Ongehoord Nederland staat op het punt zijn plek binnen het publieke omroepbestel definitief te verliezen. Mediaminister Rianne Letschert maakt dinsdagmiddag een voorgenomen besluit bekend over de voorlopige licentie van de omroep. Nog vóór dat gesprek plaatsvond, liet ON!-directeur Peter Vlemmix echter al weten wat hij van plan is als de minister de vergunning daadwerkelijk intrekt. De strijd lijkt nog lang niet gestreden.
Gespannen aanloop naar cruciaal gesprek
Dinsdagmiddag voerde Peter Vlemmix een gesprek met minister Letschert van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Daarin zou de minister haar voorgenomen besluit toelichten over de voorlopige erkenning van Ongehoord Nederland. Zo’n gesprek is gebruikelijk voordat een definitief besluit wordt genomen. Het geeft de betrokken partij de gelegenheid om te reageren op het voornemen van de minister.
De aanloop naar dat gesprek verliep allesbehalve rustig. Vlemmix nam dinsdagochtend de microfoon bij Ongehoord Nieuws om zijn positie duidelijk te maken. Daarmee koos hij bewust voor een publiek podium, nog voordat de minister haar standpunt officieel had ingenomen. Bovendien gaf hij daarmee al een indicatie van de toon die hij in het gesprek zou aanslaan.
Lek uit Den Haag: licentie waarschijnlijk ingetrokken
Volgens Vlemmix is vanuit Den Haag al uitgelekt wat de uitkomst waarschijnlijk zal zijn. De omroepdirecteur stelde dat bronnen hem hebben laten weten dat de licentie van ON! naar alle waarschijnlijkheid wordt ingetrokken. Dat bericht is niet onafhankelijk bevestigd, en minister Letschert heeft zich daar publiekelijk nog niet over uitgelaten. Toch maakte Vlemmix er geen geheim van dat hij op het ergste rekent.
Zijn uitspraken in de uitzending van Ongehoord Nieuws waren helder. “Ik wil nog wel zeggen dat wij ons hier uiteraard niet zomaar bij neer gaan leggen”, aldus Vlemmix aan het einde van zijn toelichting. Daarmee kondigde hij impliciet aan bereid te zijn juridische stappen te zetten als dat nodig blijkt. Verdere details over de exacte juridische strategie gaf hij nog niet.
Hitler-toespraak als omslagpunt
De aanleiding voor de huidige situatie is een online-uitzending van Ongehoord Nederland waarin een toespraak van Adolf Hitler werd getoond. Die uitzending leidde tot brede kritiek, ook van toezichthoudende instanties. Zowel het Commissariaat voor de Media als de Nederlandse Publieke Omroep wendden zich daarna tot minister Letschert met de mededeling dat er voldoende grondslag bestaat om de voorlopige licentie in te trekken.
De kwestie staat echter niet op zichzelf. Ongehoord Nederland kwam de afgelopen jaren vaker in opspraak. De omroep, die in 2022 toetrad tot het publieke bestel, botste meerdere malen met de regels en normen waaraan publieke omroepen moeten voldoen. Bovendien leverden eerdere incidenten al waarschuwingen op van het Commissariaat voor de Media. De Hitler-toespraak lijkt daarmee de druppel te zijn geweest die de emmer deed overlopen.
Positie van Commissariaat en NPO
Het is opmerkelijk dat zowel het Commissariaat voor de Media als de NPO zich actief hebben uitgesproken over de situatie bij ON!. Beide instanties gaven aan dat er voldoende juridische grondslag bestaat voor intrekking van de voorlopige erkenning. Daarmee zetten zij minister Letschert in feite voor de keuze. Hoewel de minister formeel haar eigen beslissing neemt, geeft zo’n stellingname vanuit de toezichthouder en de koepelorganisatie een duidelijk signaal.
Toch is het definitieve besluit op het moment van de berichtgeving nog niet gevallen. Minister Letschert geeft Vlemmix de gelegenheid om te reageren op het voorgenomen besluit. Daarna volgt een officiële afweging. Pas dan wordt duidelijk of de voorlopige licentie van Ongehoord Nederland daadwerkelijk wordt ingetrokken, of dat er toch een andere uitkomst is.
Wat intrekking betekent voor de omroep
Als minister Letschert besluit de voorlopige erkenning in te trekken, heeft dat verstrekkende gevolgen voor Ongehoord Nederland. De omroep verliest dan zijn status als publieke omroep en daarmee ook zijn toegang tot zendtijd en publieke middelen. Dat betekent in de praktijk het einde van ON! als onderdeel van het Nederlandse publieke omroepbestel.
Voor het bredere omroeplandschap is de zaak ook relevant. Een intrekking van een voorlopige licentie is in Nederland uitzonderlijk. Bovendien roept de situatie vragen op over de grenzen van de redactionele vrijheid binnen het publieke bestel. Daarnaast staat de vraag centraal in hoeverre een omroep met controversiële standpunten en een herhaaldelijk aangevochten journalistieke werkwijze past binnen de kaders van de publieke omroep.
Gevecht nog niet voorbij
Peter Vlemmix heeft duidelijk gemaakt dat hij, mocht de minister inderdaad besluiten tot intrekking, de strijd niet staakt. Of dat gevecht juridisch, politiek of publicitair zal zijn, is vooralsnog niet duidelijk. Wel staat vast dat Ongehoord Nederland niet van plan is zijn positie zonder slag of stoot op te geven. Het voorgenomen besluit van minister Letschert is dus zeker niet het laatste woord in deze zaak. De komende uren en dagen zullen uitwijzen hoe het lot van de omroep zich definitief ontvouwt.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl, RTL Nieuws
