Premier Rob Jetten roept ministers vervroegd bijeen na vastgelopen belastingoverleg: ‘Knopen doorhakken over vermogenstaks’

Na een vruchteloze onderhandelingsronde met de oppositie en een vernietigend oordeel van de Raad van State moet de regering van minister-president Rob Jetten ingrijpen. Een woordvoerder van de premier heeft maandagavond bekendgemaakt dat de volledige ministerraad dinsdagochtend om 09.00 uur vervroegd bijeenkomt in Den Haag voor een extra ingelaste vergadering over de financiële koers.

Tijdens dit crisisberaad moeten de bewindslieden definitief bepalen hoe het verdergaat met het Belastingplan 2027 en de langetermijnplannen voor de belasting op inkomen uit vermogen. De top van het minderheidskabinet vergaderde maandag al vanaf de vroege ochtend urenlang over de ontstane impasse, zonder dat daar direct een gezamenlijke oplossing uit voortkwam.

Zware kritiek op nieuwe vermogenswinstbelasting in box 3

De druk op de coalitie van D66, VVD en CDA is maandag fors toegenomen door een kritisch advies van de Raad van State over de hervorming van box 3. Het kabinet wil vanaf 2028 een nieuwe vermogenswinstbelasting invoeren, maar de hoogste adviseur van de regering acht die invoeringsdatum niet verantwoord omdat het traject te snel en onzorgvuldig verloopt.

De adviseur stelt daarom voor om de verbouwing van het stelsel uit te stellen tot 2030. Premier Jetten verklaarde vrijdag al dat de regering bij een onvoldoende van het adviesorgaan “heel goed moet kijken of het voorstel fors moet worden bijgesteld”, en zich moet afvragen of het plan “überhaupt rijp genoeg is om aan de Kamer aan te bieden”.

Waarschuwingen van Belastingdienst en banken over uitvoering

Naast de juridische en politieke bezwaren kampt het wetsvoorstel voor de vermogensbelasting met grote praktische obstakels bij de uitvoerende instanties. Zowel de Belastingdienst als de Nederlandse banken waarschuwen dat hun benodigde IT- en gegevenssystemen lang niet op tijd gereed zijn om de nieuwe regels rond vermogenswinsten per 2028 te kunnen verwerken.

De fiscus heeft volgens het uitgebrachte advies bovendien meer dan 250 extra medewerkers nodig om de voorgenomen plannen daadwerkelijk uit te voeren. Banken zijn op hun beurt nog niet in staat om de vereiste gegevens over behaalde vermogenswinsten tijdig aan te leveren, terwijl de VVD zich verzet tegen uitstel omdat de huidige regeling de staatskas geld kost.

Onderhandelingen met zeven oppositiepartijen leveren geen doorbraak op

De problemen rond de vermogensheffing komen bovenop het gebrek aan een parlementaire meerderheid voor het bredere belastingpakket van volgend jaar. Het minderheidskabinet voerde onderhandelingen met zeven oppositiepartijen, namelijk PRO, JA21, BBB, SGP, ChristenUnie, 50Plus en Volt, maar slaagde er afgelopen weekeinde niet in om een sluitend akkoord te bereiken over de lastenverdeling.

Aan het marathonoverleg op maandag namen naast premier Jetten ook de vicepremiers Dilan Yeşilgöz en Bart van den Brink deel, samen met minister Eelco Heinen en staatssecretaris Eelco Eerenberg van Financiën. Binnen de eigen coalitie bestaat nog altijd verdeeldheid over de vraag of de regering voor steun richting de linkse of de rechtse oppositie moet bewegen.

Uiteenlopende eisen van linkse en rechtse fracties

De wensen van de potentiële onderhandelingspartners liggen ver uit elkaar, al stuit een voorgenomen lastenverzwaring voor werkenden Kamerbreed op verzet. De linkse partijen PRO en Volt eisen dat beleggers en vermogenden zwaarder worden belast om werkenden te ontzien, maar de VVD vindt dat zij met het schrappen van miljardenbezuinigingen op uitkeringen al genoeg concessies heeft gedaan.

Aan de rechterzijde legden JA21, BBB en SGP afgelopen week gezamenlijk extra eisen op tafel over niet-fiscale dossiers, waaronder harde toezeggingen over asiel, een forse afzwakking van stikstofplannen en stappen terug rond abortus en draagmoederschap. Nadat Jetten een deel hiervan vrijdag resoluut afwees, weigerde het rechtse blok zaterdag naar het Catshuis te komen en volgde slechts digitaal overleg.

Strijd om compensatie van hogere lasten en defensie-uitgaven

In het aangepaste belastingpakket probeert het kabinet onder meer 3,5 miljard euro op te halen via belastingverhogingen om extra defensie-uitgaven in 2027 te financieren. Volgens staatssecretaris Eerenberg wordt het grootste deel van die lastenverzwaring gedempt via koopkrachtmaatregelen en een minder hard stijgende zorgpremie, waardoor er per saldo een lastenverzwaring van 350 miljoen euro overblijft.

Het kabinet onderzoekt of ook dat resterende bedrag nog kan worden gecompenseerd nadat een eerder dekkingsvoorstel ten laste van kleinere spaarders en beleggers werd ingetrokken. Tijdens een eerder Kamerdebat leidde het uitblijven van de definitieve plannen al tot ergernis bij oppositieleden als Luc Stultiens van PRO en SP-leider Jimmy Dijk, die waarschuwde dat debatteren over verouderde teksten weinig zin heeft.

Harde deadlines in Tweede en Eerste Kamer

Voor het kabinet dringt de tijd inmiddels fors, omdat de aangepaste voorstellen voor zowel het belastingplan als de vermogensbelasting uiterlijk dinsdag naar de Tweede Kamer moeten worden gestuurd. Op woensdagavond staat namelijk al het plenaire debat over het belastingpakket op de parlementaire agenda, waarbij het kabinet alsnog handreikingen wil doen om een wisselende meerderheid te vinden.

Voor een apart debat over de invoering van de vermogenswinstbelasting is voorlopig 9 november gereserveerd, terwijl de definitieve stemming over het belastingplan op 12 november moet plaatsvinden. Ruimte voor verder uitstel is er nauwelijks, aangezien ook de Eerste Kamer het wetgevingspakket nog voor het einde van het jaar moet behandelen vanwege de strikte systeemdeadlines bij de fiscus.