Kleine spaarders blijven mogelijk buiten box 3: ‘Het exacte bedrag ligt nog niet vast’

Het kabinetsplan voor de nieuwe box 3 moet op de schop. Een meerderheid van de Tweede Kamer wil niet dat 850.000 kleine spaarders en beleggers belasting gaan betalen over hun inkomsten uit sparen en beleggen. Minister Heinen van Financiën moet daarom met een aangepast voorstel komen.

Voor veel mensen is daarmee nog niet duidelijk waar ze aan toe zijn. Het nieuwe stelsel is nog niet klaar en veel bedragen liggen nog niet vast. Zeker is wel dat het huidige kabinetsplan in deze vorm niet gaat door en dat de uitkomst voor spaarders nog kan veranderen.

Het plan dat de Kamer niet wil

Vorige week presenteerde het minderheidskabinet een plan om de hervorming van box 3 te betalen door ruim 800.000 extra spaarders en beleggers te belasten. Zij zouden volgend jaar al vermogensbelasting betalen vanaf ongeveer 30.000 euro, in plaats van vanaf de ongeveer 60.000 euro die nu geldt.

Voor 2028 lag het volgende vast in het plan: belasting over het behaalde rendement, met een vrijstelling van 1000 euro aan winst of rente. Snel nadat het plan bekend werd, bleek dat er in de Tweede Kamer weinig steun voor was. Een meerderheid vindt het voorstel niet goed.

Van 850.000 naar misschien 125.000

Het aantal mensen dat straks belasting moet gaan betalen, kan flink dalen. In de oude plannen kwamen er 850.000 belastingplichtigen bij. Sommige partijen willen het voorstel zo aanpassen dat daarvan misschien nog maar 125.000 mensen overblijven. Dat is geen definitief aantal, maar het laat zien hoe groot de verschillen zijn.

Er is nog weinig zeker. Het kabinet heeft een grof beeld geschetst en voor 1 januari moeten zowel de Tweede als de Eerste Kamer erover hebben geoordeeld. De vraag vanaf welk bedrag iemand belasting gaat betalen, staat daarbij centraal.

Wat geldt in 2026 en 2027

Dit jaar en volgend jaar zijn overgangsjaren. Belastingplichtigen kunnen dan kiezen tussen een fictief en een werkelijk rendement. Het fictieve rendement ligt in 2026 op 1,28 procent voor spaargeld en 6 procent voor beleggingen. In 2027 stijgt het rendement op beleggingen naar 7,87 procent.

Wie kiest voor het fictieve rendement, heeft een heffingsvrij vermogen. In 2026 is dat 59.357 euro voor een alleenstaande, voor fiscale partners geldt het dubbele. Volgens de laatste plannen daalt dat bedrag in 2027 fors, naar 30.846 euro voor een alleenstaande.

Het stelsel vanaf 2028

Vanaf 1 januari 2028 verandert de manier van heffen. Dan betaal je 36 procent belasting over het rendement, dus 36 cent over elke euro boven de vrijstelling. Volgens de laatste plannen is de eerste 1000 euro vrijgesteld. Bij de huidige spaarrente van 1,5 procent komt dat overeen met een vermogen van ongeveer 67.000 euro.

Dat bedrag staat echter niet vast. Eerst was 1800 euro aan rendement heffingsvrij, toen 1000 euro, en het kabinet moet nog met een nieuw voorstel komen. Voor paren geldt een dubbel heffingsvrij bedrag, maar of dat twee keer 1000 euro, twee keer 1800 euro of iets anders wordt, ligt nog open.

Niet iedereen gaat meer betalen

Of mensen er in het nieuwe stelsel op achteruitgaan, is niet voor iedereen te zeggen. Er zijn ook mensen die juist meer geld overhouden. Denk aan beleggers die nu elk jaar betalen zonder ooit aandelen te verkopen. Zij kunnen straks de belastingheffing voor zich uit schuiven.

Wel is duidelijk dat de fiscus geen rekening houdt met inflatie. De belastingdienst gaat er voor de overgang van uit dat voor 2028 al belasting is betaald over aandelen, ongeacht hoe die in waarde schommelden. Kosten voor een beleggingsportefeuille en betaalde rente moeten volgens de plannen in mindering kunnen worden gebracht, maar daar wordt nog aan gewerkt.

Woning, crypto en bezittingen

Ook over andere bezittingen bestaat onduidelijkheid. De eigen woning valt in box 1. Pas na verkoop valt het vermogen in box 3, waarna vanaf 2028 belasting wordt betaald over het rendement. Een auto valt niet in box 3, evenmin als sieraden voor persoonlijk gebruik.

Beleggingsobjecten in een kluis, zoals sieraden of een schilderij, kunnen wel in box 3 vallen. Dat is een grijs gebied waarop de Belastingdienst nader onderzoek kan doen. Crypto gaat pas in 2031 over naar vermogenswinstbelasting. Staatssecretaris Eerenberg noemde praktische redenen, zoals de al gebouwde it-systemen: ‘Dat is de prijs die we in zekere zin met elkaar betalen.’

Waar het geld dan vandaan komt

De hervorming kost geld en de Kamer wil een andere dekking dan extra spaarders belasten. Pieter Grinwis (ChristenUnie) stelde voor de zogeheten papieren schenkingen aan te pakken, een constructie waarmee mensen erfbelasting kunnen besparen. Meerdere partijen steunen dat voorstel, waaronder coalitiepartijen D66 en CDA.

Coalitiepartner VVD is faliekant tegen, want de partij wil de schenk- of erfbelasting niet verhogen. Minister Heinen benadrukte onlangs dat het kabinet niet gaat tornen aan de erfbelasting, omdat dat niet in het coalitieakkoord staat. Staatssecretaris Eerenberg noemde de motie van Grinwis inspiratie voor het gesprek dat ‘wij met elkaar gaan hebben’.