Maarten Spanjer laat columns na: ‘Zijn verhalen blijven’

De Telegraaf is van plan om de columns die Maarten Spanjer voor zijn dood schreef alsnog te publiceren. De acteur, presentator en columnist overleed zaterdag op 73-jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker. Het is nog niet duidelijk of de stukken wekelijks verschijnen of sneller na elkaar.

Dinsdag nemen ook zijn familie, de redactie van de krant en brancheorganisatie BOVAG in rouwadvertenties afscheid. De krant sluit haar eigen advertentie af met de woorden ‘Maar zijn verhalen blijven’. Die zin past bij een man die tot kort voor zijn overlijden bleef schrijven over zijn eigen ziekte.

Columns over ziekenhuis en wachtkamer

Spanjer schreef de afgelopen tijd voor De Telegraaf columns over zijn ziekte en over de manier waarop die zijn leven ingrijpend veranderde. Het ging niet alleen over moeilijke momenten. Hij beschreef ook grappige observaties uit het ziekenhuis en uit de wachtkamer, met de droge humor waarvoor hij bekendstond.

In zijn meest recente column schreef hij op humoristische wijze over een inwendig darmonderzoek. Daarmee bleef hij trouw aan de toon van zijn serie. Hij maakte van ziekenhuisbezoeken verhalen die lezers konden volgen zonder dat de ernst van de situatie uit het oog verdween.

Het idee kwam van iemand anders

Evert Santegoeds, hoofdredacteur van het blad Privé, vertelde dat Spanjer het schrijven van columns erg leuk vond. ‘Schrijven deed hij heel graag’, zei hij. Volgens Santegoeds bedacht Spanjer het idee niet eens zelf. Iemand anders maakte hem erop attent dat hij moest opschrijven wat hij allemaal in het ziekenhuis meemaakte.

Santegoeds noemt de columns ‘bewonderenswaardig’. Hij zegt dat Spanjer ongeveer 25 columns schreef, waarvan er pas zeven zijn gepubliceerd. Daarmee liggen er nog tientallen procenten van het werk op de plank. Telegraaf-hoofdredacteur Kamran Ullah vertelde maandag bij Pauw & de Wit dat er nog twintig columns liggen en dat Spanjer zelfs vanuit het hospice stukken opstuurde.

Een familie die hem ‘markant’ noemt

In de rouwadvertentie van zijn partner Monique Waterman en leden van de familie wordt Spanjer een ‘markante, erudiete en bijzondere man’ genoemd. De advertentie staat dinsdag in De Telegraaf. De familie kiest daarin voor een tekst die even licht als tragisch klinkt en die aansluit bij de manier waarop hij zelf over zijn ziekte schreef.

‘Het leven is vallen en opstaan tot je blijft liggen’, luidt een zin uit het bericht. Verder noemt de familie hem ‘zo moedig in de laatste weken’. Volgens zijn partner ging het de laatste weken steeds slechter. Er waren ineens weer grote nieuwe uitzaaiingen. ‘Maarten was op’, zei zij. Zij was bij zijn overlijden in een hospice in Ouderkerk aan de Amstel.

De krant over ‘een stuk Amsterdam’

De hoofdredactie en de redactie van De Telegraaf plaatsen een eigen rouwadvertentie. Daarin staat dat met het overlijden van Spanjer ‘een stuk Amsterdam verloren is gegaan’. Het is een opvallende formulering voor een columnist die zijn stad nooit verliet. Spanjer was geboren en getogen in Amsterdam-Oost en droeg die achtergrond in veel van zijn werk uit.

De krant sluit de advertentie af met de woorden ‘Maar zijn verhalen blijven’. Dat sluit aan bij de plannen om de nagelaten columns te publiceren. Voor de redactie betekent dat een bijzondere opdracht. Zij moet stukken plaatsen van een auteur die ze niet meer kan raadplegen, maar die ze nog wel een stem wil geven.

Beun de Haas, icoon van het keurmerk

BOVAG herdenkt Spanjer vanwege zijn ‘legendarische’ rol in de reclame uit de jaren tachtig voor het keurmerk. De organisatie noemt hem ‘een vakman en bovenal een man met humor’. Hij vertolkte meermaals de rol van Beun de Haas in een reclamespot, een typetje dat in Nederland breed bekend werd.

‘Met zijn onvergetelijke vertolking maakte hij Beun tot een icoon van onschatbare waarde voor het BOVAG-keurmerk en daarmee voor alle BOVAG-bedrijven’, schrijft de organisatie. Zij bedankt hem daarvoor en wenst de nabestaanden sterkte met het verlies. Het is een opmerkelijk eerbetoon van een branchevereniging aan een acteur.

Van Spetters tot Taxi

Spanjer brak in 1980 door als filmacteur met zijn rol als jonge motorcrosser in Paul Verhoevens Spetters. Eind jaren zeventig en begin jaren tachtig speelde hij al typetjes in het televisieprogramma Voetbal ’80, zoals Drs. Vijfje. Later speelde hij rechercheur Martin Boks in de politieserie Boks en was hij te zien in Laat maar zitten.

Bij het grote publiek is hij vooral bekend van Taxi. Daarin ging hij in de jaren negentig vermomd als taxichauffeur de straat op en sprak hij passagiers aan terwijl een verborgen camera draaide. Met dat programma won hij in 1995 een Gouden Roos op het festival in Montreux. In de jaren 00 vertolkte hij Gerben Zonderland in verfilmingen van de Kameleon-kinderboeken.

Schrijver en vriend van Rijk de Gooyer

Naast acteur en presentator was Spanjer schrijver van columns en korte verhalen. Hij bracht meer dan tien boeken uit. Zijn verhalen gingen onder meer over zijn jeugd in Amsterdam, over Ajax en over zijn vriendschap met Rijk de Gooyer. Met die goede vriend maakte hij ook een serie reclamespots voor KPN.

Die vriendschap kwam vaak terug in zijn werk, net als de stad waar hij opgroeide. Zijn uitspraken en anekdotes maakten hem tot een verhalenverteller die het publiek graag hoorde. Dat de krant nu zijn columns wil bewaren en publiceren, past bij die rol: Spanjer was in de eerste plaats iemand die vertelde.

Besloten uitvaart en een QR-code

De uitvaart van Spanjer vindt zaterdag plaats in besloten kring, zoals maandag al werd bekendgemaakt. Belangstellenden die iets willen doen, kunnen ‘kleurrijke bloemen’ laten bezorgen bij uitvaartcentrum De Nieuwe Ooster. De familie koos bewust voor kleur, in plaats van de ingetogen sfeer die bij een rouwadvertentie vaak wordt verwacht.

Daarnaast deelt de familie in de advertentie een QR-code. Daarmee kunnen belangstellenden een bericht achterlaten als eerbetoon. Zo kan ook het publiek dat hem kende van tv, film en zijn columns afscheid nemen, terwijl de uitvaart zelf voor de naasten blijft. De komende weken wordt duidelijk wanneer de eerste nagelaten columns verschijnen.