De dag na de grote uitval door het veiligheidslek in de programmeertaal PHP is het beeld gemengd. De websites van 113 Zelfmoordpreventie en het Centrum Seksueel Geweld zijn weer bereikbaar. Andere belangrijke sites, zoals die van Meld Misdaad Anoniem en Overheid.nl, liggen nog steeds plat.
Voor mensen die hulp zoeken of een misdrijf willen melden is dat verschil groot. Waar een website ontbreekt, blijft vaak alleen de telefoon over. Meerdere organisaties wijzen daar zelf op. Zij houden de lijnen open terwijl hun systemen worden hersteld en bijgewerkt.
Waarom websites uit voorzorg verdwenen
Woensdag werden talloze Nederlandse websites uit voorzorg uit de lucht gehaald. Aanleiding waren kwetsbaarheden in PHP, een programmeertaal waarop volgens het AD ongeveer 70 procent van het internet draait. Beheerders wilden voorkomen dat kwaadwillenden misbruik zouden maken van het lek.
Die voorzorg raakte vele sectoren: gemeenten, ziekenhuizen, politieke partijen, sportbonden en nieuwssites gingen offline. Het ging dus niet om één gehackt systeem, maar om een brede maatregel van beheerders. Zij kozen ervoor hun sites te sluiten tot er een reparatie beschikbaar was.
Beveiligingsupdates kwamen woensdagmiddag
Rond 16.00 uur stelden de ontwikkelaars van PHP woensdag beveiligingsupdates beschikbaar. Beheerders kregen het dringende advies die zo snel mogelijk door te voeren. Daarna konden veel sites weer online. Dat gebeurde dan ook gaandeweg, maar niet overal even snel.
Aan het eind van de middag en ’s avonds kwamen steeds meer diensten terug. Verschillende websites van ziekenhuizen en gemeenten waren weer bereikbaar, evenals MijnOverheid en DigiD. Sommige organisaties moesten hun systemen eerst bijwerken en controleren, waardoor de terugkeer bij hen langer duurde.
Meld Misdaad Anoniem blijft telefonisch bereikbaar
Meld Misdaad Anoniem haalde de eigen website uit voorzorg offline. Op die site staat dat de organisatie de ontwikkelingen nauwlettend volgt. Zodra er meer duidelijkheid is over de situatie, hoopt zij de website weer online te brengen. Op dit moment is dat nog niet gebeurd.
Melden kan wel via het gratis nummer 0800-7000. De organisatie waarschuwt dat het drukker kan zijn dan gebruikelijk, waardoor mensen rekening moeten houden met langere wachttijden. Normaal kan er ook ’s nachts via het online formulier worden gemeld. Dat kanaal valt nu weg.
113 en Centrum Seksueel Geweld weer bereikbaar
De site van 113 Zelfmoordpreventie was eerder onbereikbaar, maar dat is volgens het AD inmiddels opgelost. Mensen konden het nummer tijdens de uitval nog wel bellen en chatten. De hulpverlening zelf ging dus door, ook toen de website niet werkte.
Ook de site van het Centrum Seksueel Geweld was eerder uit de lucht en is weer bereikbaar. Volgens Metro werden beide websites in de loop van de nacht hersteld. De avond ervoor waren ze nog tot laat offline. Voor hulpzoekenden betekent dit dat de informatie en doorverwijzingen weer online te vinden zijn.
Ambulance Wens kan weer plannen
Ook Stichting Ambulance Wens had last van de storing. De website was al eerder weer online, maar de stichting kon toen nog niet bij de digitale planning met informatie over de laatste wensen. Zulke gegevens bepalen welke wensritten er de volgende dag kunnen plaatsvinden.
Dat probleem is inmiddels verholpen. ‘De gegevens voor de wensen van morgen zijn weer beschikbaar en de geplande wensritten kunnen doorgaan’, aldus de stichting. Het voorbeeld laat zien dat de uitval niet alleen informatiesites trof, maar ook interne systemen waarop praktische hulp aan mensen steunt.
Overheid.nl en Veilig Thuis nog niet terug
Ook Overheid.nl ligt nog altijd plat. Een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken laat weten dat nog niet duidelijk is wanneer de site weer beschikbaar komt. Sommige organisaties nemen meer tijd om hun systemen te updaten, en blijven daarom langer offline dan andere.
Verder zijn websites van lokale afdelingen van Veilig Thuis in Haaglanden, Rotterdam-Rijnmond en Hollands Midden nog offline. Veilig Thuis is een meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Ook de websites van de veiligheidsregio’s Haaglanden, Gooi en Vechtstreek en Brabant-Noord waren volgens Metro nog niet bereikbaar.
Experts: gevolgen kunnen maanden duren
Cybersecurity-experts waarschuwen dat de kwetsbaarheden ook na de updates nog maanden gevolgen kunnen hebben. Ethisch hacker Wouter van Dongen zegt dat veel systemen lang kwetsbaar blijven, omdat niet iedereen direct updatet. Oudere PHP-versies krijgen bovendien geen officiële beveiligingsupdates meer. Hackers zullen volgens hem actief naar zulke systemen zoeken.
Het Nationaal Cyber Security Centrum zag woensdagavond nog geen actief misbruik van het lek. Directeur Matthijs van Amelsfort zei bij Pauw & De Wit wel dat het verkeer online toeneemt. Dat wijst volgens hem erop dat mensen zoeken naar kwetsbaarheden op sites waar misbruik nog mogelijk is.
Wat nu nog openstaat
De stand op 22 oktober is dus dat een deel van de hulp- en meldsites weer werkt en een ander deel niet. Wie een misdrijf anoniem wil melden, kan terecht op 0800-7000. Voor een precieze datum waarop de resterende websites terugkeren, zijn geen toezeggingen gedaan.
Beheerders blijven hun systemen bijwerken en controleren voordat ze sites weer openzetten. De organisaties zelf benadrukken dat hun telefonische kanalen open zijn. Voor de lokale Veilig Thuis-afdelingen en Overheid.nl blijft het voorlopig wachten tot hun websites weer in de lucht komen.
Bronnen: AD, Parool.nl, RTL Nieuws, Telegraaf.nl, politie.nl, meldmisdaadanoniem.nl, nunspeet.nl, slachtofferwijzer.nl, metronieuws.nl, hartvannederland.nl
Dit artikel is tot stand gekomen met ondersteuning van
kunstmatige intelligentie (AI). Ter ondersteuning van onze
menselijke redacteurs gebruiken wij Google Gemini met
zoekfunctionaliteit om informatie te verzamelen,
nieuwsfeiten te structureren en een artikel op te stellen. Vóór publicatie controleert een menselijke
redacteur de feiten, bronnen en inhoud. Waar nodig worden
onjuistheden gecorrigeerd en wordt de tekst aangepast voor een
natuurlijke en duidelijke schrijfstijl. AI ondersteunt ons
redactionele proces, maar vervangt de menselijke controle
niet. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij onze
redactie.
