Na waarschuwingen over twee kwetsbaarheden in de programmeertaal PHP zijn woensdag 21 oktober 2026 meerdere Nederlandse websites uit voorzorg offline gehaald. Het gaat om pagina’s van gemeenten, provincies en onderwijsinstellingen, en om enkele grote publieke sites. Voor veel burgers en bestuurders was de uitval direct merkbaar.
Justitieminister David van Weel stelde dat het offline halen van veel websites “impact heeft in onze digitale samenleving”. Via een woordvoerder liet hij weten dat er op dat moment gelukkig nog geen signalen waren dat de kwetsbaarheden actief worden misbruikt. Daarmee gaf het kabinet voor het eerst een reactie op de situatie.
Eerste kabinetsreactie op de ontdekking
De kwetsbaarheden in de programmeertaal werden woensdagochtend ontdekt. Ze zijn aanleiding geweest voor een brede voorzorgsmaatregel: beheerders haalden hun sites eerst uit de lucht, in plaats van te wachten op mogelijke aanvallen. Dat verklaart waarom de uitval zo snel zo groot werd.
Op het moment van de ministeriële reactie was er al een oplossing beschikbaar. PHP had die inmiddels gepubliceerd. Het offline halen van sites was dus een tijdelijke maatregel in afwachting van herstel. Hoe snel beheerders de oplossing kunnen doorvoeren, hangt af van hun eigen systemen en capaciteit.
Raadsinformatie van ruim honderd overheden
Een dienst waarmee gemeenten, provincies en waterschappen officiële berichten publiceren, is uit voorzorg uitgeschakeld. Het gaat om het systeem van NotuBiz. Het bedrijf laat weten dat er geen aanwijzingen zijn voor een veiligheidslek. De stap is dus genomen om risico’s te vermijden, niet vanwege een vastgestelde inbreuk.
Ruim honderd lagere overheden gebruiken NotuBiz om officiële informatie te delen met raadsleden en Statenleden. Soms is die informatie ook voor het publiek zichtbaar. Door de uitschakeling zijn vergaderstukken en besluiten tijdelijk niet raadpleegbaar via de gebruikelijke weg.
Gemeentesites in Drenthe en Groningen
De websites van onder meer de gemeenten Tynaarlo, Meppel, Westerveld, De Wolden en Staphorst waren woensdag offline. Inwoners konden daar dus niet terecht voor de gebruikelijke gemeentelijke informatie. Voor een deel van de gemeenten betekende dat ook dat raadsinformatie niet meer beschikbaar was.
De raadsinformatie van de gemeente Midden-Groningen is eveneens offline gehaald. Daarmee is de uitval niet beperkt tot één regio, maar zichtbaar in meerdere gemeenten in het noorden van het land. Hoe lang de gemeenten zonder deze informatievoorziening zitten, is nog niet bekend.
Vergaderingen zonder uitzending
De gemeente Noordenveld kon de raadsvergadering van woensdagavond niet uitzenden via haar website. Wie de vergadering vanuit huis wilde volgen, kon dat dus niet via de gebruikelijke weg. Zulke uitzendingen zijn voor veel inwoners de enige manier om de lokale politiek te volgen.
Ook in Groningen liep een debat hinder op. Het spoeddebat in de Provinciale Staten over het WEC liep vertraging op en kon evenmin live worden uitgezonden. Het voorbeeld laat zien dat de uitval niet alleen om technische diensten draait, maar ook om de openbaarheid van besluitvorming.
Onderwijsnetwerk deels uitgeschakeld
Delen van het gezamenlijke computernetwerk van universiteiten, hogescholen, mbo’s, academische ziekenhuizen en onderzoeksinstituten zijn woensdag eveneens uit voorzorg uitgeschakeld. Het gaat om het netwerk van SURF. Instellingen als Firda, NHL Stenden hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein maken gebruik van dat netwerk.
Welke delen precies zijn uitgeschakeld, is niet bekend. “We kunnen niet specifieke diensten noemen”, laat een woordvoerder van SURF weten. Ook de gevolgen voor bijvoorbeeld colleges en tentamens zijn nog niet duidelijk. Studenten en docenten zullen die informatie via hun eigen instelling moeten vernemen.
Rijkssites bereikbaar, andere publieke sites niet
Van Weel liet weten dat de websites van rijksoverheidsorganisaties wel bereikbaar zijn. Het onderscheid is relevant, omdat de uitval vooral lagere overheden en aanpalende diensten treft. Het rijk draait voor zijn eigen sites dus niet dezelfde maatregel als gemeenten en provincies.
Toch waren ook meerdere publieke websites offline, waaronder die van de Tweede Kamer, DigiD en de Autoriteit Persoonsgegevens. Dat maakt de uitval zichtbaar voor burgers die willen inloggen of informatie zoeken. Wanneer deze sites weer beschikbaar zijn, was op dat moment niet duidelijk.
Eerdere storing en eerste aanvallen
Het is niet de eerste keer dat websites van Friese overheden offline gaan. In juni vorig jaar was dat ook het geval. NotuBiz werd toen waarschijnlijk getroffen door een DDoS-aanval. De huidige uitval komt echter voort uit een voorzorgsmaatregel, niet uit een vastgestelde aanval.
Cyberbeveiliger Cloudflare zegt dat bedrijven al te maken hebben met de eerste cyberaanvallen. Dat staat los van de uitspraak van het kabinet dat er geen signalen zijn van actief misbruik van de PHP-kwetsbaarheden. Of beide meldingen met elkaar samenhangen, is niet vastgesteld.
Herstel laat nog op zich wachten
NotuBiz weet nog niet zeker wanneer de sites weer beschikbaar zijn. Daarmee blijft onduidelijk hoe lang gemeenten, provincies en waterschappen hun raadsinformatie moeten missen. Voor lopende vergaderingen en debatten betekent dat dat de uitzending en de stukken voorlopig langs andere wegen moeten lopen.
Voor Van Weel staat voorop dat er geen actief misbruik is gezien en dat een oplossing klaarligt. De maatschappelijke impact blijft intussen voelbaar, van lokale raadszalen tot het onderwijs. De komende uren en dagen moet blijken hoe snel beheerders de oplossing doorvoeren en hun sites weer online brengen.
Bronnen: De Dagelijkse
Standaard, Nederlands Dagblad, Nieuws.nl, Welingelichte
Kringen, meppelercourant.nl, hoogeveenschecourant.nl
Dit artikel is tot stand gekomen met ondersteuning van
kunstmatige intelligentie (AI). Ter ondersteuning van onze
menselijke redacteurs gebruiken wij Google Gemini met
zoekfunctionaliteit om informatie te verzamelen,
nieuwsfeiten te structureren en een artikel op te stellen. Vóór publicatie controleert een menselijke
redacteur de feiten, bronnen en inhoud. Waar nodig worden
onjuistheden gecorrigeerd en wordt de tekst aangepast voor een
natuurlijke en duidelijke schrijfstijl. AI ondersteunt ons
redactionele proces, maar vervangt de menselijke controle
niet. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij onze
redactie.
