De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zegt dat zijn land weer toegang heeft tot Amerikaanse inlichtingen. Hij is daar dankbaar voor, vertelde hij op een persconferentie in Oslo. Die vond plaats na een ontmoeting met de Amerikaanse onderhandelaar Steve Witkoff.
Het nieuws komt op een gevoelig moment in de relatie tussen Kyiv en Washington. De afgelopen weken liepen de spanningen hoog op, mede door onenigheid over precies deze inlichtingen. Tegelijk werkt de Amerikaanse regering aan een eigen route richting Moskou, waarbij Witkoff zelf een hoofdrol speelt.
Klachten over uitblijvende waarschuwingen
Zelensky klaagde de afgelopen week geregeld dat de Verenigde Staten Oekraïne niet hadden gewaarschuwd voor Russische luchtaanvallen. Daarbij kwamen burgers om het leven. Dergelijke waarschuwingen geven bevolking en luchtverdediging de kans zich voor te bereiden op inslagen van raketten of drones.
De Amerikanen wezen de beschuldiging van de hand. Zij ontkenden dat zij opzettelijk militaire informatie voor Kyiv hadden achtergehouden. Daarmee stonden de verklaringen van beide landen lijnrecht tegenover elkaar, terwijl de Russische aanvallen op Oekraïne doorgingen en de oorlog al ruim vier jaar duurt.
Wat Zelensky in Oslo zei
Na zijn gesprek met Witkoff gaf Zelensky op de persconferentie een korte en duidelijke boodschap. ‘Deze waarschuwingen zijn heel belangrijk voor onze burgers’, zei hij. Daarmee benadrukte hij dat de informatie in de eerste plaats burgers beschermt en niet alleen een militaire kwestie is.
Over de huidige situatie was hij tevreden. ‘Nu werkt het weer en dat is fantastisch’, aldus de Oekraïense president. Hij gaf geen details over hoe of wanneer de uitwisseling precies was hersteld. Wel liet hij er geen twijfel over bestaan dat hij het herstel als een belangrijke stap beschouwt.
Telefoongesprek met Rubio over meer dan inlichtingen
Zelensky zei dat hij maandagochtend al een ‘goed’ telefoongesprek had gevoerd met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. Het ging niet alleen over de inlichtingen. Ook de levering van Patriot-raketten en het gebruik van Starlink kwamen aan bod.
Op die twee punten bestonden eveneens meningsverschillen. Volgens de Oekraïners werd vorige week hun toegang tot het satellietinternet van Starlink beperkt. Daarnaast schreef The Washington Post dat de Verenigde Staten de leveringen van Patriots vertraagden. Washington ontkende beide aantijgingen.
Trump versoepelt sancties tegen Rusland
Het herstel van de inlichtingen staat niet los van andere Amerikaanse stappen. President Donald Trump versoepelde de sancties voor Rusland. Ook sloot hij een deal over diesel met Moskou. Voor Kyiv zijn dat gevoelige beslissingen, omdat Rusland zijn oorlog mede met olie- en brandstofinkomsten financiert.
Daar kwam een persoonlijke uitspraak van Trump bij. Volgens hem wordt het wat hem betreft tijd dat Zelensky plaatsmaakt als leider van Oekraïne. Zo kreeg Zelensky in dezelfde periode te maken met kritiek op zijn positie en met Amerikaanse stappen richting Rusland die hij moeilijk kon negeren.
Zelensky wees er bovendien op dat Rusland de Oekraïense energiesector de afgelopen week 76 keer aanviel, ondanks een door Trump aangekondigd energiebestand. Het Kremlin heeft dat bestand nooit bevestigd. Volgens Zelensky moet Washington inzien dat Rusland geen enkele stap zet wanneer er afspraken worden gemaakt. ‘Rusland moet verder onder druk worden gezet’, schreef hij op X.
Zelensky zet in op doorpraten met Washington
Zelensky benadrukte na het gesprek met Witkoff dat het belangrijk is om in gesprek te blijven met de Amerikanen. Hij koos daarmee een verzoenende toon, ondanks de recente wrijving. Zijn dankbaarheid voor het herstel van de waarschuwingen past in die lijn: hij houdt het contact met Washington warm.
Witkoff was zelf niet aanwezig bij de persconferentie. Volgens Zelensky reist hij woensdag naar Rusland om daar te praten over een einde aan de oorlog. Die reis maakt Witkoff tot spil tussen Kyiv en Moskou. Wat de gesprekken opleveren, is nog niet bekend.
Een bredere strijd om Amerikaanse steun
De discussie over de inlichtingen is onderdeel van een bredere strijd om Amerikaanse steun. Oekraïne is afhankelijk van Westerse hulp bij zowel luchtverdediging als communicatie. Als die steun wankelt, is dat direct merkbaar voor burgers die dagelijks met Russische luchtaanvallen te maken hebben.
Een afzonderlijk artikel van een ander medium meldt dat Zelensky eerder sprak over een korte blokkade van de inlichtingenuitwisseling. Volgens Zelensky kon Oekraïne zich daardoor minder goed beschermen tegen ballistische raketten en kamikazedrones. De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent noemde de beschuldigingen van Kyiv ‘roekeloos’.
Wat er nu op de agenda staat
De komende dagen draait het om Witkoffs reis naar Rusland op woensdag. Zelensky blijft intussen benadrukken dat Oekraïne de dialoog met Washington open wil houden. Voor de Oekraïense bevolking is vooral van belang dat de waarschuwingen voor luchtaanvallen weer doorkomen.
Of het herstel van de inlichtingen duurzaam is, blijft de vraag. Zelensky zegt dat het systeem nu weer werkt en toont zich tevreden. De Amerikaanse regering houdt vol dat zij nooit opzettelijk informatie heeft achtergehouden. De komende gesprekken met Moskou moeten uitwijzen welke koers Washington verder kiest.
Bronnen: Nederlands Dagblad, Nieuws.nl, Telegraaf.nl, Welingelichte
Kringen, rd.nl, nu.nl
Dit artikel is tot stand gekomen met ondersteuning van
kunstmatige intelligentie (AI). Ter ondersteuning van onze
menselijke redacteurs gebruiken wij Google Gemini met
zoekfunctionaliteit om informatie te verzamelen,
nieuwsfeiten te structureren en een artikel op te stellen. Vóór publicatie controleert een menselijke
redacteur de feiten, bronnen en inhoud. Waar nodig worden
onjuistheden gecorrigeerd en wordt de tekst aangepast voor een
natuurlijke en duidelijke schrijfstijl. AI ondersteunt ons
redactionele proces, maar vervangt de menselijke controle
niet. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij onze
redactie.
Foto: steve witkoff kremlin commons1 — http://kremlin.ru/ (bron), CC BY 4.0
Foto: steve witkoff commons1 — The White House (bron), Public domain
