Mandy Emadi handhaaft eis voor uitsluiting Israël na Songfestival-besluit NPO: ‘Overleg met Jet de Ranitz’

Een afvaardiging van bezorgde omroepmedewerkers gaat begin november in gesprek met Jet de Ranitz, de bestuursvoorzitter van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), over de voorwaarden voor toekomstige deelname aan het Eurovisie Songfestival. Dat maakt initiatiefnemer Mandy Emadi dinsdag bekend via Instagram, nadat de koepelorganisatie besloot toch geen Nederlandse deelnemer te sturen.

Emadi en de medeopstellers van de eerdere brandbrief reageren verheugd op het intrekken van de Nederlandse inzending. Tijdens het geplande overleg met De Ranitz willen de medewerkers echter benadrukken dat “deelname aan Eurovisie alleen denkbaar is als Israël uit de competitie wordt geweerd zolang het land de mensenrechten van de Palestijnen niet respecteert.”

Verklaring op Instagram na intrekken Nederlandse inzending

In de verklaring op Instagram laten de initiatiefnemers weten opgelucht te zijn dat de publieke omroep de eerdere plannen heeft geschrapt. “We zijn verheugd dat de NPO is teruggekomen op het onaanvaardbare besluit om de Nederlandse deelname aan het Eurovisie Songfestival te organiseren”, schrijven de opstellers in hun gezamenlijke statement van dinsdag.

Ondanks de blijdschap over de terugtrekking uiten de opstellers stevige bezwaren tegen de gang van zaken bij het eerdere besluit. “Tegelijkertijd blijven wij kritisch over de manier waarop het oorspronkelijke besluit tot stand is gekomen. Het roept grote vragen op over de manier waarop de NPO haar taken als koepelorganisatie vervult.”

Aanleiding voor het protest onder omroeppersoneel

Het conflict binnen het publieke bestel ontstond nadat AVROTROS eind augustus besloot niet deel te nemen aan het liedjesfestijn. De omroep trok zich terug vanwege het aanhoudende geweld in Gaza, de aanval op de persvrijheid en de politieke inmenging van Israël. Ook tijdens de voorgaande editie zag Nederland om die reden af van deelname.

Op 23 september maakte de NPO echter bekend dat Nederland komend jaar in Bulgarije alsnog zou meedoen aan het Eurovisie Songfestival. Omdat geen enkele omroep wilde meewerken aan het kiezen en ondersteunen van een inzending, wilde de NPO een onafhankelijk team van deskundigen en freelancers samenstellen en de uitzending onderbrengen bij de NOS.

Bezwaren tegen eenzijdige koers en taakverdeling

Volgens Jurre Bosman, directeur Media van de NPO, was deelname belangrijk om “onderdeel te blijven van dit verbindende Europese evenement”. De ledenomroepen meldden eind september al dat zij niemand zouden afvaardigen voor een speciaal Songfestival-team. Daarnaast stelden medewerkers vast dat de omroepdirecties niet waren betrokken bij het zwaarwegende besluit van 23 september.

Voorafgaand aan de actie van het personeel stuurden de directies van zeven omroepen al een gezamenlijke brief naar het NPO-bestuur. AVROTROS, BNNVARA, EO, HUMAN, Omroep ZWART, PowNed en de VPRO vroegen daarin opheldering over het proces. Zij wilden onder meer weten uit welke middelen de afvaardiging werd gefinancierd en of kosteloze terugtrekking mogelijk was.

Vierhonderd handtekeningen onder #NietMijnSongfestival

Als reactie op de koers van het bestuur stelden de 25-jarige Emadi, die programma’s maakt en presenteert voor NPO 3FM, BNNVARA en VPRO, en Marijn Lems een brandbrief op. Lems is mede-initiatiefnemer van Culturele Boycot Israël en bestuurslid van PRO in het Amsterdamse stadsdeel Oost, maar werkt zelf niet bij een omroep.

De brief met de titel #NietMijnSongfestival werd naar de directie en de raad van bestuur gestuurd. In totaal zetten vierhonderd van de circa vierduizend medewerkers bij de NPO en de verschillende omroepen hun handtekening, onder wie enkele hoofdredacteuren. Zij eisten dat het unilaterale besluit om een deelname te organiseren werd teruggedraaid.

Fundamentele kritiek op rol van de koepelorganisatie

In de brandbrief stelden de ondertekenaars niet te kunnen accepteren “dat de wens om aan een entertainmentprogramma deel te nemen zwaarder weegt dan de talloze levens van mensen die worden vermoord”. Volgens het personeel heeft de NPO als koepelorganisatie geen programmatische opdracht, maar hoort zij uitsluitend de individuele omroepen te faciliteren.

“Zodra de NPO zelf de uiterst politieke beslissing neemt om deelname aan het Eurovisie Songfestival te organiseren, wordt die heldere taakverdeling op onaanvaardbare wijze in gevaar gebracht, en worden de omroepen en hun medewerkers meegesleept in de normalisering van genocide”, aldus de tekst. Ook eisten de schrijvers transparantie en inspraak bij besluiten met grote maatschappelijke bezwaren.

Klachtenstroom en voorbereiding van hardere acties

Na het versturen van de brandbrief bleef een inhoudelijk antwoord van het bestuur aanvankelijk uit, zowel richting de ondertekenaars als richting het College van Omroepen. Een woordvoerder liet enkel weten dat de organisatie “met alle partijen in gesprek is en blijft”. Intussen ontving ombudsman Margo Smit tientallen klachten, die zij doorstuurde omdat het festival geen journalistieke productie is.

Emadi gaf eerder aan “geen genoegen te nemen met een laf antwoord” en bereidde verdere protestacties voor. Zij dacht aan een videocampagne, deelname aan een Rode Lijn-demonstratie, het plakken van posters met 35.000 handtekeningen op het gebouw en werkonderbrekingen tot een volledige black-outdag. Ook had ze contact met minstens tien artiesten over een alternatief songfestival.

Persoonlijke impact en vervolggesprek over de toekomst

Voor Emadi had de kwestie ook een persoonlijke lading als kind van een gevluchte Iraanse vader. Toen de NPO eerder tot deelname besloot, voelde zij zich eenzaam op het volgens haar zeer witte Mediapark en was ze teleurstelling over het morele kompas van collega’s. Haar initiatief riep binnen een uur zowel positieve als negatieve reacties op.

Met het definitieve afblazen van de Nederlandse inzending zijn de aangekondigde stakingen en protesten rond de komende editie niet meer nodig. In de brandbrief vroegen de medewerkers al om een gesprek over deelname in 2028 waarbij principiële bezwaren worden meegewogen, een onderwerp dat begin november bij het overleg met bestuursvoorzitter De Ranitz op tafel ligt.