Asielminister Bart van den Brink zegt dat hij zelf niet meer mogelijkheden heeft om gemeenten snel asielzoekers te laten opvangen. Hij zei dat nadat twintig asielzoekers de nacht van donderdag op vrijdag in de regen hadden doorgebracht bij het aanmeldcentrum in Ter Apel. Volgens de minister zoekt de oplossing zich op korte termijn elders.
De CDA-minister liet vrijdag weten dat gemeenten, het Rijk en opvangorgaan COA er de afgelopen tijd samen “onvoldoende in geslaagd” zijn plekken voor asielzoekers te regelen. Hij legde de nadruk op de beperkte mogelijkheden van zijn ministerie. Tegelijk noemde hij concreet waar volgens hem de snelste winst te behalen valt.
Twintig asielzoekers slapen buiten in de regen
Bij het aanmeldcentrum in Ter Apel sliepen twintig asielzoekers de nacht van donderdag op vrijdag buiten, terwijl het regende. Zij konden die nacht niet worden opgevangen. Het is de directe aanleiding voor de uitspraken die de minister op vrijdag deed in Den Haag.
Volgens Van den Brink maakte deze nacht weer “pijnlijk duidelijk” dat er te weinig opvangplekken beschikbaar zijn. Hij gebruikte het voorval als illustratie van een probleem dat al langer speelt. Over het aantal beschikbare plekken op dat moment noemden de bronnen geen cijfers.
Minister: samen onvoldoende geslaagd
Van den Brink verdeelt het oordeel over drie partijen: de gemeenten, het Rijk en het COA. Samen zijn zij er de afgelopen tijd volgens hem “onvoldoende in geslaagd” om plekken voor asielzoekers te regelen. Daarmee plaatst hij het tekort niet bij één enkele partij, maar bij de samenwerking tussen alle drie.
Het Rijk is daarmee ook zelf onderdeel van het oordeel, en dus ook de minister die namens het kabinet verantwoordelijk is voor de asielopvang. Wat precies per partij is misgegaan, lichtte hij in de aangeleverde verklaringen niet toe. Zijn boodschap bleef gericht op wat er nu moet gebeuren.
‘Nederland onwaardig’
Dat mensen buiten moesten slapen, is volgens de minister “Nederland onwaardig”. Die woorden gebruikte hij al eerder om de situatie in Ter Apel te omschrijven. Ook vrijdag koos hij dus voor dezelfde, scherpe bewoording om de nacht in de regen te typeren.
Door dezelfde kwalificatie opnieuw te gebruiken, geeft de minister aan dat de situatie in zijn ogen niet is verbeterd sinds zijn eerdere uitspraken. Het onderstreept dat het buiten slapen van asielzoekers bij het aanmeldcentrum geen eenmalig incident is, maar een terugkerend beeld waarover hij zich al vaker kritisch uitliet.
Beperkte bevoegdheid van de minister
Opvallend is wat Van den Brink erbij zei over zijn eigen rol. Hij heeft naar eigen zeggen zelf niet meer mogelijkheden om gemeenten snel asielzoekers te laten opvangen. De minister is verantwoordelijk voor de asielopvang, maar kan gemeenten dus niet op korte termijn tot extra plekken brengen.
Daarmee legt hij een grens bloot tussen verantwoordelijkheid en slagkracht. De plekken moeten uiteindelijk bij gemeenten en in de praktijk bij het COA vandaan komen. De minister zegt hier zelf geen directe middelen voor te hebben, ook niet nu de nood bij Ter Apel zichtbaar is.
Eenentwintig gemeenten onder toezicht
Maandag plaatste de overheid 21 gemeenten onder toezicht, omdat zij te weinig asielzoekers opvangen. Die maatregel viel dus vlak voor de nacht in Ter Apel. Wat dat toezicht in de praktijk inhoudt, werd in de aangeleverde informatie niet uitgelegd.
De minister verwees naar dit besluit toen hij sprak over de situatie rond het aanmeldcentrum. De combinatie laat zien dat de overheid gemeenten wel op hun taak aanspreekt, terwijl de minister tegelijk zegt dat hij op korte termijn zelf weinig kan afdwingen. Hoe snel het toezicht effect heeft, is niet bekend.
Spreidingswet biedt geen snelle uitkomst
De Spreidingswet bepaalt hoe de opvang over gemeenten wordt verdeeld en welke gemeenten onder toezicht kunnen komen. Volgens Van den Brink biedt die wet op de korte termijn geen oplossing. Hij maakte dus onderscheid tussen de structurele aanpak via de wet en de acute nood die bij Ter Apel zichtbaar werd.
Voor de korte termijn moet het volgens hem ergens anders vandaan komen. De wet blijft het kader voor de verdeling van asielzoekers, maar een nacht als die van donderdag op vrijdag laat zich daar volgens zijn eigen woorden niet mee oplossen. Een termijn voor de wet noemde hij niet.
Locaties zoeken, ook buiten reguliere opvang
De oplossing ligt volgens de minister in het vinden van locaties. “De kortetermijnoplossing moet gewoon geboden worden in het vinden van locaties”, zei hij. Het hoeft daarbij volgens hem niet om reguliere opvang te gaan. Als voorbeeld noemde hij een grote hal.
Daarmee opent Van den Brink de deur voor tijdelijke, soberder onderkomens, zolang er maar plek is. “Alles is bespreekbaar”, zei hij. Welke locaties hij op het oog heeft en welke gemeenten daarvoor in aanmerking komen, liet hij in de beschikbare verklaringen open.
Bronnen en credits
Bronnen: De Dagelijkse Standaard, Nederlands Dagblad, Nieuws.nl
