Baanbrekende filmproducente Regina Ziegler (82) gestorven: ‘Oprichtster van Ziegler Film’

Met het overlijden van Regina Ziegler op 82-jarige leeftijd verliest de Duitse film- en televisiewereld haar eerste vrouwelijke filmproducente met een eigen onderneming. Haar 60-jarige dochter Tanja Ziegler en het familiebedrijf Ziegler Film GmbH hebben haar dood zondag naar buiten gebracht. De producente overleed in de nacht van zaterdag op zondag in een Berlijns ziekenhuis in het bijzijn van haar familie.

Tot op hoge leeftijd bleef zij actief betrokken bij nieuwe projecten voor bioscoop en televisie. Nog in oktober bezocht zij de internationale televisiemarkt MIPCOM in Cannes met haar iPad onder de arm om lopende zaken persoonlijk te volgen. Op 6 oktober verscheen zij in Berlijn voor het laatst in het openbaar tijdens de première van haar productie Heimsuchung.

Van rechtenstudie naar eigen filmbedrijf in Berlijn

Ziegler werd op 8 maart 1944 als Regina Krömer geboren in Quedlinburg en groeide op in het Weserbergland. Na haar eindexamen verhuisde zij in 1964 naar Berlijn voor een studie rechten, waarmee zij na één semester stopte. Vervolgens volgde zij een opleiding tot economisch tolk en ging zij aan de slag als productie- en redactieassistente bij omroep Sender Freies Berlin.

Bij die Berlijnse zender leerde zij regisseur Wolf Gremm kennen, die haar aanmoedigde om voor zichzelf te beginnen. Op 27 april 1973 richtte de destijds 29-jarige Ziegler in Berlijn haar eigen onderneming op met een startkapitaal van slechts zestig Duitse mark. In een door mannen gedomineerde sector bestond de vrouwelijke beroepsaanduiding voor een producent op dat moment nog nauwelijks.

Eerste speelfilm gefinancierd met leningen en schulden

Haar debuutproductie Ich dachte, ich wäre tot uit 1973 kwam tot stand nadat televisiezender ZDF het onderwerp had afgewezen. Ziegler leende het benodigde geld bij vrienden en familie om het regiedebuut van Gremm op krediet te kunnen maken. De speelfilm werd een onverwacht succes in de bioscopen en leverde haar in 1974 meteen de prestigieuze Duitse Bundesfilmpreis op.

De beginjaren als zelfstandig ondernemer brachten desondanks flinke financiële uitdagingen met zich mee. Met een schuld van tienduizend mark at zij destijds bij eetgelegenheid Aschinger nabij de Berlijnse dierentuin voor vijftig pfennig erwtensoep. Bij het dertigjarig jubileum van haar bedrijf in 2003 liet zij diezelfde soep naast een uitgebreid feestmenu serveren als herinnering aan die vroege periode.

Decennialange samenwerking met echtgenoot Wolf Gremm

Met Gremm vormde zij niet alleen zakelijk, maar ook privé decennialang een hecht duo. Het paar maakte na hun gezamenlijke debuut nog diverse andere films, waaronder Die Brüder uit 1976 en Fabian uit 1980. Zij bleven samen tot Gremm in juli 2015 na een ziekbed aan de gevolgen van kanker overleed.

Gedurende haar ruim vijftigjarige loopbaan werkte de producente samen met talloze prominente regisseurs, onder wie Rainer Werner Fassbinder, Volker Schlöndorff en Andrzej Wajda. Haar portfolio groeide uit tot meer dan vijfhonderd bioscoopfilms, documentaires, televisiefilms en theaterproducties. Daarbij maakte zij geen strikt onderscheid tussen artistieke arthousefilms en toegankelijk vermaak voor een breed publiek.

Bekroonde producties van Weissensee tot Gladbeck

Tot haar bekendste werken behoort de vierdelige serie Weissensee over twee families in het verdeelde Berlijn, die tussen 2010 en 2018 bij de ARD werd uitgezonden. Ook produceerde zij het gijzelingsdrama Gladbeck, waarvoor haar team zelfs balkons op de achtergrond van de overvallen bank nauwkeurig liet nabouwen. Andere opvallende titels zijn Heinrich, de Udo Jürgens-biografie Der Mann mit dem Fagott en Korczak.

Dat zakelijk risico nemen ook tot zware tegenslagen kon leiden, bleek in 2010 bij haar kostbare historische project Henri 4. De productie van negentien miljoen euro trok nauwelijks publiek en bracht haar onderneming in financiële problemen. Ziegler moest haar levensverzekering afkopen en zag tijdelijk af van haar directeursalaris, maar weigerde desondanks te stoppen of spijt te betuigen van de film.

Internationale onderscheidingen en overzicht in New York

Voor haar omvangrijke oeuvre ontving zij in binnen- en buitenland talloze prijzen, waaronder een International Emmy Award voor het historische drieluik Die Wölfe en meerdere Grimme Awards. Bondspresident Roman Herzog reikte haar in 1998 het Bundesverdienstkreuz eerste klasse uit. Een jaar later eerde de American Cinema Foundation haar in Los Angeles als een van de belangrijkste producenten ter wereld.

In april 2006 wijdde het Museum of Modern Art in New York een uitgebreid retrospectief aan haar werk, een eer die onder Duitse filmmakers eerder alleen Fassbinder te beurt was gevallen. Later volgden onder meer een ster op de Boulevard der Stars aan de Potsdamer Platz in 2012, de ereprijs van de Deutscher Filmpreis in 2016 en de Oostenrijkse platina Romy.

Onafhankelijk familiebedrijf en blik op de toekomst

Ondanks herhaaldelijke aanbiedingen van grote mediaconcerns hield Ziegler haar onderneming met vestigingen in Berlijn, Keulen, München en Baden-Baden altijd onafhankelijk. Sinds het jaar 2000 leidde zij het bedrijf samen met haar dochter Tanja Ziegler, met wie zij in 2011 ook de traditionele Berlijnse bioscoop Filmkunst 66 kocht. Afgelopen zomer vierde de producente nog de bruiloft van haar dochter met Berlijnse curryworst in het Zwarte Woud.

Over haar vak zei Ziegler dat een producent tegelijk een truffelzwijn voor goede verhalen en een financiële jongleur moet zijn. In haar memoires uit 2017, getiteld Geht nicht, gibt’s nicht, beschreef zij hoe zij zich staande hield in de filmindustrie. Nog dit jaar wees zij vragen over pensioen verontwaardigd van de hand, omdat zij honderd wilde worden en nog volop wilde produceren.