Hoop voor kleine spaarders bij gesprekken over box 3: ‘Nog geen akkoord met oppositie’

Voor kleine spaarders en beleggers gloort er hoop dat zij alsnog worden ontzien bij de nieuwe plannen voor de vermogensbelasting in box 3. Volgens ingewijden zoekt het kabinet tijdens intensieve besprekingen met de oppositie naar een financiële oplossing, al is een definitief politiek akkoord vrijdag na moeizame gesprekken nog uitgebleven.

Om de kleine spaarder tegemoet te komen, overweegt de regering nu om geld te halen uit een specifiek potje. Dat bedrag was oorspronkelijk gereserveerd voor gedupeerde spaarders en beleggers die onder de oude regeling te veel belasting betaalden. Tegelijkertijd vertrokken zowel linkse als rechtse onderhandelaars na het overleg zonder overeenstemming.

Vrijdaggesprekken met drie verschillende oppositiegroepen

Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA heeft geen eigen meerderheid in de Tweede Kamer en is daardoor afhankelijk van andere fracties. Nadat er eerder in de week op maandag en dinsdag al gesprekken plaatsvonden, ontving de coalitie op vrijdag drie afzonderlijke groepen van oppositiepartijen voor een nieuwe onderhandelingsronde.

In die gesprekken bundelden de partijen BBB, SGP en JA21 hun krachten om gezamenlijk als rechts blok op te trekken richting het kabinet. Volgens betrokkenen verliep het overleg met dit rechtse cluster achter de schermen echter uiterst stroef, omdat verschillende wensen voor de regeringsploeg onbespreekbaar bleken te zijn.

Financiële dekking en politieke gevoeligheid

De zoektocht naar een alternatieve dekking zorgt ook binnen de regering zelf voor spanningen. Een betrokken minister bestempelde de situatie binnenskamers als \”wel erg tricky\”, terwijl bij de betrokken partijen de vraag speelt hoe de eventuele ingrepen en compromissen moeten worden uitgelegd aan de eigen politieke achterban.

Omdat het oorspronkelijke plan om de vermogensgrens volgend jaar bijna te halveren van tafel gaat, moet de coalitie de benodigde inkomsten elders binnen het vermogensdomein van box 2 of box 3 vinden. Binnen de coalitie zelf speelt bovendien mee dat de VVD zich keert tegen een papieren erf- en schenkbelasting.

Eerdere weerstand tegen lagere vrijstelling

De discussie over het belasten van vermogen loopt al sinds begin oktober, toen minister Eelco Heinen van Financiën tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen de Tweede Kamer te woord stond. Het kabinet wilde aanvankelijk geld vrijspelen om vanaf 2028 een nieuwe winstbelasting op beleggingen in box 3 te kunnen invoeren.

Daarvoor stelde de regering destijds voor om de vrijstelling te verlagen, zodat mensen al belasting zouden gaan betalen zodra zij jaarlijks meer dan duizend euro rendement behalen op hun spaargeld of beleggingen. Daarnaast bestond er in het parlement grote zorg over een tijdelijke verhoging voor volgend jaar.

Gevolgen voor honderdduizenden belastingbetalers

Bij die tijdelijke maatregel zou het heffingsvrije vermogen omlaag gaan van bijna 60.000 euro naar circa 31.000 euro, gecombineerd met een hoger belastingpercentage. Deze plannen vielen direct slecht bij zowel de linkse als de rechtse oppositie en stuitten ook bij de eigen coalitiefracties op weerstand in het parlement.

Door het aanpassen van de voorstellen wil het kabinet voorkomen dat ongeveer 850.000 extra spaarders en beleggers plotseling vermogensbelasting moeten afdragen. Minister Heinen verklaarde eerder dat de grens was gekozen om stellen met maximaal 100.000 euro spaargeld te ontzien, maar erkende dat hij de gevolgen had onderschat.

Rekenwerk en druk op de rijksbegroting

De bewindsman van Financiën gaf begin oktober al aan bereid te zijn tot het hanteren van een andere ondergrens voor kleinere vermogens. Daarbij waarschuwde hij het parlement direct voor de complexiteit: \”We hebben niet heel veel knoppen om aan te draaien. En iedere keuze die je maakt is enorm ingewikkeld. Het kost veel rekenwerk.\”

Naast het dossier rond het spaargeld speelde bij de begrotingsgesprekken ook het schrappen van bezuinigingen op de sociale zekerheid. Het kabinet rekent op een sociaal akkoord tussen werkgevers en vakbonden om de uitgaven aan de WW en de WIA te verlagen, anders dreigen er besparingen bij de ministeries.

Samenwerking tussen minderheidskabinet en parlement

Mocht zo’n akkoord in de polder uitblijven of te weinig opleveren, dan is er bij het ministerie van Onderwijs technisch een uiterste besparing van 1,2 miljard euro ingeboekt. Onderwijsminister Letschert benadrukte eerder dat er geen coalitieafspraak ligt om op onderwijs te bezuinigen, en Heinen noemde het bij een akkoord een \”non-discussie\”.

De moeizame zoektocht naar parlementaire steun speelt al sinds het aantreden van het kabinet-Jetten in het voorjaar. Oppositieleiders zoals Jesse Klaver van GroenLinks-PvdA, Joost Eerdmans van JA21 en Mirjam Bikker van de ChristenUnie uitten in maart al kritiek op het ontbreken van een duidelijke strategie voor Kamermeerderheden.

Verschillende voorkeuren voor politieke deals

Destijds botsten in de Tweede Kamer ook de visies op de manier van onderhandelen, waarbij GroenLinks-PvdA de voorkeur gaf aan één breed akkoord over meerdere thema’s. JA21 pleitte daarentegen juist voor losse afspraken per onderwerp, zodat het kabinet afwisselend op de linkerflank en op de rechterflank steun kon zoeken.

Minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid hield de strategie in het voorjaar nog achter de deuren van de coalitie als \”het geheim van de smid\”. Nu het Belastingplan door het parlement moet worden geloodst, is er ondanks de vrijdagse gespreksronde nog altijd geen definitieve meerderheid gevonden.