Ameland en Afsluitdijk vallen af in kabinetsplan: ‘Een teleurstelling voor de regio’

Bij de presentatie van het infrastructuurplan van 18 miljard euro zijn ook verliezers aangewezen. Voor de bereikbaarheid van Ameland komt geen geld beschikbaar, de bredere sluizen bij de Afsluitdijk komen voorlopig niet en de Lelylijn krijgt geen nieuw budget. Een aantal projecten wordt gepauzeerd.

De ministerraad ging vrijdag 16 oktober 2026 akkoord met de plannen van minister Vincent Karremans en staatssecretaris Annet Bertram van Infrastructuur en Waterstaat. Het geld gaat naar onderhoud en vernieuwing van wegen, bruggen, spoor en waterwerken. Veel infrastructuur is verouderd, wat leidt tot storingen, defecten en veel economische schade.

Ameland blijft zonder geld voor betere bereikbaarheid

Het kabinet trekt geen geld uit om de bereikbaarheid van het Waddeneiland Ameland te verbeteren. De huidige vaarroute naar het eiland slibt dicht, en dat zorgt voor problemen voor de eilanders. Het besluit is volgens de berichtgeving een teleurstelling voor de regio.

De circa 250 miljoen euro die de situatie moest verbeteren, gaat nu naar andere infrastructuurprojecten. Het plan reserveert het geld dus niet voor een alternatieve oplossing voor het eiland. Voor de bewoners blijft de vraag hoe de verbinding met het vasteland op termijn betrouwbaar blijft.

Sluizen en zoetwaterprogramma moeten wijken

Ook op het gebied van waterwerken vallen er klappen. De bredere sluizen bij de Afsluitdijk komen voorlopig niet. Het sluiscomplex Kornwerderzand behoort eveneens tot de projecten die in de herprioritering verliezen. Het plan vraagt daarmee keuzes tussen onderhoud van bestaande waterwerken en uitbreiding.

Bij de waterprojecten wordt bovendien gesneden in het Deltaprogramma Zoetwater. Dat programma is gericht op het voorkomen van droogte. Hoeveel er precies wordt geschrapt, blijkt niet uit de aangeleverde informatie. Wel staat vast dat de nadruk ligt op behoud en veiligheid, en dus minder op nieuwe projecten.

Geen nieuw geld voor de Lelylijn

Noord-Nederland kreeg vorig jaar al een teleurstelling te verwerken. In het voorjaar van 2025 besloot het kabinet-Schoof een groot deel van het geld dat was gereserveerd voor de Lelylijn, een spoorlijn van Lelystad naar Groningen, te gebruiken voor de Nedersaksenlijn in Oost-Nederland.

Het kabinet-Jetten blijft daarbij en maakt niet opnieuw geld vrij. Oud-president van De Nederlandsche Bank Klaas Knot adviseerde in een rapport om jaarlijks geld opzij te zetten. Volgens Bertram is daarvoor nu geen ruimte. Wel onderzoekt een adviescommissie, waarin ook Knot zit, of de Lelylijn alsnog kan komen.

Stikstof houdt projecten al langer vast

Daarnaast vallen projecten buiten de boot omdat ze al eerder zijn gepauzeerd vanwege de stikstofproblematiek. Een voorbeeld is knooppunt Hoevelaken. Het nieuwe plan lost die blokkade dus niet op, maar benoemt haar als een bestaande rem op de uitvoering van grote wegprojecten.

Voor deze projecten moeten opnieuw middelen worden gezocht wanneer de stikstofcrisis is opgelost. Er is nog geen moment bekend waarop dat gebeurt. Zolang dat zo blijft, komt het geld uit het nieuwe plan niet terecht bij deze wegen, terwijl het onderhoud elders voorrang krijgt.

Achterstand is groter dan 18 miljard

De 18 miljard euro is niet genoeg om alle benodigde werkzaamheden uit te voeren. De Algemene Rekenkamer berekende eerder dat alleen al voor het inlopen van de onderhoudsachterstand van Rijkswaterstaat circa 34 miljard euro nodig is. Spoorbeheerder ProRail houdt voor het spoor 20 miljard euro aan.

TNO schatte een paar jaar geleden dat tot het eind van de eeuw circa 260 miljard euro nodig is voor al het onderhoud. Karremans en Bertram noemen daarom ‘scherpe keuzes’ onvermijdelijk. Wat op korte termijn vervangen moet worden, krijgt prioriteit. Het kabinet spreekt zelf van ‘de grootste verbouwing van de Nederlandse infrastructuur ooit’.

Dit krijgt wel geld

Voor het Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden wordt 2,3 miljard euro uitgetrokken. Het gemaal is sterk verouderd en houdt een gebied droog waar vier miljoen mensen wonen. Ook gaat er geld naar de Haringvlietbrug en de Calandbrug in Rotterdam, en naar de HSL-spoorlijn, waar tien viaducten worden hersteld.

Bijna 1,9 miljard euro gaat naar spoorbeveiliging (ERTMS), een project dat al jaren sleept. De Nedersaksenlijn krijgt meer dan 2 miljard euro. Brainport Eindhoven krijgt 635 miljoen euro extra en komt daarmee op ruim 1 miljard. Voor spoor en perron van Meppel is 183 miljoen euro beschikbaar.

Onderhoud en tegenvallers krijgen vaste ruimte

Het kabinet wil de komende acht jaar bijna 5 miljard euro vrijmaken voor beheer en onderhoud. ‘Hiermee keren we de trend van het alsmaar uitgesteld onderhoud, met alsmaar oplopende kosten tot gevolg’, schrijven beide bewindslieden aan de Kamer. Daarmee verschuift de nadruk van nieuwe aanleg naar behoud.

Voor tegenvallers bij lopende projecten is 2,4 miljard euro beschikbaar. Het Zuidasdok bij Amsterdam krijgt daarvan 400 miljoen euro extra, de A27 Houten-Hooipolder en Merwedebrug 1 miljard. Voor de Tunnel Noord en Amstel Noord wordt gekeken naar alternatieve financiering. Daarnaast hoopt het kabinet 2,3 miljard euro te besparen op projecten.