Mohamed L. met valse papieren in gehandicaptenzorg na drugsvangst: ‘Niet vernederend bedoeld’

Een halfjaar nadat de politie 355.000 euro contant geld in zijn auto aantrof, kon de 33-jarige Mohamed L. uit Den Haag via een uitzendbureau aan de slag in de gehandicaptenzorg. Bij zorginstelling Ipse de Bruggen in Zwammerdam werkte hij vanaf oktober 2023 ongeveer twaalf maanden met verstandelijk beperkte bewoners, terwijl hij volgens justitie valse sollicitatiepapieren gebruikte.

Voor de rechtbank in Den Haag verenigde het Openbaar Ministerie de verdenkingen rond de zorginstelling met de eerdere drugszaak. De aanklager eiste vier jaar en negen maanden gevangenisstraf, een beroepsverbod van vijf jaar voor de gehele zorgsector, een geldboete van 50.000 euro en 10.000 euro smartengeld voor een getroffen patiënte.

Aanhouding met contant geld en verdenking van cocaïnehandel

De strafzaak kent een aanloop die teruggaat tot april 2023, toen de Haagse verdachte werd aangehouden met 355.000 euro in zijn wagen. Volgens justitie was dit bedrag afkomstig uit de handel in verdovende middelen. Op zijn telefoon stonden daarnaast berichten over het natellen van grote geldbedragen en het afleveren van partijen cocaïne.

Het Openbaar Ministerie beschouwt de man op basis van die gegevens als een koerier en geldezel binnen het drugscircuit. L. ontkent dat hij wist wat er in zijn voertuig lag en verklaarde dat hij slechts vijftig euro kreeg voor de autorit. Pas na zijn arrestatie kreeg hij naar eigen zeggen het vermoeden dat de lading niet zuiver was.

Sollicitatie bij zorginstelling met vervalste documenten

Ondanks die lopende verdenking wist L. in oktober 2023 als uitzendkracht binnen te komen bij de locatie voor mensen met een verstandelijke beperking in Zwammerdam. Justitie verwijt hem dat hij daarvoor een vervalst mbo-diploma en een nagemaakte Verklaring Omtrent het Gedrag heeft ingezet. Daarmee omzeilde hij de verplichte screening die kwetsbare bewoners moet beschermen tegen onbevoegden.

Tijdens de rechtszitting schoof de verdachte de schuld voor de valse papieren door naar een familielid. Die naaste zou de bewuste documenten hebben geregeld en opgestuurd om hem aan een baan te helpen, waardoor L. bestrijdt zelf verantwoordelijk te zijn voor de vervalsingen. De officier van justitie rekent het hem zwaar aan dat hij zo de kwaliteitsregels negeerde.

Aangetroffen opnamen van weerloze bewoners op telefoon

De werkzaamheden bij de zorgorganisatie kwamen aan het licht toen de politie zijn telefoon onderzocht vanwege het onderzoek naar drugshandel en witwassen. Agenten stuitten op het toestel op foto’s en video’s van cliënten in zeer kwetsbare situaties tijdens hun dagelijkse verzorging. Het ging dus niet om een ontdekking die voortkwam uit een interne melding vanuit de instelling zelf.

Op het beeldmateriaal is onder meer een vrouwelijke bewoner onder de douche vastgelegd en is een man te zien die met een luier aan op bed ligt. Een andere opname toont hoe een vrouwelijke patiënt wordt opgesloten en uitgescholden. Volgens het Openbaar Ministerie is de persoonlijke levenssfeer van mensen die volledig afhankelijk zijn van zorg hiermee ernstig geschonden.

Verklaring over intern zorgoverleg lijnrecht tegenover protocol

L. gaf in de rechtszaal toe dat hij de opnamen heeft gemaakt en met collega’s heeft gedeeld, maar ontkende iedere kwade opzet. Volgens zijn verklaring wilde hij enkel collega’s om advies vragen over de juiste verzorging van de bewoners. „Het is niet kwetsend of vernederend bedoeld. Ik wist ook niet dat het verboden was”, zei de verdachte tegen de rechtbank.

Daarbij beweerde de ex-medewerker dat hij soortgelijke beelden van andere personeelsleden had ontvangen. Ipse de Bruggen weersprak tijdens de behandeling krachtig dat zulke foto’s ooit voor werkoverleg worden ingezet. Medewerkers kunnen elkaar op een afdeling direct aanspreken of bereiken via een pieper en een groepstelefoon, waardoor het rondsturen van naaktbeelden van cliënten buiten elke werkwijze valt.

Aangifte en strengere controle op externe inhuur

De advocaat van de zorginstelling noemde het materiaal tijdens de zitting „mensonterende beelden” en stelde dat de betrokken bewoners daarin „gereduceerd tot object van leedvermaak” zijn. De zaak zorgde voor grote geschoktheid binnen de organisatie en bij de ouders en vertegenwoordigers van de cliënten. Zij zijn door de instelling op de hoogte gebracht en hebben ondersteuning aangeboden gekregen.

Zodra de feiten bekend werden, heeft Ipse de Bruggen de uitzendkracht direct geweerd, aangifte gedaan bij de politie en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd ingelicht. Tevens scherpte de organisatie de controles op externe krachten aan en werden de samenwerkende bemiddelingsbureaus kritischer doorgelicht. De zorgaanbieder wil voortaan minder afhankelijk zijn van zelfstandigen en uitzendpersoneel.

Eerdere waarschuwingen voor diplomafraude in de zorgsector

De kwestie in Zwammerdam raakt aan een breder probleem waarvoor toezichthouders en justitie al in februari 2023 waarschuwden. Destijds meldde de inspectie dat zij in het voorgaande jaar 95 meldingen over valse diploma’s of certificaten en elf meldingen over vervalste gedragsverklaringen had ontvangen. Dat aantal betekende een ruime verdubbeling ten opzichte van eerdere jaren, vooral bij bemiddelde zelfstandigen.

Tijdens een speciale themazitting in Rotterdam legde de politierechter in februari 2023 al taakstraffen van 80 tot 150 uur en voorwaardelijke celstraffen op aan zeven mensen wegens zulke vervalste zorgpapieren. Het Openbaar Ministerie en de inspectie wezen zorgaanbieders toen op hun wettelijke plicht om documenten zelf via instanties als DUO en Justis te verifiëren en niet blind op bureaus te vertrouwen.

Juridisch verweer van advocaat en verwachte uitspraak

In de huidige strafzaak tegen L. bestrijdt zijn raadsman echter dat het maken van de opnamen strafbaar is. De advocaat verzocht de rechters om ontslag van rechtsvervolging voor het zorgdossier. Hij voerde aan dat de lichamelijke integriteit van de bewoners niet op de door justitie gestelde manier is aangetast, omdat de betrokken cliënten een verstandelijke beperking hebben.

Voor de verdenkingen rond de cocaïnehandel en het contante geld bepleitte de verdediging volledige vrijspraak. Volgens de raadsman is het bewijsmateriaal uit de onderzochte telefoons onrechtmatig verkregen en mag dit daarom niet tegen zijn cliënt worden gebruikt. De rechtbank in Den Haag doet naar verwachting na twee weken, medio november, uitspraak over de bewijsbaarheid en de strafmaat.