Kabinet wil belastingplan voor 12 november redden: ‘Wie helpt in Eerste Kamer?’

Het minderheidskabinet heeft nog geen meerderheid voor het belastingplan, terwijl de eerste beslissende stemming dichterbij komt. De Tweede Kamer stemt op 12 november over het pakket. Zaterdag 24 oktober kwam de kabinetstop bijeen om te praten over de weg naar die stemming.

Bij het overleg zaten premier Rob Jetten (D66) en de vicepremiers Bart van den Brink (CDA) en Dilan Yeşilgöz (VVD) aan tafel. Ook minister Eelco Heinen en staatssecretaris Eelco Eerenberg van Financiën deden mee. Waar zij het precies over hadden, houden de betrokkenen geheim, ook na afloop.

Eerder voorstel sneuvelde bij de oppositie

Aanleiding is een eerder voorstel dat kleine spaarders en mensen met veel vermogen sneller meer belasting liet betalen. Dat plan kreeg geen steun van de oppositie. Het kabinet moet daarom met een nieuw plan komen om het belastingplan alsnog door het parlement te krijgen.

Volgens EW Magazine heeft buiten de coalitie van D66, VVD en CDA nog geen enkele partij steun toegezegd aan het belastingplan. PRO noemt het pakket ‘niet sociaal genoeg’. Ook JA21 wil de steun laten afhangen van een lagere inkomstenbelasting.

Een meerderheid in de Tweede Kamer wil wel kijken naar aanpassingen in de erf- en schenkbelasting. Regeringspartij VVD is daar juist tegen. Zo ligt binnen het kabinet zelf al een obstakel, nog voordat een oppositiepartij de nodige steun heeft toegezegd.

Eerste Kamer is de echte rekensom

Het kabinet bestaat uit D66, VVD en CDA en mist in de senaat een eigen meerderheid. PRO en Volt kunnen het kabinet samen aan een meerderheid in de Eerste Kamer helpen. Volgens staatsrechtgeleerde Wim Voermans komt die combinatie uit op precies 38 zetels, de krapst mogelijke meerderheid.

PRO stelt voorwaarden. De partij wil alleen meewerken als de belasting op werk omlaaggaat en mensen met veel vermogen meer belasting gaan betalen. PRO-leider Jesse Klaver nodigde premier Jetten vorige week al uit om tijdens het reces over het belastingplan te praten.

Een overleg zonder uitleg

Het overleg van zaterdag was niet het eerste. Volgens een ingewijde is er eerder deze week al overleg geweest over het belastingplan. Minister Heinen was tot een paar dagen geleden in het buitenland en schoof nu aan bij de top.

De deelnemers geven geen toelichting op de inhoud. Daardoor is niet bekend of er al een nieuw plan ligt. Ook is niet vastgesteld of een van de oppositiepartijen is toegezegd, of dat alleen de koers van het kabinet werd besproken.

Rechtse partijen stellen eigen eisen

Ook rechts komt steun niet vanzelf. JA21 wil strengere afspraken over asiel. Volgens EW Magazine wil de partij bovendien kleine beleggers en spaarders ontzien en alleen meewerken als de inkomstenbelasting omlaaggaat.

De SGP wil aandacht voor medisch-ethische onderwerpen, volgens EW Magazine met plannen om het aantal abortussen te laten dalen. BBB eist dat het stikstofplan wordt geschrapt. Dat wil het kabinet niet, waardoor een meerderheid met rechtse partijen in de Eerste Kamer lastig lijkt.

Twee richtingen binnen de coalitie

De keuze met wie het kabinet verder onderhandelt, splijt de coalitie. D66 en CDA willen liever samenwerken met PRO. De VVD ziet meer in steun van rechtse partijen. In het overleg van zaterdag stond daarom vermoedelijk centraal welke richting het minderheidskabinet inslaat.

Een koerswijziging naar links kan voor de VVD pijnlijk zijn. De partij verzet zich tegen aanpassingen in de erf- en schenkbelasting, terwijl PRO juist hogere belasting op vermogen wil. Het kabinet moet dus een formule vinden die zowel de coalitiepartners als een oppositiepartij kan overtuigen.

Maandag vol debat in de Tweede Kamer

De Tweede Kamer praat maandag de hele dag over het belastingplan. Dat debat bepaalt hoeveel ruimte het kabinet nog heeft om zijn plannen bij te sturen. Volgens EW Magazine volgen er op 4 en 10 november nog meer debatten, voordat op 12 november de stemming komt.

Voor het kabinet is die stemming de eerste echte test. Haalt het pakket de Tweede Kamer niet, dan is er geen tijd meer voor de senaat. Volgens EW Magazine debatteert de Eerste Kamer op 7 en 8 december en stemt zij op 15 december.

Wat er nog op het spel staat

Een tweede dossier ligt gevoelig: de hervorming van box 3. Heinen stuurde een novelle zonder financiële dekking naar de Raad van State en beloofde na kritiek kleine spaarders te ontzien. Het gat bedraagt ongeveer 22 miljard euro over vijftien jaar.

Het belastingplan moet volgens EW Magazine voor de jaarwisseling zijn aangenomen, omdat de belastingwetten op 1 januari 2027 moeten ingaan. Met terugwerkende kracht belasting heffen kan niet. Voor het kabinet is er dus weinig speelruimte als de steun uitblijft.

Voorlopig is nog niet duidelijk of er een akkoord komt, en met wie. Het kabinet moet kiezen tussen PRO en de rechtse partijen en kan niet op alle voorwaarden ingaan. Na het overleg van zaterdag volgt maandag het debat in de Tweede Kamer.