Milieu- en bewonersgroepen bereiden een beroep voor bij de Raad van State tegen het nieuwe Luchthavenverkeerbesluit (LVB) voor Schiphol. Het kabinet wil de nieuwe regels op 1 november invoeren. De groepen starten hun procedure pas nadat het besluit formeel is vastgelegd. Daarna hebben zij zes weken de tijd om die procedure te beginnen.
Aan de coalitie doen Greenpeace, Milieudefensie, MOB en de bewonersgroepen RBV, SchipholWatch en S4R mee. Zij stellen dat de regels jarenlang illegaal gebruik van de luchthaven legitimeren. De behandeling van de zaak duurt naar verwachting minstens een jaar. Dat betekent dat de nieuwe regels in elk geval een tijd gelden terwijl het beroep nog loopt.
Waarom de groepen pas na de vaststelling kunnen starten
De indieners kunnen hun beroep pas indienen als het LVB formeel is vastgelegd. De exacte datum van die vaststelling wordt niet genoemd. Het kabinet wil de regels op 1 november laten ingaan. Vanaf het moment van vastlegging begint een termijn van zes weken waarin de procedure bij de Raad van State moet starten.
De coalitie heeft er dus belang bij dat haar dossier dan al klaarligt. Volgens de groepen is een brede aanvechting nodig omdat het besluit hun inziens op meerdere punten tekortschiet. Ze noemen daarbij de gezondheid van omwonenden, de natuur en de mogelijkheid dat het aantal vluchten onder voorwaarden weer groeit.
Twaalf jaar zonder wettelijke geluidsgrenzen
Volgens de groepen is de afgelopen twaalf jaar sprake geweest van een illegale situatie rond Schiphol. Geluidsgrenzen werden regelmatig overschreden, maar er werd niet opgetreden. De reden is dat die grenzen nooit bij wet waren vastgelegd. Met het nieuwe LVB zou die situatie volgens hen alsnog worden gelegitimeerd.
Johan Vollenbroek van MOB wijst op het laatste wettelijk vastgelegde LVB, uit 2008. Dat maakt volgens hem maximaal 400.000 vluchten mogelijk. De groepen stellen verder dat het nieuwe besluit afspraken uit 2015 voortzet. Het gaat onder meer om het gelijktijdig gebruik van de zes Schipholbanen en het spreiden van het vliegverkeer over Nederland.
Eerdere rechtszaken als voorbeeld
De coalitie put moed uit eerdere uitspraken. MOB liet vorig jaar bij de rechter met succes de aan Schiphol verleende milieuvergunning vernietigen. Ook bewonersgroep RBV, uit Aalsmeer, won in 2024 een rechtszaak tegen de overheid over het Schipholbeleid.
Het hoger beroep in die zaak begint in december. De groepen laten zien dat zij het Schipholdossier al langer juridisch volgen en niet voor het eerst naar de rechter stappen. Hun nieuwe beroep richt zich op het besluit als geheel, niet op een afzonderlijk onderdeel.
Wat het nieuwe besluit vastlegt
Het nieuwe LVB moet een wet worden. Daarin liggen toezicht en ingrijpen vast. Rond Schiphol komen bijna 150 handhavingspunten, elk met een eigen geluidsgrens. Nu zijn dat er 35. Het bestaande maximum van 478.000 vluchten per jaar, waarvan 27.000 in de nacht, wordt wettelijk vastgelegd.
Het kabinet wil met de regels het aantal mensen met ernstige geluidshinder in 2029 met 20 procent terugbrengen ten opzichte van 2024. Dat is de officiële doelstelling achter het besluit. De indieners vinden dat het besluit dat doel niet waarmaakt. Zij hebben meerdere bezwaren tegen de uitwerking.
Handhavingspunten die verschuiven of verdwijnen
Bewonersgroepen maken bezwaar tegen de nieuwe meetpunten. Er komen er weliswaar veel bij, maar op een aantal plekken wordt de bijbehorende geluidsnorm juist verhoogd. Ook ontbreken geluidspunten op plekken waar ze nu wel liggen. Uithoorn wordt als voorbeeld genoemd.
Verder zeggen de indieners dat bij een overschrijding van de geluidsgrenzen nog altijd niet direct kan worden ingegrepen. Zo kan het aantal vluchten niet ter plekke worden getemperd. Zij vinden dat het toezicht daardoor in de praktijk tekortschiet, ook al is ingrijpen in het besluit wel verankerd.
