Nederland staat open voor visarestricties van de Europese Unie tegen Russen. Dat zei minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken bij zijn aankomst in Luxemburg, waar de Europese ministers van Buitenlandse Zaken bijeenkomen. Een concreet plan om de beperkingen in te voeren bestaat in Brussel nog niet.
Opvallend is wat de minister niet zei. Berendsen liet in het midden voor welke Russen de beperkingen moeten gaan gelden. Daarmee blijft de kern van de zaak open: gaat het om een smalle groep, zoals diplomaten, of om een brede categorie reizigers? Het antwoord bepaalt hoe ingrijpend een eventuele maatregel wordt.
Berendsen zet Nederland op de kaart in visadiscussie
Met zijn uitspraak laat Berendsen zien aan welke kant Nederland staat in een discussie die in de EU al langer loopt. Hij zei dat Nederland openstaat voor visarestricties tegen Russen. Die formulering is voorzichtiger dan een eis, maar maakt wel duidelijk dat Den Haag bereid is mee te werken aan beperkende maatregelen.
De minister sprak bij aankomst in Luxemburg, kort voor de vergadering met zijn Europese collega’s. Dat moment is gebruikelijk om een standpunt naar buiten te brengen voordat de onderhandelingen beginnen. Voor Nederland geeft de uitspraak een eerste indruk van de inzet, ook al ontbreekt een uitgewerkte lijst met voorwaarden.
Welke Russen zouden onder de maatregel vallen?
Over de reikwijdte wordt volgens Berendsen gesproken. Het gaat om restricties voor Russische diplomaten, voormalige soldaten en burgers. Dat zijn drie groepen met een heel verschillende positie. Diplomaten reizen vanuit hun functie, terwijl burgers in de regel als toerist, student of werknemer naar de EU komen.
Berendsen kiest er niet voor één groep uit te lichten. Hij laat in het midden voor welke Russen de beperkingen moeten gaan gelden. Dat betekent dat Nederland nog geen vaste lijn heeft gepresenteerd over de vraag wie wel en niet toegelaten zou worden. Die keuze is aan de Europese gesprekspartners.
Geen meerderheid en geen concreet voorstel
Al geruime tijd wordt in de EU gesproken over dergelijke beperkingen. Tot nu toe is er echter geen meerderheid voor. Dat is een belangrijke hindernis, omdat een besluit over visabeleid niet kan worden genomen zonder voldoende steun van de lidstaten.
Bovendien ligt er nog geen concreet voorstel op tafel. Er is dus nog niets waarover formeel gestemd kan worden. Dat maakt de uitspraak van Berendsen vooral een politieke positiebepaling: Nederland spreekt zich uit vóórdat de lidstaten een uitgewerkt plan hebben gezien.
Leipzig als aanleiding voor de roep om beperkingen
De roep om visarestricties is toegenomen na de mislukte droneaanval van augustus op het vliegveld van Leipzig. Die aanval is niet geslaagd, maar heeft de discussie over de toegang van Russen tot de EU wel nieuw leven ingeblazen. Het incident geldt in het debat als aanleiding om het visumbeleid onder de loep te nemen.
Een van de twee verdachten is met een toeristenvisum de Europese Unie binnengekomen. Dat detail geeft de discussie een concreet punt: de vraag is of reguliere visa voldoende worden gecontroleerd. Wat dat voor een eventuele nieuwe regeling betekent, is in de gegevens die nu bekend zijn niet uitgewerkt.
Maandag moet er ‘echt een stap’ worden gezet
Berendsen hoopt dat er maandag tijdens de vergadering met de EU-ministers van Buitenlandse Zaken “echt een stap kan worden gezet”. Daarmee legt hij de lat bij een concreet resultaat. Zonder voorstel en zonder meerderheid is die stap vooral procedureel: de ministers zouden de richting kunnen bepalen waarin het gesprek verdergaat.
De formulering laat ook zien dat de minister niet zeker is van een doorbraak. Hij spreekt over hoop, niet over een verwachting. Dat past bij een dossier waarin de lidstaten al lange tijd van mening verschillen en waar nog geen uitgewerkt document aan ten grondslag ligt.
‘Er is een aantal landen dat dit niet wil’
Berendsen noemde ook een belemmering bij naam, zonder landen te noemen. “Er is een aantal landen dat dit niet wil”, zei hij. Daarmee erkent hij dat de weerstand binnen de Unie bij een deel van de lidstaten ligt en niet bij de Europese instellingen als geheel.
Zijn conclusie volgt direct: “Ik denk dat de druk op die landen opgevoerd moet worden om deze stap wel te zetten.” Het is een duidelijke oproep om de tegenstand te doorbreken. Welke landen hij bedoelt en welke middelen hij daarvoor voor ogen heeft, liet hij in zijn uitspraken in het midden.
Wat er nu ligt in de Europese discussie
Samengevat staat de discussie op een beginpunt. Nederland staat open voor visarestricties, een aantal EU-landen wil dat niet en er is geen voorstel. De groepen die genoemd worden, diplomaten, voormalige soldaten en burgers, zijn onderwerp van gesprek, maar niet van een besluit.
De komende vergadering van de EU-ministers van Buitenlandse Zaken is het eerste moment waarop duidelijk kan worden of de discussie opschuift. Of dat leidt tot een voorstel, en voor welke Russen dat zou gelden, is op dit moment nog niet te zeggen. Dat vergt een besluit van de lidstaten zelf.
Bronnen en credits
Bronnen: De Dagelijkse Standaard, Nederlands Dagblad, Nieuws.nl
