Het Europees Parlement is diep verdeeld over de aangekondigde Amerikaanse sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC). Tijdens een debat in Straatsburg op dinsdag 20 oktober 2026 stond één vraag centraal: moet de Europese Unie de blokkeringsverordening activeren om Europese instellingen te beschermen, of juist niet?
Een groot deel van de Europarlementariërs pleit voor snel optreden. Anderen vinden dat de Verenigde Staten terecht ingrijpen tegen het Strafhof. Tussen beide kampen loopt een scherpe scheidslijn, die dwars door de Nederlandse delegatie in het parlement heen snijdt en zich uitstrekt over meerdere fracties.
Wat de blokkeringsverordening beoogt
De zogeheten blokkeringsverordening is bedoeld om Europese bedrijven en instellingen te beschermen tegen buitenlandse sancties. Het instrument bestaat al, maar het is nog niet geactiveerd voor de Amerikaanse maatregelen tegen het ICC. Voor het debat draaide het daarom om de vraag of en wanneer Brussel die stap zet.
Een groot deel van het Europees Parlement wil dat de verordening zo snel mogelijk wordt geactiveerd. Daarmee zou de EU de eigen instellingen en bedrijven afschermen voordat de sancties van kracht worden. Een exact aantal voorstanders of een formele meerderheid is uit het debat niet gebleken.
Trump wil over een half jaar ingrijpen
De Amerikaanse president Donald Trump wil de sancties over een half jaar invoeren. Op papier lijkt dat ruim voldoende tijd voor de Europese Unie om een antwoord te formuleren en maatregelen voor te bereiden, zoals het activeren van beschermende regelgeving en het afstemmen tussen lidstaten.
Toch klinkt in het parlement nadrukkelijk de zorg dat die termijn te ruim wordt gebruikt. Verschillende sprekers vonden dat Europa niet kan wachten tot de sancties daadwerkelijk zijn ingevoerd. Wie nu niet optreedt, zo klonk het in de zaal, geeft Washington ruimte om de druk op het Strafhof verder op te voeren.
Een debat met scherpe tegenstellingen
Het debat in Straatsburg liet zien dat het onderwerp de gebruikelijke politieke blokken doorbreekt. Europarlementariërs uit het liberale Renew, de centrumrechtse EVP en de Groenen bepleitten krachtig optreden van de EU. Zij vonden dat de aangekondigde sancties een directe aanval vormen op een internationale rechterlijke instelling.
Tegenover hen stond een fractie die het Amerikaanse optreden juist verdedigt. Het resultaat was een debat waarin beide kanten zich op dezelfde principes beriepen, maar tot tegengestelde conclusies kwamen. Over de vraag hoe het Strafhof moet worden beschermd, liepen de meningen dan ook ver uiteen.
Liberalen en christendemocraten dringen aan op haast
De Nederlandse Europarlementariër Raquel García Hermida-van der Walle van D66, aangesloten bij Renew, bracht de urgentie onder woorden. ‘We kunnen het ons niet veroorloven om te wachten’, zei zij. Haar boodschap was dat de Europese Unie niet kan blijven afwachten en dat zij nu stappen moet zetten.
Ook Dirk Gotink drong aan op tempo. De oud-NSC’er, die nu als onafhankelijk lid bij de centrumrechtse EVP hoort, stelde dat de officiële termijn misleidend is. ‘We hebben geen zes maanden de tijd. We hebben zes dagen. Zo urgent is het’, aldus Gotink in het debat.
Groenen noemen stille diplomatie mislukt
Namens PRO, aangesloten bij de Groenen, sprak Tineke Strik. Zij wees op de eerdere aanpak van de Europese Unie en kwam tot een kritische conclusie. ‘Anderhalf jaar aan stille diplomatie heeft Trump niet gestopt’, zei zij. Wat volgens haar nodig is, laat weinig ruimte voor een afwachtende houding.
Strik pleitte voor een fundamenteel andere aanpak. ‘Het enige antwoord op de toenemende provocaties is nu vastberaden, krachtig optreden’, zei zij. Daarmee zette ze het halve jaar aan overleg achter de schermen weg als een gepasseerd station, dat volgens haar niets heeft opgeleverd.
Patriotten willen Amerikaanse sancties overnemen
Niet alle Europarlementariërs scharen zich achter de oproep tot snelle activering. Mieke Andriese, die met de PVV zit bij de uiterst rechtse fractie Patriotten voor Europa, nam een tegengestelde positie in. ‘Amerika trekt terecht een grens’, zei zij in Straatsburg, en ze steunde daarmee het Amerikaanse optreden.
Andriese ging nog een stap verder. ‘De EU moet de Amerikaanse sancties overnemen en Nederland moet zijn deelname aan dit Hof beëindigen’, voegde ze eraan toe. Daarmee pleit ze niet alleen tegen bescherming van het Strafhof, maar ook voor een Nederlandse terugtrekking uit het ICC.
Wat het debat nog niet heeft beslist
Het debat in Straatsburg was een politieke meningsuiting en geen formeel besluit. De blokkeringsverordening is niet geactiveerd en de Amerikaanse sancties zijn nog niet ingevoerd. Wat de concrete gevolgen van de sancties zullen zijn, staat daarom ook nog niet vast.
Wel is duidelijk dat de Europese tegenstellingen groot zijn. Een groot deel van het parlement dringt aan op haast, terwijl een andere groep het Amerikaanse optreden verdedigt. Of de Europese Unie de komende maanden daadwerkelijk de blokkeringsverordening inzet, hangt af van besluiten die nog moeten worden genomen.
Bronnen: De Dagelijkse
Standaard, Nederlands Dagblad, Nieuws.nl, rd.nl, headliner.nl, drimble.nl
Dit artikel is tot stand gekomen met ondersteuning van
kunstmatige intelligentie (AI). Ter ondersteuning van onze
menselijke redacteurs gebruiken wij Google Gemini met
zoekfunctionaliteit om informatie te verzamelen,
nieuwsfeiten te structureren en een artikel op te stellen. Vóór publicatie controleert een menselijke
redacteur de feiten, bronnen en inhoud. Waar nodig worden
onjuistheden gecorrigeerd en wordt de tekst aangepast voor een
natuurlijke en duidelijke schrijfstijl. AI ondersteunt ons
redactionele proces, maar vervangt de menselijke controle
niet. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij onze
redactie.
