Mirjam Bikker eist opheldering over box 3 na gewijzigd Belastingplan: ‘Ik maak me zorgen over de uitvoerbaarheid’

Fractieleider Mirjam Bikker van de ChristenUnie verlangt opheldering van het kabinet over de voorgestelde vermogenswinstbelasting in box 3. Hoewel de oppositiepartij op dinsdag 3 november 2026 positief reageert op diverse fiscale aanpassingen in het Belastingplan, blijven er grote inhoudelijke vragen bestaan over de haalbaarheid en de financiële onderbouwing van het vermogensstelsel.

De vraag om verheldering volgt een dag nadat de Raad van State op maandag 2 november adviseerde om het volledige wetsvoorstel voor box 3 in te trekken en pas voor het jaar 2030 een nieuw plan te schrijven. Bikker benadrukt dat haar fractie ondanks de tegemoetkomingen van het kabinet op andere terreinen nog altijd kampt met forse twijfels.

Zorgen over uitvoerbaarheid en advies voor 2030

De bezwaren van de ChristenUnie richten zich specifiek op de praktische en budgettaire kanten van de nieuwe vermogensheffing. “Ik maak me zorgen over de dekking”, zegt Bikker in haar reactie op de dinsdag gepresenteerde kabinetsplannen. Daarnaast wijst de fractievoorzitter op de technische kant van het voorstel: “Ik maak me zorgen over de uitvoerbaarheid.”

Die terughoudendheid sluit aan bij eerdere debatten over het Belastingplan, waarin de partij erop wees dat de staat door de bestaande situatie rond box 3 jaarlijks 2 miljard euro aan inkomsten misloopt. Na een negatief advies van de Raad van State noemde de fractie een invoering per 1 januari 2027 eerder al onmogelijk en een start in 2028 hoogst onwaarschijnlijk.

Schrappen vrijheidsbijdrage en behoud aftrek zorgkosten

Tegenover de kritiek op de vermogensbelasting staat waardering voor twee concrete wijzigingen die het kabinet op dinsdag heeft doorgevoerd. De regering maakt in totaal 347 miljoen euro vrij om de zogeheten vrijheidsbijdrage van tafel te halen. Deze maatregel bestond uit een verhoging van de inkomstenbelasting die specifiek bedoeld was om hogere uitgaven voor defensie te bekostigen.

Eveneens verwelkomt Bikker het besluit van de bewindslieden om de fiscale aftrek voor specifieke zorgkosten overeind te houden. Het kabinet wilde aanvankelijk van deze regeling af, maar de ChristenUnie noemt het behoud voor chronisch zieken nu “goed nieuws”. Daarmee wordt voorkomen dat mensen met hoge medische uitgaven als eerste de financiële rekening van de begroting betalen.

Onderhandelingen op het ministerie van Algemene Zaken

De gepresenteerde wijzigingen vloeien voort uit intensief overleg tussen het minderheidskabinet en de oppositie. Op vrijdag 30 oktober voerden Bikker en fractievoorzitter Jan Struijs van 50PLUS op het ministerie van Algemene Zaken al gesprekken met premier Rob Jetten en minister van Financiën Eelco Heinen, waarna voor de zaterdag erop om 12.00 uur direct een vervolgafspraak werd ingepland.

Bikker gaf destijds aan dat zij aanvankelijk morrend het overleg inging, omdat concrete richting en doorberekeningen vanuit het kabinet nog ontbraken. Haar fractie zette in de besprekingen zwaar in op aanpassingen van de arbeidskorting en de ouderenkorting om zowel werkenden als chronisch zieken te beschermen, waarna de regering volgens haar met concretere toezeggingen kwam.

Samenwerking tussen ChristenUnie en 50PLUS

Tijdens dit onderhandelingstraject trokken de twee middenpartijen gezamenlijk op om hun wensen rond de zorgaftrek en koopkracht te verzilveren. Struijs sprak op 30 oktober in het programma Café Kockelmann van een uitstekend samenwerkingsverband en verklaarde na het overleg met Jetten en Heinen: “We zijn een heel eind op weg voor een akkoord.”

Tegelijkertijd waarschuwde de 50PLUS-voorman toen al voor te vroeg optimisme met de woorden: “We zijn er zeker nog niet.” Struijs riep andere oppositiepartijen op om eveneens bereidheid tot compromissen te tonen voor het landsbelang en het politieke vertrouwen: “En we moeten het Nederland gunnen. Dat vraagt af en toe ook wat offers, wat lef en wat doorzettingsvermogen.”

Zoektocht naar meerderheid in beide Kamers

Voor het minderheidskabinet zijn de gesprekken met de oppositie noodzakelijk om de belastingwetgeving door het parlement te loodsen. De coalitie kijkt nadrukkelijk naar de ChristenUnie, 50PLUS en de Groep Markuszower om in de Tweede Kamer een meerderheid achter de aangepaste belastingplannen te verzamelen voordat de plenaire stemmingen plaatsvinden.

Zelfs wanneer deze drie fracties instemmen met het pakket, beschikt de regering daarmee nog lang niet over een meerderheid in de Eerste Kamer. Aan de linkerzijde van het politieke spectrum dringen partijen bovendien aan op een extra belasting op vermogens, maar een dergelijke maatregel maakt vooralsnog geen deel uit van de plannen.

Strikte deadlines voor parlement en Belastingdienst

De politieke besluitvorming rond de openstaande vragen over box 3 staat onder grote tijdsdruk vanwege naderende vervaldata. De Tweede Kamer behandelt het pakket volgende week en stemt volgens de planning op donderdag 12 november over het Belastingplan, waarna de Belastingdienst alle wijzigingen uiterlijk op 20 november in de computersystemen moet hebben verwerkt.

Bikker drong eind oktober al aan op spoed bij het vastleggen van de teksten: “Ik zie ook gewoon echt met zorg dat we uiterlijk 20 november, maar eigenlijk al eerder, alles afgerond moeten hebben.” Ook in voorgaande jaren waarschuwde haar fractie dat late bundeling van complexe wetgeving en verouderde ICT-ketens de uitvoering door de fiscus ernstig bemoeilijken.