraad voor de derde keer een aangepast belastingpakket en wijzigingen voor box 3 naar de Tweede Kamer. De kabinetstop bereikte maandagavond laat overeenstemming over deze tegemoetkomingen aan de oppositie. Omdat het minderheidskabinet niet kiest voor het rechterblok van JA21, SGP en BBB of het linkerblok van PRO en Volt, ontbreekt een vaste meerderheid.

In de aangepaste plannen nam het kabinet onder meer 1,5 miljard euro op om een lichte koopkrachtverslechtering te repareren. Daarnaast krijgen woningcorporaties miljarden euro’s extra ruimte voor investeringen in woningbouw via een vrijstelling van de overdrachtsbelasting. Ook blijven de belastingaftrek voor chronisch zieken en de verlaagde brandstofaccijnzen aan de pomp behouden, naast een hogere onbelaste reiskostenvergoeding voor 2027.

Zeteltekort in de senaat ondanks steun in de Tweede Kamer

In de Tweede Kamer lijkt een meerderheid inmiddels binnen handbereik dankzij de verwachte steun van de kleine middenpartijen ChristenUnie en 50PLUS. Samen hebben deze twee fracties niet genoeg zetels om het kabinet aan een meerderheid te helpen. Met de toezegging van de van de PVV afgesplitste Groep Markuszower telt het aantal voorstemmers in de Tweede Kamer wel voldoende op.

Fractieleider Gidi Markuszower verklaarde tijdens het Kamerdebat dat zijn groep bereid is het belastingpakket te steunen om nieuwe verkiezingen af te wenden. Die steun lost het probleem voor het kabinet echter maar gedeeltelijk op. De afgesplitste fractie bezit namelijk geen enkele zetel in de Eerste Kamer, waardoor de benodigde meerderheid in de senaat nog altijd hoogst onzeker is.

Kamerfracties moeten zelf met amendementen komen

Om op korte termijn ook in de Eerste Kamer voldoende steun te verwerven, legt premier Jetten het initiatief nu volledig bij het parlement. Volgens de minister-president kan het kabinet na alle eerdere onderhandelingsrondes niet nogmaals zelf met een gewijzigd voorstel komen. De fracties in de Tweede Kamer moeten daarom zelf voor een doorbraak zorgen door aanpassingen in te dienen.

De premier wees tijdens de beraadslagingen op het budgetrecht van het parlement om de begroting vast te stellen. Het kabinet wil in deze fase vooral richting geven door de ingediende kamerbrede voorstellen te beoordelen op haalbaarheid. “Eigenlijk is het wel mooi dat er in de Kamer nu alle ruimte is om via amendementen het belastingplan een bepaalde kant op te sturen”, aldus Jetten.

Verdeeldheid in coalitie over hogere vermogensbelasting

Het vinden van gezamenlijke wijzigingen verliep tijdens het debat vooralsnog moeizaam door politieke meningsverschillen. Oppositiepartijen PRO en Volt stelden voor om de belastingen op vermogen en winst te verhogen om zo de lasten voor werkenden te verlichten. Hoewel coalitiepartij D66 bereid was om met de oppositie over zo’n miljonairsbelasting te praten, trok coalitiegenoot VVD direct een harde grens.

Voor VVD-Kamerlid Wendy van Eijk was het tijdens de eerste debatdag “ondenkbaar” dat de coalitiepartijen met dit voorstel zouden instemmen. Later in het debat gaf premier Jetten echter aan dat hij bij de coalitiepartijen geen blokkades meer ziet tegen een hogere belasting op vermogens. Ondertussen noemde ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis de ontstane situatie rond het belastingpakket een “zooitje”.

Gevolgen voor brandstofaccijns, reiskosten en zorgaftrek

Het belastingpakket combineert deze tegemoetkomingen met ingrepen die de staatskas de komende jaren miljarden euro’s moeten opleveren. Zo wordt de inflatiecorrectie in de inkomstenbelasting voor 2027 beperkt tot 1,55 procent, terwijl het heffingsvrij vermogen in box 3 stijgt naar ongeveer 60.280 euro. Vanaf 2028 verdwijnen bovendien uitgaven voor de tandarts, gehoorapparaten en steunzolen uit de regeling voor zorgkostenaftrek.

Staatssecretaris Eerenberg waarschuwde in een Kamerbrief dat bij verwerping in de senaat ook alle lastenverlichtingen uit dezelfde wet vervallen. In dat geval gaan de verlengde accijnskorting aan de pomp, de hogere reiskostenvergoeding en de vrijstelling voor woningcorporaties niet door. Zonder die accijnskorting kan een liter Euro95 aan de pomp ruim 22 cent duurder worden voor automobilisten.

Tijdsdruk richting stemmingen en nieuwe loonbelastingtabellen

Minister Eelco Heinen van Financiën noemde het opstellen van de plannen zonder meerderheid in beide Kamers eerder deze week “een taai proces”. Toch sprak hij de verwachting uit dat de Tweede Kamer het pakket zal aannemen. “We doen het stap voor stap en deze hele route is vol risico’s, maar ik puzzel door en elke keer komen we een stap dichterbij”, aldus Heinen.

De tijdsdruk voor het kabinet en het parlement is hoog, omdat wijzigingen na 20 november niet meer tijdig in de nieuwe loonbelastingtabellen kunnen worden verwerkt. Het Kamerdebat wordt komende dinsdag voortgezet, waarna de Tweede Kamer op donderdag 12 november over het pakket stemt. De beslissende stemming in de Eerste Kamer staat volgens de planning pas voor 15 december op de agenda.