Cultuurminister Rianne Letschert wijst overname Songfestival door Talpa af: ‘Enkel publieke omroepen verantwoordelijk’

Een commerciële mediapartij zoals Talpa Network kan de Nederlandse deelname aan het Eurovisie Songfestival niet overnemen van de NPO. Dat stelt minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in antwoord op Kamervragen van Kamerlid Mona Keijzer. De bewindsvrouw benadrukt dat alleen aangesloten publieke omroepen verantwoordelijk zijn voor een inzending.

De vragen van Keijzer kwamen voort uit de discussie over de Nederlandse aanwezigheid bij de editie van 2027. Terwijl de minister uitlegt dat deelname een autonome redactionele afweging van het publieke bestel is, kiest de NPO voor een vernieuwde opzet. Daarmee keert Nederland in 2027 met een eigen inzending terug.

Aanbod van Talpa Network en regels binnen de EBU

Talpa Network bood eerder publiekelijk aan om mee te denken over een mogelijke Nederlandse inzending voor het muziekevenement. Volgens Letschert biedt de internationale structuur daar echter geen ruimte voor. De organiserende EBU is namelijk een samenwerkingsverband van publieke omroepen, waardoor commerciële bedrijven de taken van de NPO niet kunnen overnemen.

De minister is dan ook niet van plan om overleg te organiseren tussen de NPO, commerciële mediapartijen en de Europese omroeporganisatie. “Talpa Network heeft dit inderdaad publiekelijk aangeboden. EBU is echter een samenwerkingsverband tussen publieke omroepen en enkel zij kunnen het Eurovisie Songfestival uitzenden en zijn verantwoordelijk voor een eventuele Nederlandse inzending.”

Geen wettelijke uitzendplicht in het Mediabesluit 2008

In haar beantwoording gaat de bewindsvrouw tevens in op de juridische en financiële kaders rond het muziekfestival. Voor de publieke omroep bestaat er geen wettelijke verplichting om het Eurovisie Songfestival uit te zenden of er met een artiest aan deel te nemen. Het gaat volgens haar volledig om een programmatische keuze.

Dat het evenement op de evenementenlijst van het Mediabesluit 2008 staat, zorgt evenmin voor een uitzendplicht. Die vermelding bepaalt uitsluitend dat een televisie-uitzending via een open kanaal moet plaatsvinden en niet achter een betaalmuur mag verdwijnen. Daarnaast ontvangt de NPO geen specifieke publieke bekostiging voor het festival en schaadt afwezigheid de EBU-positie niet.

Terugtrekking van AVROTROS en politieke afstand

De discussie over de editie van 2027 ontstond nadat AVROTROS besloot zich terug te trekken als verantwoordelijke omroep voor de Nederlandse inzending. De omroep wilde die verantwoordelijkheid niet langer dragen onder de huidige omstandigheden en wanneer Israël aan het festival meedoet. Daarop gaf AVROTROS de opdracht terug aan koepelorganisatie NPO.

Letschert houdt politieke afstand van dat besluit en verbindt geen consequenties aan de weigering van een afzonderlijke omroep. “Het gaat om een redactionele keuze over een programma. Die keuze is aan de publieke omroep, onafhankelijk van politiek”, aldus de minister. Zij noemt het wel een evenement dat veel mensen raakt en uiteenlopende gevoelens oproept.

Nieuw selectiemodel van de NPO voor 2027

Na het besluit van AVROTROS voerde de NPO gesprekken met de EBU over de spelregels van het evenement. Volgens de koepelorganisatie heeft de Europese organisatie mede na druk van kritische omroepen stappen gezet en afgesproken het oorspronkelijke uitgangspunt weer centraal te stellen. Op die basis doet de publieke omroep vanaf 2027 weer mee.

Daarbij verandert de organisatiestructuur achter de Nederlandse deelname ingrijpend ten opzichte van voorgaande jaren. Waar voorheen één omroep zowel de inzending als de verslaggeving verzorgde, worden deze twee taken voortaan strikt gesplitst. De inzending wordt een gezamenlijk project onder coördinatie van de NPO, vergelijkbaar met evenementen als 3FM Serious Request en de NPO Radio 2 Top 2000.

Onafhankelijk team en neutrale verslaggeving door de NOS

Voor de selectie en de begeleiding van de deelnemende act richt de publieke omroep een speciaal, onafhankelijk team van deskundigen op. Deze werkgroep maakt waar mogelijk gebruik van bestaande kennis binnen het omroepbestel. Over de exacte deadlines voor het kiezen van een artiest en een lied heeft minister Letschert geen informatie.

Los van dit selectieteam heeft de NPO aan de NOS gevraagd om de voorbeschouwing, het verslag en het commentaar bij de shows te verzorgen. Door deze scheiding van verantwoordelijkheden kan de nieuwsorganisatie onafhankelijk en neutraal verslag blijven doen van het festival en alle gebeurtenissen eromheen. Dit sluit aan bij de wettelijke taak rond grote internationale evenementen.

Overwegingen van NPO-bestuurders Jet de Ranitz en Jurre Bosman

Bestuursvoorzitter Jet de Ranitz van de NPO verklaart dat de organisatie bij de EBU nadrukkelijk heeft gevraagd om het verbindende karakter van het festival centraal te stellen. Volgens haar is dat nodig in een tijd van geopolitieke onrust, oorlog en polarisatie. De omroep wil ruimte bieden aan het gesprek over wat er in de wereld gebeurt.

Directeur Media Jurre Bosman wijst daarnaast op het belang voor het Nederlandse kijkerspubliek om bij het Europese evenement aangesloten te blijven. “Bovendien komen we zo tegemoet aan de wens van honderdduizenden Nederlandse Songfestivalfans en dat is waar we het als publieke omroep uiteindelijk voor doen”, stelt Bosman over het besluit om een act af te vaardigen.

Uitzendingen vanuit het Bulgaarse Burgas in mei 2027

Het Eurovisie Songfestival van 2027 vindt plaats in de Bulgaarse stad Burgas. De twee halve finales staan gepland op 11 mei en 13 mei 2027, waarna de grote finale volgt op 15 mei 2027. De Nederlandse kijkers kunnen de uitzendingen volgen via het open net op televisiezender NPO 1 en via NPO Start.

De publieke omroep maakt op een later moment bekend welke artiest Nederland in Bulgarije gaat vertegenwoordigen. Voor de voorbereiding op die inzending ligt de regie bij het nieuw ingestelde team van de NPO, terwijl het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zich afzijdig houdt van de inhoudelijke keuzes.