Van den Brink weigert asiel Jezidi’s: ‘In tentenkampen moeten slapen is geen reden’

Een burgerinitiatief dat met 5600 handtekeningen opriep om Jezidi’s niet meer naar Irak uit te zetten, leidt niet tot een ander Nederlands asielbeleid. Asielminister Bart van den Brink laat de Tweede Kamer per brief weten dat de gebrekkige leefsituatie in Iraakse tentenkampen geen grond vormt voor een verblijfsvergunning.

De betrokken organisaties achter de oproep brachten hun zorgen in september onder de aandacht van de politiek in Den Haag. Zij vroegen om mensen uit deze gemeenschap die in Nederland een asielaanvraag hebben ingediend hier te laten blijven, maar de bewindsman van het CDA legt dat verzoek naast zich neer.

Oproep van organisaties na petitie in september

De indieners van de petitie verzetten zich tegen het gedwongen vertrek van afgewezen asielzoekers uit deze specifieke bevolkingsgroep. Volgens de organisaties die de handtekeningenactie opzetten, is terugkeer naar Irak op dit moment onverantwoord. Zij wijzen erop dat de veiligheid van de minderheid in het land nog altijd niet gewaarborgd is.

Daarnaast voeren de initiatiefnemers aan dat veel mensen bij aankomst in Irak zijn aangewezen op vluchtelingenkampen. De leefomstandigheden in die opvanglocaties zijn volgens de betrokken organisaties slecht. Met de ruim vijfduizend verzamelde steunbetuigingen probeerden zij een tijdelijke stop op het terugsturen of een verblijfsstatus in Nederland af te dwingen.

Beoordeling van het risico in Irak door het kabinet

Minister Van den Brink komt in zijn Kamerbrief tot een andere weging van de feiten dan de actievoerders. Op basis van de gegevens die bij hem bekend zijn, oordeelt de bewindsman dat Irak veilig genoeg is voor mensen die na een afgewezen asielverzoek vanuit Nederland moeten terugkeren naar hun herkomstland.

Daarbij kijkt de asielminister specifiek naar de positie van de Jezidi’s, een minderheidsgroep in Irak waarvan de leden overwegend Koerdisch spreken. Volgens de beschikbare informatie waarover Van den Brink beschikt, lopen mensen uit deze gemeenschap in Irak geen aantoonbaar extra veiligheidsrisico ten opzichte van andere inwoners van het land.

Genocide door Islamitische Staat in het Sinjar-gebergte

De zorgen rondom de Koerdisch sprekende minderheid hangen nauw samen met het geweld dat in 2014 losbarstte in het noorden van Irak. Destijds woonde de gemeenschap in het Sinjar-gebergte, totdat terreurgroep Islamitische Staat dat gebied aanviel en een genocide begon tegen de oorspronkelijke bewoners van de bergregio.

Ook nadat de macht van Islamitische Staat werd gebroken en de terreurorganisatie viel, bleven de gevolgen van die aanval zichtbaar voor de overlevenden. Veel leden van de getroffen minderheidsgroep keerden na het einde van de strijd niet terug naar hun oude woonplaatsen in het Sinjar-gebergte, maar kwamen elders in Irak terecht.

Verblijf in tentenkampen vormt geen grond voor asiel

Sinds de val van de terreurgroep wonen grote aantallen overlevenden van de genocide in tentenkampen en andere opvanglocaties verspreid over Irak. Voor de organisaties achter de petitie uit september vormt dat langdurige verblijf in kampen onder slechte omstandigheden het bewijs dat een veilig bestaan in eigen regio ontbreekt.

Van den Brink erkent het bestaan van die vluchtelingenkampen, maar verbindt daar geen verblijfsrechtelijke consequenties aan voor asielzoekers in Nederland. De minister stelt in zijn reactie aan het parlement dat de zware omstandigheden waaronder mensen in Iraakse tentenkampen leven op zichzelf geen reden zijn om hier een verblijfsstatus toe te kennen.

Rol van de Iraakse overheid bij terugkeer naar Sinjar

Naast het uitblijven van een specifiek gevaar wijst de CDA-bewindsman op ontwikkelingen rond het oorspronkelijke leefgebied van de minderheid. Volgens Van den Brink is de situatie ter plaatse inmiddels stabiel genoeg en biedt de Iraakse overheid actieve ondersteuning aan ontheemde Jezidi’s die vanuit de opvangkampen willen terugkeren naar het Sinjar-gebergte.

Door die steun van de autoriteiten in Irak ziet de Nederlandse regering geen aanleiding om het uitzetbeleid voor deze groep aan te passen. Zowel een algemene verblijfsvergunning als een voorlopig uitstel van vertrek voor uitgeprocedeerde asielzoekers uit de gemeenschap is voor de asielminister op dit moment niet aan de orde.

Nieuw landenrapport met specifieke aandacht voor minderheid

Hoewel het huidige verzoek van de petitie-indieners is afgewezen, wordt de situatie in het land van herkomst dit kalenderjaar opnieuw tegen het licht gehouden. Van den Brink meldt aan de Tweede Kamer dat er later dit jaar nog een nieuw officieel rapport verschijnt over de algehele veiligheidssituatie in Irak.

In dat aankomende landenrapport komt volgens de minister nadrukkelijk extra aandacht voor de specifieke positie en omstandigheden van de Jezidi’s. Totdat die nieuwe bevindingen gereed zijn, blijft het kabinet bij het standpunt dat de Koerdisch sprekende minderheid op basis van de nu bekende gegevens veilig naar Irak kan terugkeren.