Kabinet verlaagt verwacht inwilligingspercentage asielaanvragen naar 24 procent: ‘Meer rechtszaken verwacht’

Het kabinet stelt het verwachte inwilligingspercentage voor eerste asielaanvragen in Nederland fors naar beneden bij, van de eerder geraamde 38 procent naar 24 procent. Doordat aanvragen van onder anderen mensen uit Syrië inmiddels vrijwel altijd op een afwijzing uitlopen, houdt de regering in de nieuwe asielprognoses rekening met een toename van het aantal rechtszaken door afgewezen asielzoekers.

Daarnaast leiden deze aangescherpte verwachtingen niet tot verlichting in de Nederlandse asielzoekerscentra. Hoewel de totale verwachte instroom voor volgend jaar licht daalt van 53.500 naar 51.000 personen, heeft het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) de benodigde capaciteit voor de volgende ronde van de spreidingswet juist verhoogd van 88.000 naar 96.000 bedden.

Scherpe daling in toekenningen en druk op rechtspraak

Het percentage goedgekeurde asielverzoeken laat door de jaren heen sterke schommelingen zien. Waar in een halfjaar van 2022 nog 85 procent van de aanvragen werd ingewilligd, lag dat aandeel in heel 2024 op 57 procent. De nieuwe daling naar 24 procent hangt direct samen met het huidige beleid waarin Syrische verzoeken bijna standaard worden afgewezen.

Volgens het kabinet zullen veel afgewezen asielzoekers na een negatief besluit naar de rechter stappen om alsnog een verblijfsvergunning af te dwingen. Bij een afwijzing in de reguliere procedure geldt het besluit tevens als terugkeerbesluit met een vertrektermijn van 28 dagen, maar een ingesteld beroep bij de rechtbank schort dat vertrek in de regel op.

Instroomraming tot 2027 en niet-meegenomen maatregelen

Voor het jaar 2027 raamt het kabinet het aantal mensen dat in Nederland asiel aanvraagt op een bandbreedte tussen de 24.300 en 37.000 personen. Een aanzienlijk deel van de verwachte asielzoekers bestaat uit nareizigers, oftewel familieleden van mensen die al over een Nederlandse verblijfsvergunning beschikken. Het kabinet hoopt dat deze groep door strengere regels kleiner uitvalt.

De eventuele effecten van deze recent aangescherpte nareisregels konden echter nog niet in de huidige berekeningen worden meegenomen. Datzelfde geldt voor de gevolgen van het in juni ingegane EU-migratiepact, dat met strengere regels aan de Europese buitengrenzen de instroom naar Europa moet beperken. Hoewel er al minder mensen Europa binnenkomen, blijft het na een korte dip druk in Ter Apel.

Achttienduizend statushouders houden bedden bezet

De stijgende behoefte naar 96.000 opvangplekken wordt veroorzaakt door de vastgelopen doorstroom vanuit de asielzoekerscentra naar reguliere huisvesting. Momenteel verblijven er ongeveer 18.000 statushouders in de opvanglocaties van het COA. Omdat er door het woningtekort geen huizen beschikbaar zijn voor deze mensen met een verblijfsvergunning, houden zij de bedden bezet die bedoeld zijn voor nieuwe asielzoekers.

Asielminister Bart van den Brink wees vrijdag op deze aanhoudende opstopping binnen de keten. “Er zit gewoon nog steeds een hele grote groep statushouders in de opvang. En zolang die erin zit, blijven de aantallen hoog,” aldus de bewindsman. Tegelijkertijd lukt het veel gemeenten nu al niet om hun wettelijke opvangtaak te halen en weigeren sommige gemeenten een asielzoekerscentrum.

Kritieke situatie in Ter Apel en Zevenaar

De druk op de opvangcapaciteit is direct zichtbaar bij de aanmeldcentra in het land. Het aanmeldcentrum in Ter Apel zit nog altijd erg vol; begin deze maand moesten daar ongeveer twintig asielzoekers buiten in de regen overnachten. De problemen beperken zich inmiddels niet meer tot deze locatie in Groningen, maar raken ook de opvang elders in Nederland.

Zo kampt ook het aanmeldcentrum voor nareizigers in Zevenaar met een tekort aan opvangplekken voor gezinsleden die niet direct bij hun familie in Nederland terechtkunnen. Minister Van den Brink heeft aan de Tweede Kamer geschreven dat er in Zevenaar eveneens ‘nijpende situaties’ ontstaan door het gebrek aan beschikbare ruimte voor deze groep nieuwkomers.

Aanhoudende komst van Oekraïense vluchtelingen

Naast de reguliere asielinstroom blijft ook het aantal Oekraïense vluchtelingen dat naar Nederland komt hoog na de Russische inval van 2022. Afgelopen jaar arriveerden er gemiddeld 260 Oekraïners per week, al is niet bekend of zij rechtstreeks uit Oekraïne kwamen of elders in Europa verbleven. Voor komend jaar rekent het kabinet op 230 wekelijkse aankomsten bovenop de huidige 140.000 Oekraïners.

Deze grote groep stelt het kabinet voor extra uitdagingen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), die al met grote achterstanden kampt. Vanwege Europese tijdelijke bescherming werden asielaanvragen van Oekraïners voorheen in de ijskast gelegd. Eerder deze maand oordeelde het Europees Hof van Justitie echter dat de IND deze verzoeken alsnog inhoudelijk moet gaan behandelen.

Verschuivingen in eerdere instroom en doorstroom

Historische cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek laten zien hoe de samenstelling in de COA-opvang eerder al veranderde. In de eerste helft van 2025 stroomden 20.000 asielzoekers in, 4.000 minder dan een jaar eerder, waarbij 46 procent de Syrische nationaliteit had en Eritreeërs met 1.735 personen opnieuw de op een na grootste groep vormden.

In diezelfde eerste jaarhelft van 2025 kwam 58 procent van de asielzoekers in gezinsverband aan en daalde het aandeel alleenstaanden naar 34 procent. Ook nam de doorstroom naar een eigen gemeentelijk adres eerder al af: van het instroomcohort tussen 2014 en 2023 had gemiddeld 42 procent na een jaar een eigen adres, terwijl 71 procent een tijdelijke verblijfsvergunning kreeg.

Juridisch vervolgtraject na een definitieve afwijzing

Voor asielzoekers die onder de verlaagde inwilligingsprognose vallen en na beroep ook in hoger beroep willen bij de Raad van State, geldt dat zij die uitspraak alleen in Nederland mogen afwachten na toekenning van een voorlopige voorziening. Zolang een asielzoeker de beroepsprocedure in Nederland mag afwachten, behoudt diegene het recht op COA-opvang, medische zorg en een wekelijkse financiële toelage.

Zodra een afwijzing definitief is en de vertrektermijn van 28 dagen verstrijkt, eindigen in principe de opvangvoorzieningen en kan een Europees inreisverbod van drie tot vijf jaar volgen. In het Lokaal Terugkeeroverleg bespreken ketenpartners als de IND, het COA, de politie en de Dienst Terugkeer en Vertrek dan het verdere vertrek of plaatsing in een vrijheidsbeperkende locatie.