De formatie van de nieuwe Nederlandse regering lijkt een herhaling van zetten uit het verleden te worden. Op deze dag heeft verkenner Wouter Koolmees zijn verkenningsfase afgerond en de uitkomst is niet bepaald verrassend. De volgende stap in het proces is dat D66 en CDA samen aan tafel worden gezet om te verkennen waar hun standpunten elkaar overlappen. Met andere woorden, het politieke kartel probeert de samenwerking tussen deze partijen te bevorderen, ondanks dat zij samen aanzienlijk kleiner zijn dan de rechtse meerderheid in de Tweede Kamer. Deze coalitie wordt nu gepresenteerd als de “serieuze optie” voor de voortgang van de formatie, hoewel insiders suggereren dat zij vooral de patstelling moeten doorbreken. Deze manoeuvre lijkt op oude wijn in nieuwe zakken: een poging om de macht binnen de bekende coalitie van D66, CDA en mogelijk de VVD te behouden.
Kartelreflex en politieke dynamiek
Zowel Rob Jetten van D66 als Henri Bontenbal van het CDA hebben aangegeven gereed te zijn om over de inhoud te praten. Echter, de inhoud waar zij op doelen omvat vooral de agenda’s van Brussel en het klimaatbeleid, terwijl zaken die Nederlanders werkelijk aangaan zoals migratie, woningnood, energieprijzen, koopkracht en veiligheid, nauwelijks besproken worden. Deze formatie zou in feite moeten draaien om de verkiezingsresultaten van 29 oktober, waarin miljoenen Nederlanders hun voorkeur voor rechtse beleidsvorming duidelijk maakten. Maar de politieke spelers in Den Haag kiezen er opnieuw voor om het rechtse blok te negeren en de progressieve partijen bij elkaar te brengen, onder het mom van “stabiliteit”. Dit lijkt op formatie-theater waarbij de uitkomst al vaststaat en de rest slechts een schijnvertoning is.
De blokkade tegen rechts
Tijdens zijn verkenningsronde omschreef Koolmees de situatie als “een interessante maar ingewikkelde puzzel”. Deze uitspraak lijkt vriendelijk, maar betekent eigenlijk dat men niet om rechts heen kan, maar dat dit liever niet wordt toegegeven. De VVD houdt vast aan haar weigering om met GroenLinks-PvdA samen te werken, terwijl partijen zoals D66 en CDA niet willen praten met PVV, FVD of zelfs JA21. Dit heeft geleid tot een zelfopgelegde patstelling waarbij de stem van de kiezer bewust wordt genegeerd. Het is niet de eerste keer dat het partijkartel kiest voor ideologische zuiverheid boven democratische representatie. In Den Haag wordt samenwerking met rechts nog steeds als ongepast beschouwd.
Koolmees als vertegenwoordiger van het systeem
Het feit dat Wouter Koolmees, een oud-D66-minister en vaste kracht binnen het bestuurlijke netwerk, als verkenner de richting mocht aangeven, zegt veel. Hij belichaamt het systeem: altijd correct, altijd D66, altijd binnen de kaders. Zijn verkenningsverslag zal vanavond worden aangeboden aan Kamervoorzitter Martin Bosma, maar de uitkomst is voorspelbaar: een routekaart naar een middenkabinet, zonder echte oppositie of vernieuwing. Koolmees zal zichzelf waarschijnlijk prijzen voor “eensgezindheid” en “verantwoordelijkheid”. Maar onder deze termen schuilt een eenvoudige waarheid: de gevestigde partijen weigeren de stem van de kiezer serieus te nemen.
De rol van D66 en CDA
Dat D66 en CDA elkaar nu lijken te vinden, is geen verrassing. Beide partijen hebben elkaar nodig om een kabinet te vormen en hun ideologieën lijken inmiddels op elkaar. Ondanks dat D66 twintig jaar geleden nog alles afkeurde wat CDA nastreefde, presenteren zij zich nu als een “stabiele coalitie van het midden”. Dit is echter niets meer dan de wederopstanding van een uitgeblust politiek huwelijk: technocratisch, ideologisch en ver verwijderd van wat de gemiddelde Nederlander wenst.
Exclusie van rechts en gebreken in beleid
De VVD hoopt stilletjes dat ze na deze formatie weer nodig zijn voor “stabilisatie”. Hierdoor kunnen ze regeren zonder fundamentele veranderingen door te voeren. D66 en CDA voegen een groene en Europese tint toe, terwijl de VVD weer aan boord komt om belangrijke posities te bemachtigen. Zo ontstaat er een regering zonder ruggengraat die veel belooft maar weinig durft. Ondertussen blijven urgente problemen liggen: de asielinstroom, de woningcrisis, het tekort aan politiecapaciteit en de instortende zorg. De verkiezingsboodschap dat Nederland verandering wil, wordt consequent genegeerd.
De politieke toekomst van Nederland
De huidige formatiepogingen laten duidelijk zien hoe de gevestigde partijen in Den Haag de wens tot verandering van de kiezer negeren. Terwijl de roep om een nieuw en daadkrachtig beleid steeds sterker klinkt, blijft het politieke landschap hangen in een status quo die weinig ruimte biedt voor innovatie of echte hervormingen. Hoewel de focus vaak ligt op duurzaamheid en Europese samenwerking, blijft de vraag onbeantwoord hoe deze doelen kunnen worden bereikt zonder de fundamentele kwesties die de bevolking raken, serieus te nemen. In deze context is het de vraag of er ooit een moment zal komen dat de politieke elite besluit om werkelijk te luisteren naar de noden van het volk en daarop een regeringsbeleid af te stemmen.
