Tijdens een debat in de Tweede Kamer is PVV-Kamerlid Peter van Haasen onder vuur komen te liggen vanwege omstreden uitspraken over het slavernijverleden. Volgens Van Haasen was de slavernij geen bewuste keuze van Nederland, maar iets wat het land ‘is overkomen’. Die uitspraak leidde tot felle reacties, vooral vanuit de VVD.
“Geen vooropgezet plan”
Van Haasen stelde dat de trans-Atlantische slavenhandel geen resultaat was van een strategisch beleid. “Het was nooit een vooropgezet plan,” aldus het Kamerlid. Daarmee verwees hij naar de West-Indische Compagnie (WIC), die in 1621 werd opgericht met als hoofddoel oorlogsvoering en expliciet uitsloot om zich bezig te houden met de slavenhandel.
Winst boven principes
Toch veranderde dat beleid al snel. In 1635 besloot de WIC wel degelijk in de slavenhandel te stappen. De voornaamste reden? Financiële motieven. Door voortdurende oorlogen bevond de WIC zich aan de rand van een faillissement. Slavenhandel bleek zeer lucratief, en dus koos men er bewust voor om mensen tot handelswaar te maken. Deze historische wending ondergraaft Van Haasens bewering dat het geen geplande keuze was.
VVD reageert fel
VVD-Kamerlid Eric van der Burg liet zich fel uit over de uitspraken van zijn collega. “Bizar dat je dit als witte Nederlander zegt,” sneerde hij. Van der Burg wees erop dat het impliceren dat Nederland geen verantwoordelijkheid droeg, historisch onjuist en pijnlijk is voor nakomelingen van tot slaaf gemaakten.
Van Haasen wijst naar anderen
Van Haasen gaf daarnaast aan dat de schuld voor de slavenhandel grotendeels lag bij de Moren en Afrikaanse stammen. Hij stelde dat zij zelf mensen verkochten aan Europese handelaars. Daarmee schoof hij de verantwoordelijkheid af van Nederland naar Afrikaanse partijen.
Een sarcastisch weerwoord
De opmerking dat Nederland het niet ‘heeft opgezocht’ viel niet goed bij Van der Burg, die daar sarcastisch op reageerde: “U suggereert dat mensen vrijwillig aan boord sprongen en vroegen of ze de Atlantische Oceaan over konden worden gebracht?” Zijn woorden maakten duidelijk dat hij de opmerkingen van Van Haasen absurd vond.
Historische context onder druk
De discussie toont aan hoe gevoelig het onderwerp slavernijverleden blijft in de Nederlandse politiek. Feitelijk staat vast dat Nederland actief en weloverwogen deelnam aan de trans-Atlantische slavenhandel. De wijziging van het beleid door de WIC in 1635 gebeurde niet per ongeluk, maar met het doel om winst te genereren. Die beslissing leidde ertoe dat tienduizenden Afrikanen onder mensonterende omstandigheden naar Amerika werden getransporteerd.
Verantwoordelijkheid erkennen
Hoewel er in de samenleving steeds meer ruimte is voor erkenning van het koloniale verleden, blijken sommige politici moeite te hebben met het onder ogen zien van deze feiten. De uitspraken van Van Haasen hebben opnieuw het debat aangewakkerd over hoe Nederland omgaat met de eigen geschiedenis en de verantwoordelijkheid voor het slavernijverleden.
https://www.youtube.com/watch?v=1_QRu9Oxtvw&t=37s
