Bouwend Nederland-voorzitter verdedigt Jetten: ‘Volkomen terecht dat hij naar New York ging’

Voorzitter Arno Visser van Bouwend Nederland vindt het volkomen normaal dat premier Rob Jetten vlak na de Algemene Beschouwingen naar New York reisde voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Hij reageert daarmee op scherpe kritiek van opiniemaker Victor Vlam, die de reis “taakverzuim” noemt. De twee staan lijnrecht tegenover elkaar in de beoordeling van Jettens buitenlandse verplichtingen op een moment dat er in Den Haag nog geen nieuw kabinet is gevormd.

Reis naar New York valt samen met kabinetsformatie

Jetten vertrok direct na de Algemene Beschouwingen naar de Verenigde Staten voor de jaarlijkse VN-top in New York. Nederland heeft op dit moment een minderheidskabinet dat volgens Vlam nog altijd niet weet welke koers het politiek gezien moet varen. Terwijl de onderhandelingen met de oppositie in Den Haag doorgaan, was de premier voor de VN-vergadering enkele dagen afwezig. Volgens Vlam kost dat Jetten drie dagen die hij eigenlijk nodig heeft om met de oppositie te onderhandelen over de begroting.

Visser: normale gang van zaken voor een premier

Visser trekt die conclusie niet. “Het is volkomen normaal dat een premier daar is, zeker als beginnend premier,” zegt de voorzitter van Bouwend Nederland. Hij ziet geen probleem in de duur van het verblijf. “Ik vind het volkomen terecht dat hij daar twee, drie dagen naartoe is,” besluit Visser. Daarmee plaatst hij zich tegenover Vlam, die de afwezigheid van de premier op een cruciaal politiek moment juist onverantwoord noemt.

Vlam: ‘Als hij een werknemer was, zou ik hem ontslaan’

Vlam is uitgesproken kritisch over de timing van de reis. “Heel veel mensen weten niet wat er gaat gebeuren, je zou kunnen zeggen dat we in een politieke crisis zitten,” stelt hij. Over het vertrek van Jetten zegt hij: “Ik was met stomheid geslagen toen ik hoorde dat Jetten naar NY ging in plaats van het over de begroting hebben.” Zijn oordeel is hard. “Als hij een werknemer was, zou ik hem ontslaan,” aldus Vlam, die de reis samenvat als “taakverzuim. Er moet hier werk verricht worden en onderhandelingen gevoerd worden.”

Vergelijking met Duitsland en Italië

Om zijn punt te onderbouwen, wijst Vlam op de afwezigheid van andere Europese regeringsleiders in New York. Hij noemt de Duitse bondskanselier Friedrich Merz en de Italiaanse premier Giorgia Meloni, die niet naar de VN-vergadering afreisden. “Zij verkozen hun binnenlandse politiek boven de VN, dat had Jetten ook moeten doen,” vindt Vlam. Volgens hem had de premier gezien de binnenlandse politieke situatie een vergelijkbare keuze moeten maken en in Nederland moeten blijven om de onderhandelingen te leiden.

Verschil van inzicht over prioriteiten premier

De tegenstelling tussen Vlam en Visser draait in de kern om de vraag welke taak voor een premier op dit moment zwaarder weegt: aanwezigheid bij internationale diplomatie of persoonlijke betrokkenheid bij binnenlandse onderhandelingen. Vlam benadrukt de urgentie van de kabinetsformatie en de onduidelijke politieke richting van het minderheidskabinet. Visser legt de nadruk op de vanzelfsprekendheid van internationale aanwezigheid, juist voor een premier die nog aan het begin van zijn ambtstermijn staat.

Geen eenduidig oordeel over gevolgen voor formatie

Uit de beschikbare uitspraken blijkt niet of de afwezigheid van Jetten daadwerkelijk vertraging heeft veroorzaakt in de onderhandelingen met de oppositie. Vlam stelt dat de reis drie dagen kost die niet aan onderhandelen worden besteed, maar concrete gevolgen voor de voortgang van de formatie worden niet genoemd. Visser gaat niet in op mogelijke gevolgen voor de binnenlandse politiek en richt zich uitsluitend op de legitimiteit van de reis zelf.

Discussie typeert bredere spanning rond kabinet

De uitwisseling tussen Vlam en Visser illustreert een bredere spanning rond het functioneren van het huidige kabinet. Doordat het om een minderheidskabinet gaat, is voortdurend overleg met de oppositie noodzakelijk voor besluitvorming. Tegelijkertijd brengt het premierschap internationale verplichtingen met zich mee, zoals deelname aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Beide opvattingen, die van Vlam over urgentie in Den Haag en die van Visser over de vanzelfsprekendheid van internationale aanwezigheid, blijven naast elkaar bestaan zonder dat een van beide als hét juiste standpunt naar voren komt.

De kritiek van Vlam op Jetten staat niet op zichzelf. Eerder haalde de opiniemaker ook al uit naar de premier vanwege diens optreden rond de zogeheten Ceuta-crisis, een migratiekwestie die losstaat van de recente reis naar New York. Daarnaast klonk er kritiek van Johan Derksen bij Vandaag Inside, die het volgens eigen zeggen “belachelijk” noemde dat Jetten “weer weg is als Nederland stijf van de stress staat”. Deze reacties tonen dat de afwezigheid van de premier op meerdere momenten en om uiteenlopende redenen ter discussie is gesteld, los van de vraag of de VN-reis zelf gerechtvaardigd was.

Op dit moment is er geen aanvullende reactie bekend van Jetten zelf op de kritiek van Vlam. De discussie blijft daarmee beperkt tot de tegenover elkaar staande standpunten van de opiniemaker en de voorzitter van Bouwend Nederland.