Minister Vincent Karremans krijgt voor de derde keer in nog geen half jaar kritiek te verduren op zijn Schipholbeleid. De Raad van State bracht maandag advies uit over nieuwe regels voor de luchthaven, regels die Schiphol op papier stiller moeten maken. Terwijl Schiphol en KLM het advies verwelkomen, wijst een milieuorganisatie op een patroon van herhaalde tikken op de vingers voor het kabinet.
Opnieuw kritiek uit onafhankelijke hoek
Het gaat om het zogeheten Luchthavenverkeersbesluit, het document waarmee het kabinet de toekomstige regels voor Schiphol wil vastleggen. Dit besluit moet vanaf 1 november ingaan en bepaalt onder meer hoeveel vluchten er van en naar de luchthaven mogen vertrekken. Volgens Natuur en Milieufederatie Noord-Holland is het advies van de Raad van State inmiddels al de derde keer dat een onafhankelijke instantie kritiek uit op het beleid van de minister.
Directeur Sijas Akkerman van de milieufederatie schetst een tijdlijn van tegenslagen. “In maart vernietigde dezelfde Raad van State de vorige versie van het Luchthavenverkeersbesluit”, zegt hij. Daarna volgde in mei nog een streep door de rekening. De onafhankelijke Commissie van de MER concludeerde toen dat de milieuonderzoeken die bij het besluit horen “volstrekt onvoldoende” waren. Volgens Akkerman komt daar nu “wederom scherpe kritiek” bovenop, omdat het kabinet opnieuw met een slecht onderbouwd besluit komt.
Twee vluchtenaantallen op tafel
Ondanks de kritiek wil het kabinet vasthouden aan zijn tijdpad. De nieuwe regels moeten vanaf 1 november gelden. In eerste instantie geldt daarbij een grens van 478.000 vluchten van en naar Schiphol per jaar. Dat is fors minder dan het maximum dat voor de coronapandemie gold.
Toch is dat aantal niet in beton gegoten. Het kabinet wil op termijn een “gefaseerde terugkeer” mogelijk maken naar 500.000 vluchten. Die stap zou deels automatisch kunnen plaatsvinden, mits berekeningen aantonen dat het daadwerkelijk stiller wordt rond de luchthaven. Precies daar zit de crux van het advies van de Raad van State: die zekerheid moet volgens de hoogste bestuursrechter dan wel echt vaststaan, voordat een dergelijke automatische groei kan worden toegepast.
Schiphol en KLM zien vooruitgang
Voor Schiphol en KLM overheerst desondanks opluchting. Beide partijen noemen het advies maandag “een belangrijke stap” richting definitieve regels. Volgens Schiphol brengt het advies goede rechtsbescherming voor omwonenden en de luchtvaartsector dichterbij. “We blijven werken aan een goede balans met de omgeving. Zo stimuleren we het gebruik van stillere vliegtuigen”, laat de luchthaven weten.
KLM sluit zich daarbij aan en zegt de inspanningen van het kabinet te steunen om tot een definitief Luchthavenverkeersbesluit te komen. Volgens de luchtvaartmaatschappij ontstaat daarmee duidelijkheid voor alle betrokkenen. Bovendien zou dat kunnen zorgen voor minder geluidshinder voor omwonenden, gecombineerd met toekomstperspectief voor de luchtvaartsector zelf.
Twee gezichten van hetzelfde advies
Het contrast tussen de reacties is opvallend. Waar de luchtvaartsector spreekt van vooruitgang, ziet de milieubeweging vooral herhaling van eerdere problemen. Dat verschil in perceptie zegt iets over de fase waarin het Schipholdossier zich bevindt. Enerzijds is er duidelijk behoefte aan een werkbaar besluit na jaren van juridische strijd. Anderzijds blijft de onderliggende vraag onbeantwoord: is de onderbouwing van het kabinet nu wel voldoende solide om standhouden bij de rechter?
Die vraag is niet nieuw. Al in maart moest het kabinet terug naar de tekentafel nadat de Raad van State de vorige versie van het besluit ongeldig verklaarde. Vervolgens bleek in mei dat ook de milieuonderzoeken zelf niet aan de eisen voldeden. Daarmee lijkt het herhalingspatroon dat Akkerman schetst niet uit de lucht gegrepen.
Wat betekent dit voor omwonenden
Voor omwonenden van Schiphol blijft de situatie voorlopig onzeker. Enerzijds belooft het kabinet een lager plafond van 478.000 vluchten, wat op korte termijn minder geluidsoverlast zou moeten betekenen. Anderzijds hangt boven die belofte de mogelijkheid van een snelle terugkeer naar 500.000 vluchten, zodra de cijfers dat zouden toestaan. Juist die voorwaardelijke groei baart critici zorgen, omdat de precieze criteria en berekeningswijze niet in detail bekend zijn gemaakt.
Daarom blijft het de vraag hoe robuust de nieuwe regels straks in de praktijk blijken. De Raad van State heeft weliswaar geadviseerd, maar heeft nadrukkelijk niet gezegd dat alle onzekerheden zijn weggenomen. Daarmee ligt de bal opnieuw bij het kabinet, dat moet aantonen dat de belofte van een stillere luchthaven ook daadwerkelijk waargemaakt kan worden voordat verdere groei wordt toegestaan.
Vervolg is aan het kabinet
Nu het advies van de Raad van State er ligt, is het aan minister Karremans om de puntjes op de i te zetten voor 1 november. Gezien de eerdere tegenslagen in maart en mei staat de minister onder druk om ditmaal wel een sluitend besluit te presenteren. Of dat lukt binnen de resterende weken, moet in de komende periode blijken. Voor omwonenden, de luchtvaartsector en de rechtbank blijft het spannend of het kabinet deze keer wel een besluit aflevert dat juridisch overeind blijft.
