Kabinet schrapt Randstadrail-uitbreiding: ‘Regio gaat voor bij aanleg nieuwe infrastructuur’

Het kabinet laat de uitbreiding van Randstadrail vallen. De Rotterdamse railuitbreiding vervalt, terwijl de Nedersaksenlijn gewoon doorgaat. Het besluit past in een bredere keuze van het kabinet om bij nieuwe infrastructuur voorrang te geven aan projecten buiten de Randstad, ondanks de financiële krapte.

Voor reizigers in de regio Rotterdam is dat een teleurstelling, voor Noordoost-Nederland juist een doorbraak. Het kabinet moet pijnlijke keuzes maken, omdat het geld bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat op is. Het resultaat is een lijst met winnaars en verliezers, waarin de Randstad deze keer vaker aan de verliezende kant staat.

Randstadrail verdwijnt van de lijst

De uitbreiding van Randstadrail is een van de plannen die het niet gaat halen. Het gaat om een railuitbreiding in de regio Rotterdam die in de plannen wordt omschreven als Rotterdamse railuitbreiding. Zij vervalt, terwijl projecten elders in het land wel doorgang krijgen.

Daarmee valt een project af dat in het dichtbevolkte westen van het land veel reizigers had kunnen bedienen. Het kabinet weegt zulke plannen nu af tegen projecten in andere delen van het land. In die afweging krijgt de regio buiten de Randstad voorrang boven uitbreiding van het railnet in en rond Rotterdam.

Nedersaksenlijn gaat gewoon door

Tegenover het schrappen van Randstadrail staat een duidelijk besluit voor het noorden en oosten. De Nedersaksenlijn komt er gewoon, ondanks de financiële nood. Het project kost circa 2 miljard euro en is daarmee een flinke post binnen het totale infrastructuurbudget.

Dat het kabinet juist dit dure spoorproject laat doorgaan, onderstreept de gemaakte keuze. De spoorlijn ligt buiten de Randstad en past daarmee in de lijn die het kabinet nu volgt. Bij de afweging tussen projecten telt de regionale spreiding dus zwaarder dan de wens om in de drukste regio’s door te bouwen.

Wegverbreding in Groningen

Ook voor het wegennet in het noorden valt de keuze gunstig uit. De N33 wordt verdubbeld. In de berichtgeving over het besluit wordt dit omschreven als een bredere weg in Groningen, een van de plannen die doorgang krijgen.

Daarmee krijgt de regio niet alleen een nieuwe spoorlijn, maar ook een verbeterde wegverbinding. Het kabinet geeft voorrang aan weg-, water- en spoorprojecten buiten de Randstad. De verdubbeling van de N33 laat zien dat die voorrang niet alleen voor het spoor geldt, maar voor meerdere vervoersvormen tegelijk.

Stikstof blokkeert andere projecten

Niet alle plannen buiten de Randstad komen verder. Stikstof blokkeert onder meer de A50 en twee knooppunten. Daardoor kunnen die wegprojecten voorlopig niet worden uitgevoerd, ook niet als er in principe wel geld voor zou zijn.

Het laat zien dat niet alleen het budget bepaalt welke projecten doorgaan. Ook milieuregels en de ruimte die de natuur nog kan dragen, spelen een rol. Een deel van de plannen loopt dus vast op regelgeving, terwijl een ander deel afvalt omdat het kabinet er simpelweg geen geld voor beschikbaar stelt.

Geen geld voor de Lelylijn

Voor de Lelylijn ontbreekt het geld. De voorgestelde spoorverbinding tussen de Randstad en het noorden komt daarmee niet verder, terwijl de Nedersaksenlijn wel doorgaat. De keuze tussen beide projecten laat zien hoe schaars de middelen zijn.

Het besluit maakt duidelijk dat het kabinet niet alles tegelijk kan betalen. Ook een lijn die op papier het noorden beter met de rest van het land zou verbinden, valt buiten de boot. Het kabinet kiest ervoor om eerst de plannen af te maken waarvoor wel een besluit is genomen.

Van 45 plannen gaan er 14 door

De selectie is streng. Van de 45 plannen gaan er 14 door. Dat betekent dat ruim twee derde van de projecten niet wordt uitgevoerd, uitgesteld wordt of vastloopt op financiën of stikstof.

Binnen die selectie krijgt de regio duidelijk de voorkeur. Weg-, water- en spoorprojecten buiten de Randstad komen vaker door de zeef dan plannen in het westen van het land. Het kabinet maakt zo van de schaarste een beleidskeuze: wie niet in de Randstad ligt, heeft deze keer meer kans.

Regio tegenover Randstad

Het besluit verschuift de aandacht van het drukke westen naar de regio. Dat is een bewuste keuze, geen bijkomstigheid van de financiële krapte. Het kabinet geeft projecten buiten de Randstad voorrang, ook al kosten ze veel, zoals de Nedersaksenlijn van circa 2 miljard euro.

Voor de Randstad betekent dat in elk geval dat de uitbreiding van Randstadrail niet doorgaat. Voor het noorden en oosten liggen de zaken anders: de Nedersaksenlijn en de N33 komen er, ook al moeten sommige andere plannen wachten of vervallen. Wat de keuzes uiteindelijk betekenen voor reistijden en bereikbaarheid, moet de uitvoering uitwijzen.