Premier Rob Jetten heeft de EU-regeringsleiders in Brussel opgeroepen meer te doen voor Oekraïne. Voorafgaand aan het overleg met zijn collega’s zei hij dat veel Europese landen achterblijven in hun hulp. Ook de Verenigde Staten moeten volgens hem een grotere bijdrage leveren aan de verdediging van het land.
Een concrete aanleiding is volgens Jetten het haperen van Starlink. Oekraïne meldt dat het de afgelopen dagen storingen had bij dat satellietnetwerk, waardoor informatie over Russische raketaanvallen uitbleef. Jetten noemt dat gevaarlijk en wil dat de Amerikanen ingrijpen. Hij benadrukte dat de veiligheid van Oekraïne en die van Europa nauw samenhangen.
Jetten zet EU-collega’s onder druk
Jetten riep alle EU-regeringsleiders op om meer te doen voor Oekraïne. Het gaat daarbij onder meer om financiële en militaire steun. Volgens de premier schieten veel Europese landen tekort in hun hulp aan het land dat sinds de Russische inval wordt aangevallen.
Hij sprak de collega’s daar voor het begin van de top direct op aan. “Laten we dus een tandje bijzetten”, zei Jetten. Met die woorden maakte hij duidelijk dat Nederland van de andere lidstaten verwacht dat zij hun bijdrage verhogen, in plaats van afwachtend te blijven.
Poetin kiest voor de oorlog
Jetten haalde scherp uit naar de Russische president Vladimir Poetin. “Er is maar één reden waarom deze zinloze aanvalsoorlog voortduurt: omdat Poetin daarvoor kiest”, zei de premier. Volgens hem ligt de verantwoordelijkheid voor het voortduren van de strijd dus volledig bij de Russische leider.
Poetin kan volgens Jetten een einde maken aan de oorlog door onderhandelingen te starten voor een rechtvaardige en duurzame vrede. Zolang hij dat niet doet, moeten de Oekraïners zichzelf verdedigen. Daarmee verdedigen zij volgens de premier ook de Europese waarden.
Starlink-storingen als gevaar voor Europa
Oekraïne zegt de laatste dagen storingen te hebben gehad bij Starlink. Daardoor kwam er geen informatie binnen over Russische raketaanvallen. Het satellietnetwerk is voor de Oekraïense verdediging van belang, omdat het inzicht geeft in naderende aanvallen en zo helpt om tijdig te reageren.
Of de storing bewust was of op een technisch probleem berustte, liet Jetten in het midden. Los daarvan noemde hij het haperen “gevaarlijk voor Oekraïne en gevaarlijk voor Europa”. Zijn boodschap aan de verantwoordelijken was kort en direct: “Dus los het op.”
Een beroep op Washington en het Amerikaanse bedrijfsleven
Jetten richtte zich ook rechtstreeks tot de Amerikaanse regering en Amerikaanse bedrijven. Zij moeten volgens hem doen wat nodig is om de Oekraïners te ondersteunen. Daarbij gaat het niet alleen om voldoende wapens, maar ook om de informatie waarmee Russische aanvallen kunnen worden afgeslagen.
De premier zei ook dat de Amerikanen Oekraïne meer moeten steunen. “Zorg ervoor dat zij deze zinloze oorlog kunnen winnen”, zei hij. Daarvoor wil hij met zijn EU-collega’s eensgezind duidelijk maken dat de veiligheid van Oekraïne en Europa uiteindelijk ook de veiligheid van de Amerikanen is.
Kritiek op de dieseldeal van Trump en Poetin
Jetten noemde de VS “steeds vaker een onvoorspelbare bondgenoot dan we in het verleden gewend zijn geweest”. Volgens hem moet Europa soms heel duidelijk maken dat het het niet eens is met keuzes van de Amerikanen. Een van die keuzes is de zogeheten dieseldeal die president Donald Trump sloot met Poetin.
Over die afspraak was de premier ongewoon scherp. “Deze belachelijke dieseldeal gaat helemaal niks doen voor prijzen op de wereldmarkt”, zei Jetten. Daarmee wijst hij het argument af dat zo’n afspraak met Moskou de brandstofprijzen zou kunnen drukken. Nederland wil dat Europa die kritiek gezamenlijk uitdraagt.
Amerikaanse sancties tegen het Strafhof
Met de keuzes waar hij kritiek op heeft, doelde Jetten ook op de aangekondigde Amerikaanse sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC). De premier ziet die maatregelen als een van de voorbeelden waarbij Europa en de Verenigde Staten niet op één lijn zitten en Europa dat duidelijk moet laten blijken.
Eerder, bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York, had Jetten het Strafhof al verdedigd. “Handen af van het ICC”, zei hij toen. Daarop reageerde de Amerikaanse ambassadeur in Nederland, Joe Popolo, op X. Hij noemde het hof gepolitiseerd en schreef dat het zijn handen van de VS moet houden.
Nederland schouder aan schouder met Oekraïne
Nederland staat volgens Jetten “schouder aan schouder met de Oekraïners”. Met die woorden onderstreepte hij dat het kabinet de steun aan het land wil voortzetten. Volgens de berichtgeving is Nederland een van de EU-landen die de meeste bilaterale steun aan Oekraïne geven.
Op de agenda van de EU-top staat ook een nieuw Europees begrotingsvoorstel. Jetten noemt dat voorstel “compleet onacceptabel”, terwijl bondskanselier Friedrich Merz de plannen “echt onbetaalbaar” noemt. Over de inhoud van het voorstel is in de beschikbare berichtgeving verder niets bekend.
