Kabinet op de knieën voor Klaver: ´WW- en WIA-korting geschrapt´

Het kabinet-Jetten heeft de oppositie een aanbod gedaan waarbij de bezuinigingen op de WW en de WIA niet worden uitgesteld, maar helemaal van de begroting verdwijnen. Daarmee komt het kabinet een belangrijke wens van Pro tegemoet. Toch is er nog geen akkoord: premier Rob Jetten wilde na de gesprekken niet bevestigen dat de bezuinigingen definitief van tafel gaan, en Pro-leider Klaver zag de uitgewerkte plannen nog niet op papier.

Het kabinet is een minderheidskabinet en zoekt daarom steun bij andere partijen om zijn begroting door het parlement te krijgen. Pro en Volt trekken in deze onderhandelingen gezamenlijk op. Beide partijen verzetten zich al langer tegen de voorgenomen kortingen op de sociale zekerheid. Het schrappen van die bezuinigingen geldt als een kernpunt in hun eisenpakket.

Gesprekken met vijf partijen

De gesprekken vonden zaterdag 26 september plaats. Het uitgelekte aanbod kwam via ingewijden naar buiten voordat het kabinet er zelf openbaarheid over gaf, wat de druk op Jetten en Heinen vergrootte om voor woensdag met duidelijkheid te komen.

Jetten en minister van Financiën Eelco Heinen spraken met de ChristenUnie, Pro, Volt, JA21 en de SGP over de begroting. Bij die gesprekken lag het aanbod op tafel om de WW- en WIA-bezuinigingen niet langer uit te stellen, maar volledig te schrappen. Ook zou box 3 sneller moeten worden omgebouwd naar een belasting op de werkelijke vermogenswinst.

CU-leider Mirjam Bikker zei dat het kabinet “goed geluisterd” had, maar benadrukte dat er nog niets op papier stond. JA21 en de SGP toonden zich minder tevreden over het aanbod dan de ChristenUnie, Pro en Volt.

Klaver ziet beweging, maar nog geen duidelijkheid

Klaver reageerde voorzichtig positief op het overleg. Hij zag voor het eerst echte bereidheid bij het kabinet om de bezuinigingen op WW en WIA te schrappen. Tegelijk gaf hij aan de uitgewerkte plannen nog niet gezien te hebben, waardoor hij ook niet kon beoordelen wie uiteindelijk de rekening betaalt. Dat onderscheid tussen uitstellen en schrappen is voor Pro cruciaal: een bezuiniging doorschuiven naar een later jaar is iets anders dan haar definitief uit de begroting halen.

Volt-leider Laurens Dassen zag nog onvoldoende richting in de aanpak van vermogensongelijkheid. Over de vermogensbelasting en het bredere belastingplan bestaan tussen kabinet en oppositie nog grote verschillen. Daarmee blijft precies het onderdeel overeind waar de rekening voor het schrappen van de WW/WIA-bezuinigingen vandaan moet komen.

Wie betaalt de rekening

Het financiële gat dat ontstaat door het schrappen van de bezuinigingen en het ombouwen van box 3 moet volgens het uitgelekte aanbod gedeeltelijk worden gedicht met besparingen elders en door vermogenden anders te belasten. Wie daarmee precies wordt bedoeld, is niet gespecificeerd. Klaver zei eerder al te strijden voor “een eerlijke bijdrage van de allerrijksten”.

Een overstap naar een belasting op werkelijke vermogenswinst kan de schatkist op korte termijn geld kosten, omdat pas bij verkoop wordt afgerekend. Daarnaast noemde 50PLUS-leider Jan Struijs een bedrag van ongeveer drie miljard euro aan bezuinigingen op WW en WIA die nu zouden verdwijnen. Beide cijfers zijn schattingen van de genoemde partijen, geen door het kabinet bevestigde bedragen.

Een akkoord met Pro en Volt zou het kabinet naar verwachting een meerderheid van 87 zetels in de Tweede Kamer opleveren, en 38 zetels in de Eerste Kamer. Die aantallen verklaren waarom het kabinet juist met deze twee partijen intensief blijft onderhandelen.

Mogelijke meerderheid nog geen gesloten deal

Als het kabinet met Pro en Volt tot overeenstemming komt, zou dat een meerderheid in zowel de Tweede als de Eerste Kamer kunnen opleveren. Dat maakt deze onderhandelingsroute voor het kabinet aantrekkelijk. Een meerderheid op papier is echter nog geen gesloten akkoord, zolang de uitwerking van de plannen en de dekking ervan ontbreken.

Jetten houdt details voor zich

Jetten zei na afloop van de gesprekken dat alle vijf partijen enthousiast waren, elk over andere onderdelen van het aanbod. Welke onderdelen dat precies waren, wilde hij niet toelichten. Hij sprak van constructieve gesprekken die nog vragen oproepen, zonder te bevestigen dat de bezuinigingen op sociale zekerheid definitief verdwijnen.

De terughoudendheid van Jetten past bij de fase waarin de onderhandelingen zich bevinden. Er ligt een aanbod, er is voorzichtige beweging bij Pro, maar de uitwerking op papier ontbreekt nog. Zolang die er niet is, blijft ook onduidelijk hoe de gaten in de begroting precies worden gedicht en welke groepen daarvoor gaan opdraaien.

Brief moet voor beschouwingen naar Kamer

Voor de algemene financiële beschouwingen van woensdag moet een brief met voorstellen naar de Tweede Kamer komen. Die brief moet meer duidelijkheid geven over de uitwerking van het aanbod aan Pro, Volt en de andere partijen. Tot die tijd blijft het bij een uitgelekt aanbod zonder gesloten akkoord, met de vraag wie de rekening betaalt nog altijd onbeantwoord.