Oud-studenten betalen straks 3,3 procent rente: ‘De enige zekerheid is dat de rente verder stijgt’

Oud-studenten met een studieschuld die ze in maximaal 35 jaar mogen terugbetalen, krijgen op de lange termijn te maken met een rente van 3,3 procent. Nu is dat nog 2,7 procent. Het kabinet wilde de rente begrenzen op 2,5 procent, maar dat plan blijkt met het beschikbare geld niet uitvoerbaar.

Onderwijsminister Rianne Letschert (D66) laat dat weten in een brief aan de Tweede Kamer. De 40 miljoen euro per jaar die voor het renteplafond is gereserveerd, is volgens haar niet genoeg. Ze zoekt daarom naar een andere maatregel en wil van de politieke partijen horen welke richting zij op willen.

Van 2,7 naar 3,3 procent: wat de stijging betekent

De rente voor oud-studenten die maximaal 35 jaar mogen terugbetalen, stijgt op lange termijn van 2,7 naar 3,3 procent. Dat is een verschil van 0,6 procentpunt. Letschert zegt dat de rente wereldwijd is gestegen door geopolitieke spanningen. Daardoor komt het renteniveau voor studieschulden hoger uit dan de coalitie voor ogen had.

Het kabinet had een maximum van 2,5 procent beoogd. Voor wie een flinke studieschuld heeft, loopt het verschil tussen 2,5 en 3,3 procent over de jaren behoorlijk op. Hoe groot dat bedrag precies wordt, hangt af van de hoogte van de schuld en van het tempo waarmee iemand aflost. In de brief staan daarover geen persoonlijke rekenvoorbeelden.

Waarom 40 miljoen euro niet volstaat

Het terugbrengen van de rente naar 2,5 procent zou volgens de minister ongeveer 120 miljoen euro per jaar extra kosten. Dat is drie keer zoveel als het gereserveerde bedrag van 40 miljoen euro per jaar. De begroting biedt daarvoor dus niet de ruimte die het coalitieakkoord veronderstelde.

Bovendien sluit Letschert niet uit dat de rente nog verder oploopt, gezien de geopolitieke situatie. Dan wordt een plafond nog duurder. Ze verwacht sowieso dat 40 miljoen euro per jaar niet toereikend is voor ‘een substantiële maatregel waar (oud-)studenten echt wat aan hebben’.

Eerste alternatief: een vaste rentekorting

Als mogelijke uitweg oppert de minister een vaste rentekorting van ongeveer 0,2 procentpunt. Dat is een bescheiden verlaging, die de gestegen rente slechts voor een klein deel zou compenseren. Een besluit is er niet: Letschert noemt het uitdrukkelijk als een mogelijkheid waarover ze met de Kamer wil spreken.

Ook die korting kan duurder uitpakken dan het budget van 40 miljoen euro. Hoge rentepercentages zorgen ervoor dat studenten hun lening langzamer aflossen. Daardoor loopt de schuld langer door en stijgen de kosten van de regeling op den duur, aldus de minister. Een kleine korting is dus niet automatisch een goedkope oplossing.

Tweede alternatief: een bewegend plafond

Een andere mogelijkheid is een ‘bewegend plafond’. Daarbij ligt de bovengrens van de rente niet vast, maar beweegt die mee met de ontwikkelingen. De minister erkent dat zo’n constructie ingewikkeld is, ook voor de oud-studenten zelf die moeten begrijpen wat zij precies betalen.

Ook bij deze variant is geen keuze gemaakt. Letschert presenteert beide opties als onderwerp van gesprek, niet als voorstel dat al is uitgewerkt. Zowel de vaste korting als het bewegende plafond komt volgende week aan bod wanneer ze met de Tweede Kamer over haar begroting debatteert.

Landelijke Studentenvakbond: ‘Woest’

De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) reageert woedend op het nieuws. ‘Studenten worden zo met een loodzware rugtas het leven in geschopt’, zegt de bond. Het renteplafond was volgens de vakbond ‘het enige lichtpuntje aan het eind van een lange, donkere tunnel’.

De LSVb vindt dat het kabinet daarmee juist de zekerheid weghaalt waar studenten op rekenden. ‘De enige zekerheid die dit kabinet studenten gunt, is de zekerheid dat de rente de komende jaren nog verder zal stijgen’, aldus de bond. Eerder liet de vakbond al weten het plafond van 2,5 procent zo snel mogelijk ingevoerd te willen zien. Liever nog wil ze de rente helemaal afschaffen.

Studentenorganisatie ISO: ‘Loze beloften’

Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) is teleurgesteld over het besluit van de minister. Voorzitter Allis Richardson wijst op de financiële situatie van veel studenten. ‘Veel studenten komen moeilijk rond en ervaren zorgen over de financiële situatie’, zegt ze.

Volgens Richardson moet de politiek nu werk maken van financiële zekerheid voor studenten. ‘Het is belangrijk dat de politiek eindelijk thuis geeft voor studenten en echt werk maakt om hen de financiële zekerheid te bieden die zij verdienen. Hun toekomst verdient perspectief, geen financiële onzekerheid.’

Wat het coalitieakkoord beloofde

D66, VVD en CDA hadden in het coalitieakkoord een maximum voor de rente op studieschulden opgenomen. Voor die belofte werd 40 miljoen euro per jaar gereserveerd. Nu blijkt dat bedrag maar een fractie van de benodigde 120 miljoen euro te dekken, terwijl de rente intussen verder is opgelopen.

Letschert debatteert volgende week met de Tweede Kamer over haar begroting. Ze hoort graag van de partijen wat zij als oplossing zien. Daarmee ligt de keuze, tussen meer geld vrijmaken, een kleinere korting of een bewegend plafond, voorlopig bij de Kamer en de coalitiepartijen.