Mokerslag voor Lale Gül: ‘Niemand wil meewerken’

Een filmproductiemaatschappij krijgt de beoogde verfilming van de autobiografische roman Ik ga leven nauwelijks van de grond, omdat regisseurs, scriptschrijvers en acteurs hun naam niet aan het project willen verbinden. Schrijfster Lale Gül (29) heeft tijdens een recent etentje van de betrokken producent te horen gekregen dat de zoektocht naar medewerkers veel moeizamer verloopt dan vooraf werd gedacht.

In de podcast Jasmine en de kritische stemmen doet de auteur in gesprek met verslaggever Jasmine van Dijk verslag van die ontmoeting. Hoewel de filmrechten al vrij snel na het grote succes van het boek uit 2021 werden verkocht, blijft een daadwerkelijke start van de productie voorlopig uit door terughoudendheid binnen de filmwereld.

Emotioneel gesprek met de filmproducent

Het moeizame verloop van de voorbereidingen kwam onlangs ter sprake toen Gül samen met de producent ging eten om de stand van zaken door te nemen. “Heel toevallig heb ik vorige week een etentje gehad met de filmproductiemaatschappij van deze film”, legt de schrijfster uit tijdens het podcastgesprek over haar debuutroman.

De boodschap die ze daar aan tafel kreeg, maakte zichtbaar indruk op haar gesprekspartner van het productiebedrijf. “En zij gingen mij meedelen, en daar werd ze ook heel emotioneel van, dat zij het heel moeilijk rondkrijgen. Veel moeilijker dan ze dachten. Omdat heel weinig mensen eraan mee willen werken.”

Terughoudendheid bij makers en acteurs

Zelf toont de schrijfster zich minder verrast over het gebrek aan animo onder regisseurs en scenarioschrijvers voor het omstreden verhaal. Volgens haar durven mensen uit de sector hun vingers er niet aan te branden vanwege de verwachte reacties. Vooral het vinden van een geschikte cast vormt in haar ogen een vrijwel onneembare horde.

“Acteurs gaan ze al helemaal niet vinden, denk ik”, stelt Gül over die zoektocht. “Ik denk ook niet dat iemand het wil, eerlijk gezegd. Want ze zijn allemaal bang voor hun familie, want het moeten natuurlijk mensen met een migratieachtergrond zijn.” De vrees voor de eigen achterban weegt volgens haar zwaar.

Van kleine oplage naar grote publieksprijs

Het boek dat de basis vormt voor het filmproject verscheen in 2021 met een eerste druk van ongeveer vijfhonderd exemplaren, maar groeide uit tot een verkoopsucces van ruim 300.000 stuks. Daarnaast was de titel in 2022 het meest uitgeleende boek in de bibliotheken en verschenen er vertalingen in vijf talen, waaronder het Engels, Frans en Sloveens.

Op 17 november 2021 won de destijds 24-jarige auteur bovendien als jongste winnaar ooit de NS Publieksprijs. Ze kreeg 32 procent van het recordaantal van ruim 210.000 uitgebrachte stemmen, goed voor een geldbedrag van 7500 euro, een sculptuur van Jeroen Henneman en een jaar lang eersteklas reizen met de trein.

Kritiek op strenge opvoeding en schijnheiligheid

In de autobiografische roman beschrijft Gül, die Nederlands studeerde aan de Vrije Universiteit Amsterdam, via haar alter ego Büsra hoe ze opgroeide in een streng islamitisch gezin in Amsterdam-West. Ze ging tot haar zeventiende elk weekend naar een Koranschool van Stichting Milli Görüş en verzette zich tegen de opgelegde regels en hypocrisie.

Zo hekelt ze in het verhaal de dubbele moraal waarbij haar broer wel vriendinnetjes mocht hebben, terwijl voor dochters een strikte maagdelijkheidscultus gold. Ook beschreef ze gedetailleerd hoe ze seks had met haar vriend, omdat seksualiteit binnen haar gemeenschap een taboe was terwijl zij dat juist als iets normaals beschouwde.

Familiebreuk en vlucht naar een opvangplek

De openhartigheid leidde drie weken na de boekpublicatie tot een directe breuk met haar familie, nadat ze op televisie was verschenen in het praatprogramma Op1. “Heel mijn familie stond me op te wachten, ze waren enorm agressief. Uiteindelijk moest ik het huis uit vluchten want ze wilden me zelfs fysiek wat aandoen”, blikte ze later terug.

Rond middernacht stond ze alleen met haar telefoon op straat en belde ze in paniek de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema. Daarop werd ze ondergebracht in een speciaal opvanghuis waar ook bedreigde buitenlandse schrijvers verbleven, totdat ze een eigen huurwoning vond. Met haar jonge zusje kon ze sindsdien alleen nog in het geheim contact houden.

Veroordeling na bedreigingen en herkenning bij jongeren

Naast de breuk met haar ouders kreeg de auteur te maken met dagelijkse doodsbedreigingen, waarvoor een negentienjarige man uit Noord-Brabant na het sturen van wapenfoto’s werd veroordeeld tot twaalf maanden jeugddetentie. Tegelijkertijd ontving ze talloze berichten van jongeren die zich herkenden in haar strenge opvoeding en van docenten die spraken over een ‘gevalletje Lale Gül’.

Over de zware gevolgen voor haar dagelijks leven en de noodzaak van beveiliging na haar overstap als columnist van Het Parool naar De Telegraaf werd eerder al de documentaire Ik leef mijn eigen leven gemaakt. Daarin was te zien hoe ze voortdurend op haar hoede moest zijn en zelfs tijdens afspraakjes beveiligers op gehoorsafstand had.

Producent geeft filmproject nog niet op

Ondanks die beladen voorgeschiedenis en de weigering van makers om in te stappen, wil het productiebedrijf de geplande verfilming nog altijd van de grond krijgen. Volgens Gül doet de maatschappij er alles aan om de film te realiseren. “Maar het is wel heel moeilijk als niemand eraan mee wil werken en als iedereen bang is en denkt: dat wil mijn familie niet.”

In eerdere jaren uitte de schrijfster zelf overigens ook al zorgen dat een verfilming van haar debuut opnieuw tot meer haatberichten en bedreigingen zou kunnen leiden. Ondertussen blijft ze na het verschijnen van haar tweede boek Ik ben vrij in mei 2024 zichtbaar in de media, waaronder momenteel als deelneemster aan de televisiequiz Nederlands Domste.