Een 4,8 voor de landelijke politiek, drie jaar achter elkaar een onvoldoende, en zestig procent van de jongeren die zegt zich niet gehoord te voelen. UNICEF Nederland presenteert opnieuw zorgwekkende cijfers over de verhouding tussen jongeren en Den Haag. De vraag die overblijft, is hoe lang de politiek deze boodschap nog naast zich neer kan leggen.
Drie jaar lang een onvoldoende
Het is inmiddels een patroon. Jongeren tussen 10 en 17 jaar beoordelen de landelijke politiek al voor het derde opeenvolgende jaar met een rapportcijfer onder de zes. Onderzoeksbureau Ipsos I&O voerde het onderzoek uit in opdracht van UNICEF. Daarvoor vulden jongeren een uitgebreide vragenlijst in over de mate waarin zij zich gehoord voelen door politici en beleidsmakers. Het resultaat is ook dit jaar niet om over naar huis te schrijven.
Het gemiddelde rapportcijfer dat jongeren in 2026 toekennen aan de landelijke politiek, bedraagt een 4,8. Dat is weliswaar iets hoger dan de voorgaande jaren, maar nog altijd ruim onvoldoende. Bovendien blijft de boodschap structureel dezelfde: een meerderheid van de deelnemers ervaart dat politici niet goed naar hen luisteren. Het gaat hier niet om een eenmalige uitschuiver, maar om een aanhoudende trend.
Ruime meerderheid voelt zich buitengesloten
Precies 61 procent van de ondervraagde jongeren gaf de politiek een onvoldoende. Dat is een ruime meerderheid, en dat gegeven wil UNICEF nadrukkelijk onder de aandacht brengen. Suzanne Laszlo, directeur van UNICEF Nederland, stelt dat Den Haag zichzelf de vraag moet stellen wat het zelf verkeerd doet, als zes op de tien jongeren aangeven dat de politiek niet goed naar hen luistert. Dat is een direct verwijt aan beleidsmakers en volksvertegenwoordigers.
Volgens Laszlo ervaren te veel jongeren de politiek als iets dat over hun toekomst beslist, zonder hen serieus mee te laten praten. Dat gevoel van uitsluiting is bovendien niet beperkt tot het vasteland van Nederland. Aan het onderzoek deden ook jongeren op Bonaire, Sint Eustatius en Saba mee. Daarmee heeft het onderzoek een bredere reikwijdte dan alleen de Randstad of stedelijke gebieden.
UNICEF noemt het een lakmoesproef
UNICEF koppelt de onderzoeksresultaten bewust aan het politieke moment. De organisatie beschouwt Prinsjesdag en de Algemene Politieke Beschouwingen als een lakmoesproef voor de gehele politiek. In eerdere troonredes en beschouwingen bleven kinderen en jongeren volgens de VN-organisatie vrijwel buiten beeld. Dat terwijl de besluiten die in Den Haag vallen, vaak juist de toekomst van de jongste generatie raken.
Laszlo richt haar boodschap uitdrukkelijk aan zowel coalitie als oppositie. Wie tijdens de troonrede en de Algemene Politieke Beschouwingen opnieuw vooral over jongeren spreekt, maar niet zichtbaar vanuit hun perspectief, bevestigt daarmee precies het probleem dat de jeugd zelf aanwijst. Het is een scherpe formulering, die weinig ruimte laat voor misverstand. UNICEF wil niet langer wachten op symbolische aandacht.
Wat de cijfers over de jaren zeggen
De trend over de afgelopen jaren geeft extra reden tot zorg. In 2024 gaven jongeren de politiek gemiddeld een 4,5. In 2025 daalde dat cijfer verder naar een 4,4. Dit jaar is het licht gestegen naar een 4,8, maar dat stijging verandert weinig aan het grote beeld. Drie jaar op rij scoort de landelijke politiek bij de jeugd onder de grens van voldoende. Dat is geen toeval, maar een structureel signaal.
Het onderzoek richtte zich specifiek op de leeftijdsgroep van 10 tot en met 17 jaar. Daarbinnen is de ontevredenheid breed verspreid. Deze jongeren hebben nog geen stemrecht, maar worden dagelijks geraakt door politieke keuzes op het gebied van onderwijs, klimaat, woningmarkt en zorg. Juist omdat zij niet via de stembus invloed kunnen uitoefenen, is participatie en zichtbaarheid in het politieke debat voor hen extra belangrijk.
Meer dan een cijfer op een rapport
Een onvoldoende op een rapportcijfer klinkt abstract, maar de gevolgen zijn concreet. Jongeren die zich structureel niet gehoord voelen door de politiek, raken op den duur ook losser van democratische processen. Wetenschappers en maatschappelijke organisaties waarschuwen al langer voor politieke desinteresse onder jongere generaties. Dit onderzoek geeft die zorgen opnieuw een cijfermatige onderbouwing.
Bovendien raakt het probleem niet alleen de jongeren zelf, maar ook de legitimiteit van beleid dat hen treft. Als een grote groep burgers, ook al zijn zij nog minderjarig, het gevoel heeft dat hun stem er niet toe doet, dan ondermijnt dat het draagvlak voor politieke beslissingen op de lange termijn. UNICEF wijst daar terecht op, en doet dat met hardnekkige regelmaat.
Politiek aan zet na derde onvoldoende op rij
Nu de resultaten voor het derde jaar op rij hetzelfde patroon laten zien, groeit de druk op de landelijke politiek om niet alleen te luisteren, maar ook zichtbaar te handelen. UNICEF zal de komende weken nauwlettend volgen hoe kabinet, coalitie en oppositie omgaan met de rol van jongeren in het politieke debat. De Algemene Politieke Beschouwingen bieden daarvoor een eerste, concrete kans. Of die kans wordt gegrepen, is aan de politici zelf.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nederlands Dagblad, Nieuws.nl
