PRO kiest Hamer als opvolgster Rosenmöller in senaat: ‘Scherp onderhandelaar’

Mariëtte Hamer wordt de nieuwe lijsttrekker van PRO in de Eerste Kamer. Daarmee lost zij Paul Rosenmöller af als fractievoorzitter, nadat die afgelopen zondag onverwacht aankondigde de politiek te verlaten. Met Hamer haalt de partij een politiek zwaargewicht in huis, op een moment dat de senaat voor het minderheidskabinet strategisch belangrijker is dan ooit.

Vertrek van Rosenmöller opent deur voor bekende naam

Het nieuws over Rosenmöllers vertrek sloeg afgelopen weekend in als een bom. De oud-GroenLinks-leider en huidige fractievoorzitter van PRO in de senaat maakte zondag bekend dat hij de politiek vaarwel zegt. Zijn beslissing dwong de partij snel te handelen: een nieuwe kopman of kopvrouw moest worden gezocht. Die zoektocht bleek kort. Al vroeg op donderdag 4 september werd de naam van Mariëtte Hamer naar buiten gebracht als de voorgedragen kandidaat.

Hamer is allesbehalve een onbekende in Den Haag. Zij was vanaf 1998 Tweede Kamerlid voor de PvdA en bouwde in die jaren een stevige reputatie op als politica met een scherp oog voor sociaaleconomische kwesties. Haar politieke carrière nam daarna een bijzondere wending. In 2014 stapte zij over naar het maatschappelijk middenveld en werd voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, de invloedrijke adviesraad voor de Nederlandse economie en arbeidsmarkt. Dat ambt bekleedde zij tot 2022.

Bovendien was Hamer in 2021 betrokken bij de kabinetsformatie als informateur van kabinet-Rutte IV. Daarmee bewees zij ook op het gevoeligste bestuurlijke kruispunt haar waarde. Na haar periode bij de SER werd zij aangesteld als regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag, een rol die zij naar verwachting tot eind 2026 vervult.

Kandidatencommissie prijst haar onderhandelingskracht

Dorrit de Jong, voorzitter van de kandidatencommissie van PRO, liet zich lovend uit over de keuze. Zij omschrijft Hamer als een scherp onderhandelaar met een duidelijk progressief profiel. Dat zijn precies de kwaliteiten die de partij zoekt in een fractievoorzitter die moet opereren in een senaat waar elke stem telt. Haar ervaring in zowel de parlementaire als de consensusgerichte wereld van de SER maakt haar tot een veelzijdig politiek figuur.

Hamer zelf liet in een eerste reactie weten dat zij in de Eerste Kamer wil functioneren als bruggenbouwer en verbinder. Daarmee lijkt zij te kiezen voor een stijl die past bij de rol van de senaat als chambre de réflexion, de plek waar wetgeving wordt gewogen en bijgesteld. Zij wil zich bovendien richten op resultaatgerichte politiek, met goed uitvoerbare voorstellen waar mensen concreet iets aan hebben. Daarnaast spreekt zij de wens uit een uitnodigende houding te bieden aan iedereen die wil meedenken en het land vooruit wil helpen.

Senaat speelt cruciale rol voor minderheidskabinet

De timing van Hamers aantreden is politiek gezien niet toevallig. Het huidige minderheidskabinet heeft in de Eerste Kamer moeite meerderheden te vinden voor zijn wetgevingsagenda. PRO behoort tot de partijen waar het kabinet naar moet kijken als het steun zoekt voor omstreden dossiers. Een ervaren en pragmatische fractievoorzitter aan het hoofd van die fractie kan daarin het verschil maken, zowel voor de partij als voor de bredere politieke verhoudingen in de senaat.

Echter, Hamer neemt het stokje pas over na de Provinciale Statenverkiezingen van volgend jaar. De samenstelling van de Eerste Kamer is immers direct afhankelijk van die verkiezingen: Statenleden kiezen de senatoren. Daarmee blijft Rosenmöller voorlopig nog aan als fractievoorzitter, totdat de nieuwe senaat is aangetreden na de stembusgang.

Profiel dat past bij het politieke moment

Hamer brengt een combinatie mee die zelden in één persoon is verenigd. Zij kent de Tweede Kamer van binnenuit, begrijpt de dynamiek van polderakkoorden via haar jaren bij de SER en heeft ervaring met het taaiste politieke werk, namelijk formeren. Bovendien heeft zij als regeringscommissaris recentelijk laten zien dat zij ook buiten de partijpolitieke arena effectief kan opereren. Dat maakt haar profiel breed en haar gezag bij onderhandelingstafels aanzienlijk.

Daarnaast speelt mee dat PRO als partij de erfenis draagt van de fusie tussen PvdA en GroenLinks. Hamer komt voort uit de PvdA-traditie en belichaamt daarmee een deel van dat DNA. Toch wordt zij door de kandidatencommissie omschreven als iemand met een breed progressief profiel, niet als iemand die enkel aan één politieke stam trekt. Dat evenwicht is essentieel voor een fractie die twee partijculturen in zich herbergt.

Verwachte volgende stappen

De voordracht van Hamer moet nog formeel worden bekrachtigd door de achterban van PRO. De precieze procedure en het tijdpad daarvoor zijn nog niet publiek gemaakt. Wel is duidelijk dat de partij vaart wil zetten achter de opvolging, zodat er tijdig zekerheid is voor zowel de fractie als de kiezers voor de Provinciale Statenverkiezingen. Na die verkiezingen, vermoedelijk in het voorjaar van 2027, kan Mariëtte Hamer officieel haar intrede doen als fractievoorzitter en lijsttrekker in de Eerste Kamer. Tot die tijd blijft Rosenmöller aan het roer, waarmee de overgang geruisloos en geordend verloopt.