NPO overweegt nieuwe opzet bij terugkeer Eurovisie Songfestival: ‘Geen punt gezet’

Bestuursvoorzitter Jet de Ranitz van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) benadrukt dat er wat betreft de koepelorganisatie geen definitieve streep is gezet door een Nederlandse inzending voor het Eurovisie Songfestival. Terwijl de publieke omroep gesprekken voert met organisator European Broadcasting Union (EBU) over strengere spelregels, ligt er voor een terugkeer vanaf 2027 een geheel nieuw organisatiemodel klaar.

In die opzet zijn de selectie van de artiest en de journalistieke verslaggeving strikt van elkaar gescheiden om de onafhankelijkheid te waarborgen. Tegelijkertijd geeft NPO-mediadirecteur Jurre Bosman aan dat veel afhangt van externe omstandigheden waar de organisatie geen grip op heeft. De omroepenkoepel blijft intussen met ledenomroepen en muzikanten overleggen over het vervolgtraject.

Principiële terugtrekking van verantwoordelijke omroep AVROTROS

De zoektocht naar een nieuwe invulling volgt op het besluit van AVROTROS om definitief te stoppen als verantwoordelijke omroep voor de Nederlandse inzending. De omroep gaf de taak terug aan de NPO omdat deelname onder de huidige omstandigheden niet meer past bij de eigen waarden. Volgens de omroep heeft het muziekevenement zijn neutrale karakter verloren.

Als concrete aanleiding wees AVROTROS op het feit dat met Israël een deelnemend land verwikkeld is in een grootschalig militair conflict. Daarbij verwees de omroep naar het ernstige humanitaire leed in Gaza en de aanhoudende aanvallen op de persvrijheid. Eerder besloot Nederland daarom al een editie over te slaan, net als Ierland, Spanje, Slovenië en IJsland.

Splitsing tussen artiestenselectie en journalistiek verslag

Voor een deelname vanaf 2027 kiest de publieke omroep voor het splitsen van taken die voorheen bij één enkele omroep lagen. De Nederlandse inzending wordt in dat model ondergebracht in een gezamenlijk project dat de NPO zelf coördineert. Deze werkwijze is vergelijkbaar met bestaande evenementen zoals 3FM Serious Request en de NPO Radio 2 Top 2000.

Een onafhankelijk team van deskundigen krijgt daarbij de verantwoordelijkheid voor de selectie en de zorgvuldige begeleiding van de Nederlandse act. Dit team maakt waar mogelijk gebruik van aanwezige kennis binnen het publieke bestel, al heeft AVROTROS na de eigen ethische afweging aangegeven hier geen deel van uit te maken. De NOS verzorgt op NPO-verzoek los daarvan de voorbeschouwing, het verslag en het commentaar, passend bij haar wettelijke taak.

Aangescherpte stemregels en voorwaarden voor gastlanden

Achter de schermen voert de NPO doorlopend overleg met de European Broadcasting Union over hervormingen die een verkeerde vorm van politisering moeten tegengaan. Na kritiek van diverse publieke omroepen bracht de organisator de vakjury al terug in de halve finales. Ook is het maximale aantal stemmen per persoon bij de televoting verlaagd van twintig naar tien.

Daarnaast zijn promotiecampagnes door deelnemende omroepen en artiesten voortaan verboden en strenger gecontroleerd. Voor de komende editie geldt bovendien dat een winnende omroep het evenement niet meer automatisch mag organiseren. Wanneer een gewapend conflict of een gevoelige geopolitieke situatie de regionale veiligheid en stabiliteit aantast, wijst de EBU een vervangende gastomroep aan.

Verbindend karakter en maatschappelijke weerstand in Nederland

De NPO heeft de Europese organisator nadrukkelijk gevraagd om het oorspronkelijke, verbindende karakter van het liedjesfestijn weer centraal te stellen. Het evenement werd na de Tweede Wereldoorlog opgericht om Europese burgers samen te brengen. “We begrijpen dat de deelname aan het Eurovisie Songfestival voor gemengde gevoelens zorgt in Nederland”, verklaart bestuursvoorzitter De Ranitz over die zoektocht naar verbinding.

Dat het onderwerp gevoelig ligt in een tijd van oorlog en polarisatie, blijkt ook uit een petitie van actieplatform DeGoedeZaak. De initiatiefnemers roepen de Raad van Bestuur van de NPO op om niet deel te nemen aan de editie van 2027 zolang Israël welkom is. Zij verwijzen daarbij naar de uitsluiting van Rusland na de inval in Oekraïne.

Initiatief voor deelname ligt bij publieke ledenomroepen

Volgens mediadirecteur Bosman weegt de publieke omroep zowel de internationale ontwikkelingen als de maatschappelijke opvattingen in Nederland mee, naast de wens van honderdduizenden Nederlandse fans. “Veel zal afhangen van omstandigheden die we niet onder controle hebben”, stelt Bosman over de haalbaarheid op korte termijn. Wel houdt hij de deur open voor initiatieven vanuit het omroepbestel.

“Maar zodra er een omroep is, of een combinatie van omroepen, die bij ons komt en zegt: wij willen het doen en we gaan het zo aanpakken, dan kan het ook zomaar weer wel gebeuren”, aldus de mediadirecteur. Volgens Bosman komt dat moment vroeg of laat, maar is het aan de omroepen om het juiste tijdstip te bepalen.

Gesprekken met muzieksector en planning in Burgas

Bestuursvoorzitter De Ranitz geeft aan dat de deelname wat betreft de NPO op een pauzestand staat, maar dat er “geen punt” is gezet. Naast de gesprekken met de EBU en de ledenomroepen zoekt de koepel actief contact met artiesten in het Nederlandse muziekveld. Samen willen zij bepalen wat de beste route voorwaarts is en of de ontwikkelingen voldoende vertrouwen bieden.

Internationaal maken landen intussen uiteenlopende keuzes: de Ierse omroep blijft komend jaar opnieuw weg en het Spaanse RTVE overweegt een boycot, terwijl de Belgische VRT na eerdere twijfels wel meedoet. Het Eurovisie Songfestival 2027 staat gepland op 11, 13 en 15 mei in de Bulgaarse stad Burgas, met uitzendingen van de halve finales en finale op NPO 1 en NPO Start.