Eerdmans woest op kabinet om verplichte asielopvang: ‘Ga dan maar over links’

Partijleider Joost Eerdmans van JA21 wijst premier Rob Jetten na een nieuw onderhandelingsgesprek in Den Haag op samenwerking met de linkse oppositie als de regering vasthoudt aan verplichte asielopvang. Het overleg met de minister-president en CDA-asielminister Bart van den Brink leverde geen akkoord op over de zogeheten asieldwang voor Nederlandse gemeenten.

Voor JA21 is het schrappen van deze dwang een harde voorwaarde om in te stemmen met het Belastingplan voor volgend jaar. Volgens Eerdmans toonde het kabinet zich tijdens de bijeenkomst in Den Haag “onwrikbaar” waar het gaat om de uitvoering van de spreidingswet. “Als ze dat niet doen, dan moet het over links”, aldus de partijleider.

Toenadering bij maatregelen voor uitzetting en instroom

Hoewel de bespreking over de spreidingswet vastliep, zag Eerdmans bij het kabinet wel beweging op enkele andere asielwensen van zijn partij. Het gaat daarbij specifiek om maatregelen om asielzoekers buiten de deur te houden of sneller het land uit te kunnen zetten. “Er is met JA21 te werken, als zij bewegen op het punt van asieldwang”, benadrukte de fractievoorzitter.

De partijleider had voorafgaand aan het gesprek met premier Rob Jetten en minister Van den Brink op meer toenadering gerekend over de gemeentelijke opvangplicht. Een eerdere bijeenkomst tussen de rechtse oppositiepartij en de bewindsman van Asiel en Migratie had echter al nagenoeg dezelfde uitkomst opgeleverd. Het kabinet weigert uit te sluiten dat gemeenten via de wet worden verplicht tot opvang.

Gezamenlijke voorwaarden van JA21 en SGP

In het eerdere overleg op 15 oktober trok JA21 samen op met de SGP om de voorwaarden voor begrotingssteun op tafel te leggen. Beide partijen vroegen toen “zwart op wit” een toezegging dat gemeenten niet worden gedwongen om asielzoekers op te vangen. Zonder goedkeuring voor de begrotingen mag de regering in principe geen geld uitgeven of belasting heffen.

Minister Bart van den Brink verklaarde na die eerdere bijeenkomst dat de spreidingswet wettelijk moet worden uitgevoerd, maar hij verwachtte er met de gemeenten in de praktijk zonder dwang uit te komen. De bewindsman noemde de wensen destijds niet onoverkomelijk en stelde dat hij op het gebied van asiel en migratie verder kon werken met JA21.

Specifieke eisen over Syriërs en asielprocedures

Naast het schrappen van de gemeentelijke opvangplicht legden JA21 en de SGP aanvullende migratie-eisen neer voor steun aan de ministeriële begrotingen. Zo willen de twee fracties dat tienduizenden Syriërs met een tijdelijke verblijfsstatus snel opnieuw worden beoordeeld. Delen van hun herkomstland kunnen volgens de partijen als veilig worden aangemerkt, waardoor deze groep mogelijk terug moet keren.

Verder eisen de twee rechtse partijen dat asielprocedures voortaan buiten Nederland plaatsvinden en dat de algehele asielinstroom snel daalt. Op het partijcongres in Ede pleitte Eerdmans in dat verband al voor veilige opvanghubs buiten Europa in plaats van terugkeerhubs. Hij wees toen op een wekelijkse opvang van 900 asielzoekers in Nederland en verwees naar strenger beleid in België, waar de aanvragen in een half jaar met dertig procent daalden.

Strijd om lastenverlichting en veiligheidsbijdrage

De asielvoorwaarden komen boven op de eis dat de financiële lasten voor burgers in het Belastingplan omlaag moeten. Eerdmans sprak eerder met onder anderen premier Jetten en minister Eelco Heinen van Financiën over deze gewenste lastenverlichting. Hij bekritiseerde daarbij een extra belasting voor defensie, de zogeheten veiligheidsbijdrage, die de lasten voor gezinnen met 3,5 miljard euro en voor bedrijven met 2 miljard euro verhoogde.

Volgens de JA21-voorman overvraagt zijn fractie het minderheidskabinet niet tijdens de onderhandelingen over de staatsfinanciën. “Links vraagt zes miljard euro. Wij vragen asielmaatregelen en die zullen eerder geld op gaan leveren”, stelde Eerdmans bij de eerdere gespreksronde. De linkse oppositiepartij Pro eiste in haar eigen onderhandelingen dat bezuinigingen op de WIA en de WW van tafel gaan voor steun aan de begroting van Sociale Zaken.

Knelpunten in de Tweede en Eerste Kamer

Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA heeft samen met JA21 en de SGP een meerderheid in de Tweede Kamer, maar komt daarmee in de Eerste Kamer nog altijd zetels tekort. In de senaat beschikt JA21 over twee zetels, terwijl de linkse fusiepartij Pro van Jesse Klaver daar veertien zetels bezet. Pogingen van het kabinet om met Klaver te onderhandelen liepen eerder op het ministerie van Financiën volgens de Pro-leider “muurvast”.

Een bredere samenwerking over rechts stuit bovendien op andere politieke blokkades in de beide Kamers. Zo eist BBB-leider Vermeer, wiens partij groot is in de senaat, dat de stikstofplannen verdwijnen, wat de drie coalitiepartijen afwijzen. Daarnaast verbindt de SGP haar medewerking aan het niet indienen van een wetsvoorstel over draagmoederschap, terwijl D66-fractievoorzitter Jan Paternotte in het radioprogramma Sven Op 1 verklaarde zich geen uitstel te kunnen voorstellen.

Stemming op 12 november nadert

De coalitiepartijen verschilden eerder van inzicht over de gewenste richting, waarbij VVD de voorkeur gaf aan rechts en D66 aan links. Eerdmans gelooft niet dat een breed akkoord mogelijk is waarin zowel Pro als JA21 hun wensen vervuld zien. De Provinciale Statenverkiezingen in maart spelen eveneens mee op de achtergrond, omdat de nieuwe Statenleden dan een nieuwe senaat kiezen.

Voor het belastingpakket van volgend jaar ligt er inmiddels een concrete tijdsdruk op de gesprekken in Den Haag. De Tweede Kamer stemt op 12 november over het Belastingplan. Eerdmans liet eerder weten dat zijn fractie pas bij het zien van het volledige onderhandelingspakket definitief bepaalt of zij voor de kabinetsplannen zal stemmen.