UWV-topman Abdeluheb Choho heeft excuses aangeboden aan iedereen die zich gediscrimineerd voelt of racistisch is bejegend. Aanleiding zijn signalen dat mensen met een biculturele achternaam bij fraudeonderzoek van het UWV vaker en hogere boetes zouden krijgen. Het UWV zelf trekt de gebruikte analyse in twijfel.
Minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken wil dat de kwestie grondig wordt onderzocht. De D66-minister zegt dat hij het tot de bodem wil laten uitzoeken. Het UWV stelt dat er op basis van de bewuste analyse nog geen conclusies te trekken zijn en wacht op een breder onderzoek.
Choho biedt excuses aan binnen de organisatie
Choho noemt het “verwerpelijk dat door enkele medewerkers binnen UWV nog onderling discriminerende uitspraken worden gedaan”. Daarmee erkent de topman dat er binnen de uitkeringsinstantie uitlatingen zijn gedaan die niet door de beugel kunnen. Hij spreekt over enkele medewerkers, niet over de organisatie als geheel.
“Wij bieden onze excuses aan iedereen die zich gediscrimineerd voelt of racistisch is bejegend”, zegt Choho. De excuses zijn dus niet beperkt tot mensen die een boete kregen. Ze gelden voor iedereen die zich door het UWV of door medewerkers van de organisatie slecht bejegend voelt.
Signalen worden volgens het UWV altijd onderzocht
Volgens Choho worden signalen van mogelijke discriminatie bij het UWV altijd onderzocht. Daarna volgen volgens hem “passende maatregelen”. Hij benadrukt daarmee dat de organisatie de signalen niet terzijde legt, ook al maakt zij bezwaren tegen de cijfers die nu in omloop zijn.
Welke maatregelen dat concreet kunnen zijn, werkt het UWV in zijn reactie niet uit. Wel staat vast dat de topman de lijn kiest van onderzoek en eventuele consequenties. Die lijn sluit aan bij wat de minister van de uitvoeringsorganisatie verwacht na deze ophef.
Het UWV betwist de gebruikte analyse
Het UWV wijst erop dat op basis van de genoemde analyse nog geen conclusies kunnen worden getrokken. De organisatie vindt de gebruikte data en de onderzoeksmethode “onvoldoende geschikt” om uitspraken te doen over verschillen in boetes. Daarmee wijst zij de kern van de bevindingen niet af, maar de manier waarop die tot stand zijn gekomen.
De bevindingen komen uit een intern onderzoek dat journalisten hebben ingezien, aangevuld met gesprekken met medewerkers. Daaruit zou blijken dat mensen met een biculturele achternaam vaker en hogere boetes krijgen. Dat is een bewering van de onderzoekers en geen vastgesteld feit. Het UWV betwist juist dat dit uit de analyse volgt.
Kenmerk ‘land van herkomst’ bleef zichtbaar
Uit de berichtgeving blijkt ook dat het kenmerk ‘land van herkomst’ als voorschrift zichtbaar is geweest in één werkinstructie. Dat roept vragen op, omdat zo’n gegeven bij het beoordelen van fraude geen rol hoort te spelen. Het gaat om één document, maar het kenmerk stond er dus wel in.
Het UWV legt uit dat dit kenmerk in 2020 officieel is verwijderd. Door onzorgvuldige administratie bleef het volgens de organisatie echter doorgestreept zichtbaar. “Dit is de enige werkinstructie geweest waarin zo’n kenmerk nog zichtbaar is geweest”, zegt het UWV. Er is geen bewijs dat het kenmerk is gebruikt bij het opleggen van boetes.
Vijlbrief verwacht passende maatregelen
Vijlbrief reageert onverbloemd: “Elke vorm van racisme en discriminatie is onaanvaardbaar.” Hij zegt de signalen uit het artikel “uiterst serieus” te nemen. De minister laat het niet bij woorden en zegt dat hij van het UWV passende maatregelen verwacht.
“Ik wil dat dit tot de bodem wordt uitgezocht”, aldus de minister. Hij pleit voor een grondig onderzoek naar het oneerlijk behandelen van mensen met een biculturele achternaam bij fraudeonderzoek. Daarmee ligt de bal bij de uitvoeringsorganisatie, die de signalen moet onderzoeken en waar nodig moet ingrijpen.
Breder onderzoek moet later dit jaar duidelijkheid geven
Het UWV wijst op een breder onderzoek dat nog loopt. De uitkomsten daarvan worden later dit jaar verwacht. Tot die tijd zegt de organisatie geen conclusies te willen trekken over de vraag of er verschillen zijn in de manier waarop boetes worden opgelegd.
Voor Vijlbrief is dat onderzoek een belangrijk aanknopingspunt, maar niet het enige. Hij wil dat de kwestie grondig wordt uitgezocht en verwacht dat de uitvoeringsorganisatie zelf actie onderneemt. Wat er uiteindelijk gebeurt, hangt af van de uitkomsten van het onderzoek dat later dit jaar wordt verwacht.
Zo meld je discriminatie bij het UWV
Wie vindt dat hij door het UWV is gediscrimineerd, kan dat melden. Dat kan om iemands overtuigingen, afkomst, geslacht, seksuele gerichtheid, leeftijd of religie. De melding gaat per e-mail of per brief naar het Bureau Integriteit en Veiligheid van de organisatie.
Binnen één werkdag neemt een medewerker van dat bureau contact op. Het bureau beoordeelt of er aanleiding is voor een onderzoek en laat uiterlijk binnen drie maanden weten wat is besloten. Ook bij het Landelijk meldpunt discriminatie en het College voor de Rechten van de Mens kunnen mensen terecht.
