Paniek in Europees luchtruim: ‘Bommeldingen en straaljagers’

Een reeks valse bommeldingen heeft dinsdag in Europa geleid tot voorzorgslandingen, de inzet van straaljagers en de tijdelijke sluiting van een luchthaven. Minstens zeven passagiersvluchten van onder meer Ryanair, LOT Polish Airlines, Wizz Air en SAS kregen onderweg te maken met dreigementen. Hulpdiensten controleerden de toestellen na aankomst in Polen, Italië, Spanje en Bulgarije.

Bij de uitgebreide inspecties in Warschau, Rome, Murcia en Sofia hebben specialisten geen enkel explosief of verdacht voorwerp aangetroffen. Desondanks moesten honderden reizigers hun vliegtuig direct na de landing verlaten voor strenge veiligheidscontroles op de luchthavens. Wie achter de reeks meldingen zit en met welk motief is vooralsnog niet vastgesteld.

Eerdere incidenten boven Hongarije en Bulgarije

De drukke dinsdag volgt direct op een soortgelijk voorval een dag eerder in het Europese luchtruim. Op maandag moest een passagierstoestel van Wizz Air, dat onderweg was van Londen Luton naar de Bulgaarse hoofdstad Sofia, onverwacht uitwijken. Vanwege een binnengekomen bommelding maakte dat vliegtuig een noodlanding op de luchthaven van het Hongaarse Boedapest.

De Hongaarse minister van Defensie verklaarde dat een Hongaars jet werd uitgestuurd om de vlucht naar de hoofdstad te escorteren. Uiteindelijk konden er geen verdachte zaken vastgesteld worden. Eerder, op 18 oktober, week ook al een vlucht van Austrian Airlines van Tel Aviv naar Wenen na een loos bomalarm uit naar Sofia.

Poolse vlucht wijkt uit naar luchthaven Warschau-Modlin

De eerste melding op dinsdag trof een Boeing 737 MAX van de Poolse maatschappij LOT Polish Airlines, die vanuit Londen op weg was naar luchthaven Warschau-Chopin. Een woordvoerder van de luchtvaartmaatschappij gaf aan dat de luchthavenautoriteiten hen waarschuwden voor een mogelijke veiligheidsdreiging aan boord. Het toestel met 181 passagiers week daarop kort na 10.00 uur uit naar het kleinere vliegveld Warschau-Modlin.

Na de veilige landing werd het vliegtuig naar een afgelegen buitenstandplaats geleid voor onderzoek door explosievenexperts. De 181 inzittenden werden geëvacueerd naar de terminal en het vliegverkeer op Warschau-Modlin werd tot nader order stilgelegd. Iets na het middaguur ging de luchthaven weer open toen er geen verdachte voorwerpen waren gevonden, terwijl op het opengebleven Warschau-Chopin eveneens een SAS-toestel uit Kopenhagen werd doorzocht.

Italiaanse luchtmacht escorteert toestel naar Rome Fiumicino

Ook in Zuid-Europa moesten de autoriteiten meerdere keren in actie komen na anonieme dreigementen. Op de luchthaven van Rome werden dinsdag twee toestellen van Ryanair na hun landing doorzocht door explosievenexperts. Het ging om een passagiersvlucht vanuit de Ierse hoofdstad Dublin, die rond 09.40 uur aan de grond kwam, en een ander toestel vanuit het Portugese Lissabon.

Bij de vlucht uit Dublin werden gevechtsvliegtuigen van de Italiaanse luchtmacht ingezet om het passagierstoestel in het Italiaanse luchtruim tot aan de landing in Rome te begeleiden. Zowel de bemanning als de passagiers van beide vliegtuigen werden na aankomst geëvacueerd. Na het doorzoeken van de cabines en bagageruimtes trokken de Italiaanse autoriteiten de veiligheidswaarschuwingen weer in.

Speurhonden in Spanje en dreigingen richting Sofia

In het Zuid-Spaanse Murcia trad het veiligheidsprotocol in werking na een bommelding over een Ryanair-vlucht vanuit Manchester. Na de voorzorgslanding moesten alle 114 passagiers en zeven bemanningsleden het vliegtuig verlaten voor een grote veiligheidsoperatie. Politie, hulpdiensten en explosievenexperts zetten bij de controle onder meer speurhonden in, waarna de Guardia Civil bevestigde dat er geen explosieven aan boord waren en het vliegverkeer werd hervat.

Daarnaast meldde de Bulgaarse minister van Transport Georgi Peev dat twee vluchten richting Sofia een bommelding kregen. Bij een Wizz Air-vlucht vanuit het Italiaanse Bergamo met 176 passagiers aan boord was de dreiging door een anonieme afzender per e-mail verstuurd. Ook een Ryanair-toestel vanuit Dublin met 185 passagiers werd na de veilige landing in de Bulgaarse hoofdstad direct zonder resultaat geïnspecteerd.

Bredere reeks meldingen bij Bulgaarse instellingen

Een eerder gerucht dat het toestel uit Bergamo afkomstig was uit Israël, werd door de Bulgaarse autoriteiten tegengesproken. Wel verklaarde een hoge functionaris van het Bulgaarse ministerie van Binnenlandse Zaken dat de luchtvaartincidenten daar deel uitmaakten van een bredere reeks. Er waren namelijk tegelijkertijd ook bomdreigementen verstuurd naar verschillende Bulgaarse instellingen, al maakte de overheid niet bekend om welke organisaties het precies ging.

Luchtvaartexpert Luk De Wilde stelde dinsdag dat voorlopig onduidelijk blijft wie achter de valse meldingen zit. “Maar het zorgt wel voor zenuwachtigheid”, aldus De Wilde. “Van een melding weten we intussen dat ze via mail is binnengelopen.” Bemanningen en autoriteiten volgen bij dergelijke meldingen vaste procedures om de ernst van een dreiging te wegen en te bepalen of een vliegtuig moet uitwijken.

Deskundige wijst op mogelijk doelbewuste actie

Volgens een andere luchtvaartveiligheidsexpert komen meldingen over mogelijke bommen aan boord van passagiersvliegtuigen doorgaans niet vaak voor. Dat verschillende luchtvaartmaatschappijen op exact dezelfde dag met soortgelijke dreigementen te maken kregen, wijst volgens deze deskundige op een gecoördineerde opzet. “Het lijkt erop dat ze op een geloofwaardige manier zijn gedaan”, verklaarde de expert over de reeks incidenten.

“Dat doet me vermoeden dat het een zeer bewuste actie was van één dader, in plaats van een reeks toevallige, kwaadwillige telefoontjes”, vervolgde de veiligheidsexpert. Dinsdagavond kwam er bovendien een anonieme bommelding binnen over de romp van het cruiseschip Crown Iris, dat met 940 passagiers en 597 bemanningsleden onderweg was naar de Israëlische havenstad Haifa. Ook bij het onderzoek op het Griekse eiland Syros werd geen bom gevonden, en een verband met de vluchten is niet vastgesteld.