Terug naar 500.000 vluchten
Het LVB bepaalt ook dat het aantal vluchten onder voorwaarden kan teruggroeien naar 500.000 per jaar. Dat kan als de afname van het aantal gehinderden wordt gehaald. Die mogelijkheid is een van de grootste punten van kritiek van de groepen.
Ook de gemeente Amsterdam, mede-aandeelhouder in Schiphol, wees het nieuwe LVB eerder om die reden af. De coalitie ziet in de groeiruimte een van de redenen om het hele besluit aan te vechten. Zij willen dat de krimp niet bij een voorwaarde blijft, maar meteen wordt afgedwongen.
Kritiek op de milieueffectrapportage
De indieners baseren hun zaak mede op kritiek van de Commissie MER en van de adviestak van de Raad van State op de kabinetsplannen. Luchtvaartminister Vincent Karremans zegt dat die kritiek in het definitieve stuk is verwerkt. De indieners vinden dat volstrekt onvoldoende.
Vollenbroek noemt de milieueffectrapportage bijzonder kritisch en zegt dat die niet is verwerkt in het definitieve besluit. Hij stelt ook dat er nog steeds geen natuurvergunning voor Schiphol is. Volgens hem had zelfs het ministerie van Landbouw en Natuur in maart bezwaren die niet zijn meegenomen.
Wat Vollenbroek wil bereiken
MOB wil vernietiging van het hele LVB. Dan valt Schiphol terug op het besluit uit 2008 met maximaal 400.000 vluchten. Vollenbroek noemt dat ‘een begin’. Hij zegt dat de groepen het kabinet hebben aangeboden hun procedures direct in te trekken bij elk voorstel dat daarop uitkomt.
Met enkele andere milieugroepen streeft MOB naar nog minder vluchten: 300.000. Volgens Vollenbroek gaat het niet om sluiting van Schiphol. De luchthaven kan volgens hem prima toe met veel minder vluchten, in balans met milieu en omwonenden en zonder grote economische schade. Het kabinet spreekt dat laatste op basis van onderzoeken tegen.
Nachtsluiting als eerste stap
Volgens Vollenbroek levert alleen al een nachtsluiting veel op. ‘Als je de nachtvluchten schrapt, heeft dat direct positieve maatschappelijke effecten’, zegt hij. Ook Amsterdam pleit voor een nachtsluiting. In het coalitieakkoord heeft het kabinet toegezegd een verdere afname van nachtvluchten te onderzoeken, inclusief de mogelijkheid van nachtsluiting.
Vollenbroek vraagt zich af waarom dat niet tegelijk kan gebeuren met het besluit. ‘Waarom kan dat niet tegelijk?’, zegt hij. Hij verwijt de minister dat zij ‘wederom gezwicht’ is voor de lobby van KLM en Schiphol. Daarbij zou volgens hem de gezondheid van zeker anderhalf miljoen omwonenden zijn genegeerd.
De zaak voor de komende maanden
Voorlopig blijft het bij voorbereiding. De coalitie wacht op de formele vastlegging van het LVB, het kabinet werkt toe naar invoering op 1 november. Pas daarna gaat de termijn van zes weken lopen waarin de procedure bij de Raad van State moet beginnen.
De zaak zelf duurt zeker een jaar. Tot er een uitspraak ligt, gelden de nieuwe regels dus naar verwachting gewoon. De groepen houden vast aan hun eis: vernietiging van het hele besluit, waarna Schiphol terugvalt op de wettelijke grens van 400.000 vluchten uit 2008.
Bronnen: AD, Parool.nl, nrc.nl, noordhollandsdagblad.nl, nos.nl
Dit artikel is tot stand gekomen met ondersteuning van
kunstmatige intelligentie (AI). Ter ondersteuning van onze
menselijke redacteurs gebruiken wij Google Gemini met
zoekfunctionaliteit om informatie te verzamelen,
nieuwsfeiten te structureren en een artikel op te stellen. Vóór publicatie controleert een menselijke
redacteur de feiten, bronnen en inhoud. Waar nodig worden
onjuistheden gecorrigeerd en wordt de tekst aangepast voor een
natuurlijke en duidelijke schrijfstijl. AI ondersteunt ons
redactionele proces, maar vervangt de menselijke controle
niet. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij onze
redactie.
Foto: Terminal en verkeerstoren van Schiphol — Christo (bron), CC0
Foto: Vliegtuig aan de gate op Schiphol met bagagewagens — Christo (bron), CC0
Foto: Verkeerstoren van Schiphol boven de terminal — Christo (bron), CC0
