PRO en Volt samen goed voor 38 senaatszetels voor kabinet-Jetten: ‘Doorstartpolitiek’

Volt en PRO kunnen het minderheidskabinet van premier Rob Jetten samen een meerderheid geven in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. Dat gegeven stond dinsdag centraal in de Eerste Kamer, waar Volt-fractievoorzitter Gaby Perin-Gopie het kabinet tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen opriep die route te kiezen.

Zij noemde samenwerking met haar partij en PRO de beste en snelste oplossing voor de premier. Volgens haar levert het zoeken naar steeds wisselende meerderheden niets op. Ze vreest bovendien dat het kabinet vooral tijd wil winnen, in de hoop dat een van de regeringspartijen er in de peilingen beter voor komt te staan.

Een vraag over de uitgestoken hand

In het debat stelde Perin-Gopie het kabinet een directe vraag. “Waarom maakt het kabinet geen gebruik van de uitgestoken hand voor een stabiele meerderheid?”, wilde ze weten. Daarmee verwees ze naar de samenwerking die haar partij en PRO het kabinet aanbieden.

De Volt-senator presenteerde die samenwerking nadrukkelijk als gemeenschappelijk aanbod van twee partijen. Het gaat haar niet om steun van Volt alleen, maar om een stabiele basis waarop het kabinet in beide Kamers kan rekenen. Die gezamenlijke opstelling was al eerder zichtbaar in het begrotingsoverleg.

Kritiek op wisselende meerderheden

Volgens Perin-Gopie levert het “shoppen voor verschillende meerderheden” niets op. Bij dat beeld hoort een kabinet dat zonder eigen meerderheid per wetsvoorstel moet zoeken naar partijen die willen meestemmen. Dat is voor een minderheidskabinet de dagelijkse praktijk.

De Volt-fractievoorzitter wil die werkwijze vervangen door een vaste samenwerking. Met een stabiele meerderheid hoeft het kabinet volgens haar niet bij elk voorstel opnieuw te onderhandelen. Zij ziet dat als de snelste manier om beleid ook daadwerkelijk te kunnen uitvoeren.

Waarschuwing voor doorstartpolitiek

Perin-Gopie vreest dat het kabinet alleen “de tijd uitzit tot een van de partijen er goed voorstaat in de peilingen”. Dat is haar eigen inschatting van de koers van de regering, geen vastgesteld feit. Ze legt de verantwoordelijkheid voor die houding bij het kabinet.

Zij noemt dat “doorstartpolitiek” en denkt dat Nederland daarmee “geen stap verder komt”. Daarmee suggereert ze dat een kabinet dat wacht op gunstiger peilingen belangrijke besluiten voor zich uit schuift. Voor het kabinet is dit een directe politieke aanval vanuit de senaat.

De zetelrekenkunde in beide Kamers

Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen sprak Perin-Gopie het kabinet toe als Volt-fractievoorzitter in de senaat. Haar uitnodiging gold nadrukkelijk beide partijen: samenwerking met Volt en PRO moet het kabinet volgens haar een stabiele meerderheid in de Tweede en de Eerste Kamer opleveren.

De uitnodiging heeft gewicht door de verhoudingen in het parlement. Met steun van PRO en Volt komt de coalitie in de Eerste Kamer uit op 38 zetels. Dat is de krapst mogelijke meerderheid, waardoor elke zetel telt.

In de Tweede Kamer is het beeld ruimer. Daar komt de coalitie met beide partijen uit op 87 zetels. Een meerderheid in beide Kamers is voor een minderheidskabinet van groot belang, omdat wetgeving pas kracht krijgt als ook de senaat instemt.

Gezamenlijk optrekken rond de begroting

Perin-Gopie’s oproep komt niet uit het niets. Eind september maakten PRO en Volt bekend dat zij samen willen onderhandelen met het kabinet-Jetten over steun aan de begroting van 2027. Een eerste gezamenlijk gesprek met Jetten en minister van Financiën Eelco Heinen was gepland voor zaterdag 26 september in Den Haag.

Jesse Klaver van PRO en Laurens Dassen van Volt zeiden dat hun partijen samen een brede en stabiele meerderheid kunnen vormen. Dassen vond dat kiezers lang genoeg hebben gewacht en dat er snel moet worden gehandeld. Klaver wilde eerst horen of het kabinet en de VVD openstaan voor samenwerking met PRO.

Dassen en Klaver zeiden eind september dat zij alleen nog samen met het kabinet willen praten. Klaver wilde niet langer zonder Dassen onderhandelen. Hij presenteerde de samenwerking als een inzet op vooruitgang voor gewone mensen en een eerlijkere bijdrage van de allerrijksten.

Een aanbod over koopkracht en box 3

Het kabinet werkte intussen aan een nieuw en aantrekkelijk aanbod voor de oppositie. Dat pakket richt zich op koopkracht, de toekomst van het sociale stelsel en box 3, de belasting op inkomen uit vermogen. De precieze inhoud was op dat moment nog onbekend.

Behalve PRO en Volt waren ook ChristenUnie, SGP en JA21 uitgenodigd voor gesprekken in Den Haag. 50Plus zou het kabinet op maandag spreken. Het kabinet zocht daarmee naar steun bij zowel linkse als rechtse oppositiepartijen.

Wat er nog openstaat

Of het kabinet op de uitnodiging ingaat, is nog niet bekend. Er is geen akkoord gesloten. Het kabinet heeft de Volt-senator in het debat ook geen toezegging gedaan waarover is bericht.

Bredere steun blijft ook om een andere reden onzeker. Zowel de linker- als de rechterflank van de oppositie reageert terughoudend, en de VVD is huiverig voor een akkoord dat alleen op linkse steun leunt. Perin-Gopie’s pleidooi voor een vaste samenwerking met Volt en PRO blijft daarmee een van de opties voor het kabinet.