Rob Jetten hekelt ongelijke behandeling van 1,6 miljoen Nederlanders: ‘Een ontnuchterend aantal’

Ruim 1,6 miljoen Nederlanders voelen zich in het dagelijks leven ongelijk behandeld. Minister-president Rob Jetten bestempelde dat cijfer donderdag in Den Haag als “een ontnuchterend aantal” tijdens de opening van de vijfde wereldtop van UNESCO over racisme en discriminatie. De premier stelde dat hij een “bijzondere verantwoordelijkheid” voelt om deze ongelijke behandeling in Nederland actief aan te pakken.

Volgens de minister-president laat het hoge aantal getroffen burgers zien dat er binnen de Nederlandse landsgrenzen nog “werk te doen is” bij het bestrijden van achterstelling en uitsluiting. De internationale bijeenkomst in de hofstad brengt deelnemers samen om deze maatschappelijke vraagstukken te bespreken. Ook koning Willem-Alexander woonde de officiële opening van de tweedaagse conferentie in Den Haag bij.

Ongelijke behandeling op werk en woningmarkt

De ervaren achterstelling raakt burgers op uiteenlopende plekken in de samenleving. Jetten wees er in zijn openingsspeech op dat mensen zich achtergesteld voelen “op het werk, in het ziekenhuis, op huizenjacht, op de sportclub of op school”. Daarmee strekt het probleem zich volgens hem uit over zowel de arbeidsmarkt en het onderwijs als de zorgsector en het verenigingsleven.

Voor mensen die een woning zoeken of medische hulp nodig hebben, vormt die ongelijke behandeling een directe belemmering in hun dagelijks bestaan. Het feit dat ruim anderhalf miljoen inwoners van Nederland dergelijke ervaringen rapporteren bij basisvoorzieningen en vrijetijdsbesteding, onderstreept volgens de regeringsleider de noodzaak om de aanpak van discriminatie en racisme in eigen land verder te versterken.

Verantwoordelijkheid van het kabinet

De premier koppelde de cijfers over ervaren discriminatie direct aan zijn eigen bestuurlijke opdracht. Omdat burgers op zoveel verschillende maatschappelijke terreinen tegen drempels aanlopen, ziet Jetten een duidelijke taak voor zichzelf weggelegd. Hij benadrukte tegenover de aanwezigen dat het bij het signaleren van het ontnuchterende aantal niet kan blijven en dat daadwerkelijke verbetering noodzakelijk is.

De vijfde editie van de wereldtop van de Verenigde Naties-organisatie voor onderwijs, wetenschap en cultuur vormde het podium voor die boodschap. Dat Nederland gastland is voor deze internationale conferentie in Den Haag, dwingt volgens de toespraak van de premier ook tot een kritische blik op de binnenlandse situatie rond gelijke rechten en de bescherming van burgers.

Wereldwijde druk op mensenrechten en instituties

Naast de binnenlandse situatie stond de minister-president in Den Haag uitgebreid stil bij de internationale ontwikkelingen. Jetten constateerde dat de mensenrechten wereldwijd onder druk staan. Als belangrijke oorzaak noemde hij het feit dat internationale instituties, die specifiek zijn opgericht om mensen te beschermen, zelf in toenemende mate worden bedreigd in hun functioneren en onafhankelijkheid.

Bovendien wees de premier op de internationale opkomst van extremistische groepen die de fundamentele rechten van burgers aantasten. De combinatie van groeiend extremisme en het ondermijnen van beschermende organisaties zorgt er volgens zijn analyse voor dat verworven vrijheden niet langer overal vanzelfsprekend zijn, waardoor waakzaamheid op het wereldtoneel geboden blijft.

Dreigende Amerikaanse sancties tegen Strafhof

Die druk op internationale rechtsinstituties raakt Den Haag ook rechtstreeks als stad van vrede en recht. In het verlengde van de bedreigde organisaties speelt de houding van de Amerikaanse president Donald Trump tegenover het Internationaal Strafhof (ICC). Het strafhof is gevestigd in Den Haag en vormt een belangrijk onderdeel van de internationale rechtsorde die mensen moet beschermen.

De Amerikaanse president dreigt echter met het instellen van nieuwe sancties tegen dit hof in de Nederlandse hofstad. Een dergelijke maatregel tegen het Internationaal Strafhof illustreert hoe instellingen die wereldwijd toezien op rechtvaardigheid en mensenrechten te maken krijgen met directe politieke en diplomatieke tegenwerking vanuit machtige staten.

Geen onvermijdelijke neerwaartse spiraal

Ondanks de sombere cijfers in eigen land en de internationale spanningen, weigerde de premier te vervallen in pessimisme. Jetten verklaarde de huidige tijd nadrukkelijk niet te willen zien als een “onvermijdelijke neerwaartse spiraal”. Volgens hem leert het verleden dat maatschappelijke vooruitgang altijd gepaard gaat met weerstand en moeilijke periodes die overwonnen moeten worden.

De minister-president zette die historische blik kracht bij met een uitgesproken vergelijking over de strijd voor gelijkwaardigheid. “Want wie zijn geschiedenis kent, weet dat de weg naar gelijke rechten en vooruitgang nooit zonder hindernissen verloopt. Je moet zien te navigeren langs hobbels en kuilen, voordat je kunt opklimmen naar je uiteindelijke bestemming.”

Volgende stap voor overheden en tweedaagse top

Het blijft volgens Jetten altijd noodzakelijk om zwaarbevochten rechten te verdedigen, maar stilstand is geen optie. “Maar nu is het tijd om de volgende stap te zetten. We moeten verantwoording afleggen over ons handelen en de resultaten die we boeken”, zei hij tijdens de opening. Bestuurders kunnen zich volgens hem niet beperken tot alleen het uitspreken van goede voornemens.

Die volgende stap houdt voor de premier in dat overheden hun eigen blinde vlekken moeten erkennen bij het bestrijden van racisme en discriminatie. Daarnaast moeten zij actief hulp vragen om die tekortkomingen in het eigen beleid goed in kaart te brengen. Gedurende de tweedaagse UNESCO-wereldtop in Den Haag buigen de deelnemers zich verder over deze vraagstukken.