Caroline van der Plas bekritiseert stikstofkoers Jaimi van Essen: ‘Is een blok beton’

Tweede Kamerlid Caroline van der Plas heeft in Den Haag felle kritiek geuit op het landbouwbeleid van minister Jaimi van Essen van D66, die zij omschrijft als een blok beton. Ondertussen dreigt de huidige minderheidscoalitie een belangrijke gesprekspartner kwijt te raken in de slepende onderhandelingen over de nieuwste stikstofplannen.

De onvrede in de agrarische sector richt zich specifiek op het uitblijven van wijzigingen in het gepresenteerde beleidspakket van de bewindsman. Ook de jonge boeren voeren de druk op het kabinet op en dreigen de gesprekken te verlaten wanneer de plannen van de minister deze week niet worden aangepast.

Zorgen van Caroline van der Plas over D66 op Landbouw

De scherpe botsing tussen de vertegenwoordigers van de boeren en de D66-bewindsman kent een langere politieke aanloop sinds de vorming van de huidige coalitie. Toen op 5 februari bekend werd dat D66 de nieuwe minister van Landbouw zou leveren, reageerde Van der Plas via het platform X direct zeer ontstemd.

Volgens de oprichter van de BoerBurgerBeweging waren de boeren en zijzelf zich op dat moment rotgeschrokken door die politieke toewijzing van de portefeuille. Zij wees er in haar verklaring op dat juist deze partij eerder de veestapel wilde halveren en daarmee de grootste boerenprotesten in de geschiedenis had ontketend.

Historische wortels van het huidige stikstofconflict

Met die felle uithaal bracht het Kamerlid de eerdere uitspraken van het voormalige D66-Kamerlid Tjeerd de Groot opnieuw in herinnering bij haar achterban. Nadat een uitspraak van de Raad van State het toenmalige stikstofbeleid op losse schroeven had gezet, pleitte De Groot publiekelijk voor een halvering van de Nederlandse veestapel.

Die politieke koers vormde destijds de directe aanleiding voor massale demonstraties van agrariërs in het hele land. Uit deze brede maatschappelijke onvrede ontstond in november 2019 de BoerBurgerBeweging, die Van der Plas samen met communicatiedeskundige Wim Groot Koerkamp en bedrijfskundige Henk Vermeer oprichtte om het buitengebied politiek te vertegenwoordigen.

Achtergrond in de agrarische sector en politieke opmars

Voordat zij op 31 maart 2021 als eenvrouwsfractie met 56.205 voorkeurstemmen in de Tweede Kamer plaatsnam, werkte de uit Deventer afkomstige politica jarenlang in de landbouwjournalistiek. Vanaf 2004 schreef zij voor vakbladen als Meat and Meal, De Nieuwe Oogst en Pig Business, en voerde zij het woord voor de Nederlandse Vakbond Varkenshouders.

Daarnaast zette zij in 2015 het communicatieplatform BoerBurgerTweet op om burgers en politici meer kennis te geven over de herkomst van hun voedsel. Vanuit die positie groeide haar partij bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2023 in alle provincies uit tot de grootste, wat zestien zetels in de Eerste Kamer opleverde.

Eerdere spanningen rond mestplannen en regeringsdeelname

Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 behaalde de partij onder haar leiding zeven zetels, waarna zij met vice-lijsttrekker Mona Keijzer deelnam aan de formatiegesprekken met PVV, VVD en NSC. Nadat het latere kabinet-Schoof uiteindelijk uiteenviel, stelde Van der Plas dat Geert Wilders snel zelf brak uit angst dat de VVD zou stoppen.

Ook tijdens die regeringsperiode zorgde het landbouwdossier al voor flinke interne wrijving binnen haar eigen politieke beweging. Zo gaf Van der Plas eerder openlijk aan ervan te balen dat de toenmalige BBB-landbouwminister Femke Wiersma vanwege het mestbeleid het mes moest zetten in de omvang van de nationale veestapel.

Gevolgen voor de minderheidscoalitie en jonge agrariërs

In de huidige situatie ligt de politieke verantwoordelijkheid voor het stikstofdossier echter volledig bij D66-minister Van Essen. Het dreigement van de jonge agrariërs om van de onderhandelingstafel weg te lopen als de plannen deze week ongewijzigd blijven, raakt het kabinet op een gevoelig punt in de politieke besluitvorming.

De minderheidscoalitie benadrukt namelijk telkens dat het voorgestelde stikstofpakket juist bedoeld is om deze nieuwe generatie bedrijfshoofden een duidelijk toekomstperspectief te bieden. In Den Haag werd de verantwoordelijke bewindsman inmiddels door verslaggever Pim Sedee rechtstreeks geconfronteerd met de kritische uitspraken en de voorwaarden van de ontevreden boerenorganisaties.

Gewijzigde rol in de Tweede Kamer na terugtreden

Hoewel de partij bij de Kamerverkiezingen van 2025 terugviel naar vier zetels, blijft Van der Plas zich intensief bezighouden met de portefeuilles Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Op 20 februari 2026 maakte zij bekend te stoppen als politiek leider en fractievoorzitter, waarna zij sinds 24 februari 2026 fungeert als secretaris van het fractiebestuur.

Binnen het parlementaire werk nam zij eerder al met JA21-collega Derk-Jan Eppink het initiatief voor de nota Snel weg uit de stikstofcrisis. Ook interpelleerde zij op 29 februari 2024 toenmalig minister Christianne van der Wal over de Europese Natuurherstelverordening en dwong zij na elf verzoeken een Kamerdebat over de wolf af.

Persoonlijke veranderingen en afwachting van nieuw besluit

Naast haar voortdurende politieke strijd op het landbouwdossier voerde het Kamerlid dit jaar ook grote veranderingen door in haar persoonlijke leefstijl. Nadat zij in het voorjaar nog 124 kilo woog, paste zij haar eet- en drinkpatroon aan en viel zij ruim twintig kilo af, met 94 kilo als uiteindelijke doel.

Die aanpassing leidde in Den Haag tot een opmerkelijk moment toen zij de helft van haar glas rode wijn spontaan overschonk in het glas van Kamervoorzitter Thom van Campen, die verbaasd vroeg wat zij deed. Voor het stikstofdossier blijft de blik deze week gericht op eventuele aanpassingen door minister Van Essen.