Tom Skerritt (93) speelde kapitein, instructeur en sheriff: ‘Hij diende zelf bij de luchtmacht’

De Amerikaanse acteur Tom Skerritt is op 93-jarige leeftijd overleden. Hij werd bekend met rollen in MASH, Alien, Top Gun en de televisieserie Picket Fences. Zijn familie meldt dat hij woensdag 21 oktober een natuurlijke dood stierf.

Opvallend aan zijn loopbaan is hoe vaak hij mannen met gezag speelde: een kapitein, een vlieginstructeur, een sheriff en een senator. Dat paste bij zijn achtergrond, want Skerritt diende bij de Amerikaanse luchtmacht voordat hij naar Hollywood trok. Zijn management bevestigde het overlijden.

Van luchtmacht naar Hollywood

Thomas Alderton Skerritt werd op 25 augustus 1933 geboren in Detroit. Voordat hij acteur werd, diende hij bij de Amerikaanse luchtmacht. Dat verleden gaf hem een natuurlijke geloofwaardigheid in rollen waarin discipline en leiderschap centraal stonden.

Zijn eerste filmrol speelde hij in 1962 in de oorlogsfilm War Hunt. Daarin stond hij naast Robert Redford. Ook Sydney Pollack en Francis Ford Coppola maakten in die film hun Hollywooddebuut. Daarna volgden kleinere film- en televisierollen, tot zijn carrière in de jaren zeventig vaart kreeg.

Doorbraak als Duke Forrest in MASH

In 1970 brak Skerritt door als legerchirurg Duke Forrest in MASH, de oorlogskomedie van regisseur Robert Altman. De film draait om het personeel van een veldhospitaal tijdens de Koreaanse Oorlog. Het was een bijrol, maar een die opviel in een groot ensemble.

Skerritt speelde daarin naast Donald Sutherland, Elliott Gould en Sally Kellerman. De film werd genomineerd voor vijf Oscars. Met Altman werkte hij later opnieuw samen: in 1974 speelde Skerritt een rol in diens misdaaddrama Thieves Like Us. Zo groeide hij uit tot een betrouwbare steunpilaar van de Amerikaanse cinema.

Kapitein Dallas in Alien

In 1979 speelde hij een van de hoofdrollen in Alien, de sciencefictionhorror van regisseur Ridley Scott. Skerritt vertolkte Dallas, de kapitein van het ruimteschip Nostromo. Naast hem stonden onder anderen Sigourney Weaver en John Hurt. In de film heeft een buitenaards monster het gemunt op de bemanning.

Zijn personage komt in de film vroeg aan zijn einde, bij een poging het monster in een hinderlaag te laten lopen. De dreigende piepjes van een bewegingssensor maken die scène tot een van de meest memorabele sterfscènes uit de filmgeschiedenis. Voor veel kijkers bleef hij daardoor onlosmakelijk verbonden met de film.

Viper Metcalf in Top Gun

In 1986 volgde een rol die veel mensen met hem associëren: vlieginstructeur Mike ‘Viper’ Metcalf in Top Gun van regisseur Tony Scott. Hij speelde naast hoofdrolspeler Tom Cruise. Viper moest de jonge, arrogante marinevliegers omvormen tot ervaren oorlogspiloten.

De rol lag Skerritt bijzonder, omdat hij zelf bij de luchtmacht had gediend. In de film vat zijn personage de taak samen met de woorden: ‘Heren, u behoort tot de beste 1 procent van alle vliegeniers. Het neusje van de zalm, het beste van het beste. Wij gaan jullie beter maken.’ De zin is een bekend filmcitaat geworden.

Sheriff Jimmy Brock in Picket Fences

Op televisie speelde Skerritt van 1992 tot 1996 sheriff Jimmy Brock in de dramaserie Picket Fences. Zijn personage was de lokale wetsdienaar van een eigenzinnig kleinsteeds stadje in Wisconsin. De serie liep vier seizoenen en bracht hem ook als regisseur achter de camera: hij maakte enkele afleveringen.

Voor deze rol ontving hij in 1993 een Emmy Award. In Nederland werd de serie door de NCRV uitgezonden onder de titel Small Town USA. Het was zijn bekendste televisierol en bevestigde zijn reputatie als acteur die gezag kon uitstralen zonder star te worden.

Een rijk geschakeerd oeuvre

Skerritt speelde gedurende zijn loopbaan in tientallen films. Zo was hij te zien in Steel Magnolias, Contact, The Turning Point, Tears of the Sun en Ted. In Contact speelde hij een egoïstische senator naast Jodie Foster. In The Turning Point en Steel Magnolias speelde hij de echtgenoten van personages van Shirley MacLaine en Sally Field.

In 1992 speelde hij mee in A River Runs Through It, geregisseerd door zijn oude collega Robert Redford. Daarmee sloot zich een cirkel, want met Redford had hij dertig jaar eerder zijn filmdebuut gemaakt. Ook speelde hij een sheriff in de Stephen King-verfilming The Dead Zone.

Het afscheid van de familie

Zijn familie noemt hem in een overlijdensbericht iemand die anderen graag hielp ‘hun stem te vinden en te delen’. Zij schrijft: ‘De wereld kende Tom door zijn buitengewone acteercarrière, maar wij kenden hem door zijn humor, nieuwsgierigheid, wijsheid, gulheid en de liefde die hij bracht.’

Skerritt werd ooit omschreven als ‘een karakteracteur in het lichaam van een hoofdrolspeler’. Zijn stoere charme en natuurlijke autoriteit maakten hem tot een vertrouwd gezicht in film en televisie. Hij werd 93 jaar en liet een oeuvre achter dat zes decennia omspant.