PRO wil reces gebruiken voor overleg met premier: ‘Het initiatief moet van ons komen’

De Tweede Kamer is deze week met reces, maar achter de schermen moet er volgens Jesse Klaver juist gewerkt worden. De PRO-partijleider wil dat premier Rob Jetten in de komende dagen met hem om tafel gaat over het belastingplan. Hij deed die oproep op een partijbijeenkomst in Amsterdam.

Aanleiding is volgens Klaver het ontbreken van een meerderheid voor het pakket aan belastingen. Hij hekelde dat daar nog altijd geen zicht op is. Zijn conclusie: als het kabinet blijft wachten, moet een andere partij het gesprek openen. Daarom nodigt hij de premier uit voor onderhandelingen.

Reces als ruimte voor overleg

Dat Klaver juist nu aandringt, heeft met de agenda te maken. De Tweede Kamer komt in het reces niet bijeen, waardoor er in de zaal geen debatten of stemmingen plaatsvinden. Voor politieke gesprekken achter de schermen is zo’n week juist geschikt. Klaver wil die tijd benutten.

Na het reces loopt de klok snel. Op maandag 26 oktober gaat het debat over de belastingen verder. De stemmingen in de Tweede Kamer over het belastingplan zijn gepland voor 12 november. Wie een meerderheid wil vinden, heeft dus nog enkele weken om het eens te worden.

Klaver: initiatief ligt bij de oppositie

Klaver verwoordde zijn motivatie met een vaste lijn: “Als het kabinet stilvalt, moet het initiatief van ons komen.” Met die uitspraak legt hij de verantwoordelijkheid voor de volgende stap niet bij Jetten, maar neemt hij die zelf. De uitnodiging is daarmee ook een politiek signaal richting het kabinet.

Opvallend is dat het kabinet tot nu toe geen meerderheid heeft vastgelegd. Het gaat om een minderheidskabinet, dat voor elk belangrijk voorstel steun van de oppositie nodig heeft. Klaver stelt dat zonder zicht op die steun het belastingplan in de lucht blijft hangen.

Wat PRO wil in ruil voor steun

Klaver herhaalde de voorwaarde waaronder zijn partij het belastingplan kan steunen. Dat kan als “het kabinet bereid is om de lasten op arbeid te verlichten door van de allerrijksten een eerlijke bijdrage te vragen”. De eis is niet nieuw, maar hij klinkt nu in de aanloop naar de onderhandelingen.

De ruil is helder: een lagere belastingdruk op werk, betaald door een grotere bijdrage van de grootste vermogens. Of het kabinet daartoe bereid is, blijft voorlopig onduidelijk. Er is niet bevestigd dat Jetten de uitnodiging heeft aangenomen. Ook is nog geen gesprek gepland.

Bezwaren tegen aandelen en directeuren

PRO, de grootste linkse oppositiepartij, is niet blij met twee onderdelen van het plan. Het eerste is de voorgenomen belastingverlaging voor directeur-grootaandeelhouders. Dat zijn ondernemers die tegelijk een groot belang hebben in hun eigen bedrijf. Voor PRO past die verlaging niet bij de wens om juist de sterkste schouders meer te laten bijdragen.

Het tweede bezwaar betreft het plan om versneld belasting te heffen op gerealiseerde winst uit aandelen, in plaats van op winst op papier. Klaver wil voor vermogen een hogere bijdrage zien. Beide onderdelen horen daarom bij de punten die PRO in de komende gesprekken op tafel wil leggen.

Eerdere toenadering was niet genoeg

Het kabinet zocht recent zelf al toenadering tot de oppositie. Het deed voorstellen op het gebied van koopkracht, belasting op vermogen en sociale zekerheid. De bedoeling was draagvlak te vinden voor de inkomsten en uitgaven van de overheid voor volgend jaar.

Die voorstellen bleken vooralsnog niet genoeg, zowel voor de linkse als voor de rechtse oppositiepartijen. Wel kwam het kabinet PRO op één punt tegemoet: de voorgenomen bezuinigingen op sociale zekerheid zijn geparkeerd, tot vreugde van PRO. Dat bleek niet voldoende om de partij over de streep te trekken.

Samen met Volt een meerderheid

De uitkomst hangt mede af van de samenwerking met een andere partij. In de onderhandelingen over de begrotingen en belastingen van volgend jaar trekt PRO samen op met Volt. Hun rol is groter dan hun omvang doet vermoeden, omdat ze samen kunnen optreden.

Als beide partijen meestemmen, is er een meerderheid voor de kabinetsplannen in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. Daarmee is hun steun doorslaggevend voor het hele pakket. Dat verklaart waarom Klaver het gesprek met de premier zo nadrukkelijk opzoekt.

Eerdere zorg over brede steun

De oproep past in een lijn die Klaver eerder inzette. Op 17 september noemde hij het tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen “heel zorgelijk” dat Jetten vasthoudt aan zijn wens voor brede steun voor de kabinetsplannen. Hij vond dat de premier moest kiezen welke richting hij op wil.

Jetten antwoordde toen dat Klaver die vraag al vaker had gesteld en dat hij geen ander antwoord ging geven. De premier wilde nog steeds brede steun. Of die houding veranderd is, blijkt pas als hij reageert op de uitnodiging van Klaver.

Wat er nu gaat gebeuren

De komende dagen moet duidelijk worden of Jetten de uitnodiging aanneemt. Klaver wil de gesprekken nog deze week starten, dus binnen het herfstreces. Voor het kabinet is de vraag of het bereid is de lasten op arbeid te verlichten met een grotere bijdrage van de allerrijksten.

Na het reces gaat het snel. Op 26 oktober gaat het debat over de belastingen verder, en op 12 november stemt de Tweede Kamer over het belastingplan. Of er dan een meerderheid is, hangt af van de gesprekken die Klaver nu wil laten beginnen.