Martin Gaus over niertransplantatie: ‘Ik heb roofbouw gepleegd op mijn nieren’

Hondentrainer en oud-televisiepresentator Martin Gaus (81) praat openhartig over zijn gezondheid in het interviewprogramma De Geknipte Gast. In de kappersstoel van presentator Özcan ‘Eus’ Akyol vertelt hij over nierfalen, een transplantatie en een donor die hij nooit zal vergeten.

Gaus kreeg de afgelopen jaren veel gezondheidsproblemen te verwerken. Toch zit hij nog vol levenslust, zegt hij. ‘Oud zijn is lastig, oud wórden is wel leuk’, vertelt hij aan Eus. Het gesprek is zaterdagavond om 21.20 uur te zien op NPO 2.

Van Dierenmanieren tot de kappersstoel

Gaus groeide in de jaren tachtig en negentig uit tot een televisie-icoon met programma’s als Dierenmanieren en De Natte Neuzen Show. Daarmee werd hij een van de bekendste hondentrainers van Nederland. In De Geknipte Gast kijkt hij terug op die carrière en praat hij over zijn eigen sterfelijkheid.

De laatste jaren remden gezondheidsproblemen hem af. Op zijn 67e onderging hij een viervoudige bypassoperatie vanwege verstopte kransslagaders en een lekkende hartklep. Die ingreep bracht hem dicht bij de dood. Zijn medisch dossier is sindsdien volgens hemzelf behoorlijk dik geworden.

Nierfalen door tropische opnames

Gaus kreeg te maken met nierfalen, en volgens hemzelf is dat mede veroorzaakt door zijn vele reizen naar warme landen. Tijdens opnames moest hij vaak lange stukken lopen in tropische temperaturen. Hij wilde niet te veel zweten en dronk daarom bewust weinig water.

‘Ik liep door, totdat ik met uitgedroogde nieren aan het wandelen was’, vertelt hij. Daarna zegt hij het in zijn eigen woorden: ‘Met andere woorden: ik heb roofbouw gepleegd op mijn nieren.’ Uiteindelijk bleek een niertransplantatie noodzakelijk. Die vond in 2018 plaats.

Een donor uit onverwachte hoek

De hulp kwam uit een onverwachte richting. Een vrouw die eerder met Gaus te maken had gehad, bood aan een nier aan hem af te staan. In de uitzending beschrijft hij haar als een bijzondere vrouw die zijn leven veranderde.

Gaus noemt haar gebaar ongelooflijk lief en aardig. ‘Ik wist van dankbaarheid eigenlijk haast niet meer wat ik moest doen’, zegt hij. Dat een bijna onbekende zo veel voor hem over had, maakte diepe indruk. Hij kon het nauwelijks bevatten.

De donornier op videobeelden

Gaus herinnert zich nog goed wat er vlak voor de operatie gebeurde. De chirurg liet hem op videobeelden de donornier zien. ‘Martin, deze nier die je nu krijgt, ziet er fantastisch uit. Daar moet je blij mee zijn. Heel erg blij’, zei de arts tegen hem.

Die woorden zijn hem bijgebleven. Het vooruitzicht van een gezond orgaan gaf hem vertrouwen voordat hij onder narcose ging. Voor Gaus was het een van de momenten waarop de transplantatie van een medische noodzaak veranderde in een reële kans op herstel.

Wakker worden naast de donor

Ook het moment na de operatie vergeet hij nooit meer. Toen Gaus wakker werd, lag zijn donor naast hem. Hij beschrijft die ervaring met grote woorden en zichtbaar geraakt door wat er toen gebeurde.

‘Dat was zo veel warmte. Zo dankbaar, zo geweldig. Dat een mens dat voor een ander mens over heeft’, zegt hij. Dat een ander een deel van haar lichaam voor hem opgaf, blijft iets wat hij moeilijk onder woorden kan brengen.

Doodsangst komt op rustige momenten

Eus vraagt Gaus rechtstreeks of hij, gezien zijn leeftijd en gezondheid, bang is om dood te gaan. Zijn antwoord is opvallend. ‘Als ik het heb, heb ik geen doodsangst. Maar als ik het niet heb, dan denk ik: ik heb doodsangst.’

Daarmee bedoelt hij dat hij tijdens ernstige gezondheidsproblemen vooral bezig is met overleven. De angst komt juist op rustigere momenten op. Gaus kende die momenten ook toen hij bijna overleed, na de hartoperatie en na een herseninfarct dat volgde.

Leven met Parkinson en dagelijkse medicatie

In 2024 merkte Gaus dat hij zijn mes en vork niet goed meer kon vasthouden. Een arts stelde daarna de ziekte van Parkinson vast. Anderhalf jaar later zei hij dat het eigenlijk heel goed met hem ging: hij trilt niet, kan goed praten en lopen.

Volgens zijn vrouw Helly is de aandoening nauwelijks zichtbaar, dankzij de medicatie die hij dagelijks inneemt. Deep Brain Stimulation is daardoor niet nodig. Het echtpaar gaat drie keer per week naar de fitness om gezond te blijven. ‘Niemand ziet aan mij dat ik ziek ben’, zegt hij.

Waardering als belangrijkste beloning

In het gesprek met Eus kijkt Gaus ook terug op zijn werk. Vooral de waardering van mensen die hij heeft geholpen betekent veel voor hem. Veel baasjes kwamen jarenlang bij hem terecht met moeilijke honden en gingen blij naar huis.

‘Dan denk ik: het heeft toch allemaal zin gehad. Ik ben wel van waarde geweest voor mensen die blij met me zijn geweest’, zegt hij. Die dankbaarheid voor wat hij kon betekenen voor dieren en mensen komt in meer gesprekken terug.

Een oudere broer met wie het contact verwaterde

Naast zijn gezondheid komt in de uitzending ook zijn oudere broer Jan ter sprake, met wie Gaus negen jaar scheelde. Het contact verwaterde zonder ruzie, omdat beiden het druk hadden. Toen Jan zestig werd, vond hij het zo niet langer kunnen. Gaus belde hem en ze kregen een uitstekende band.

Jan is inmiddels overleden. Gaus kijkt met gemengde gevoelens terug op de gemiste jaren. ‘Ik had het te druk met overleven’, zegt hij geëmotioneerd. Zijn idee dat zijn broer jaloers op hem was, noemt hij nu een vooringenomenheid waar hij zich schuldig over voelt.

Minder werk, wel dankbaar

Gaus verschijnt volgens zijn vrouw niet meer zo vaak op televisie. Hij geeft nog wel radio-interviews, zolang het over dieren gaat. Overdag doet hij zelf weinig meer, zei hij eerder in een gesprek over zijn leven. Zijn leven bestaat vooral uit dingen die hij leuk vindt.

Hij blijft dankbaar voor wat hij heeft meegemaakt. ‘Dankbaarheid voor wat ik heb kunnen betekenen en voor de dieren en mensen die mijn pad kruisten’, zei hij eerder. De volledige aflevering van De Geknipte Gast met Gaus is zaterdag 17 oktober om 21.20 uur te zien op NPO 2.